Diệt lăng quăng bọ gậy – ‘chốt chặn’ phòng chống dịch sốt xuất huyết

Theo số liệu của Bộ Y tế, 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 78.300 ca mắc sốt xuất huyết dengue, trong đó có 13 ca tử vong - số ca mắc cao gấp 1,2 lần cùng kỳ năm 2025. Khu vực phía Nam tiếp tục là điểm nóng của sốt xuất huyết dengue với 53.428 ca nhiễm, trong đó TP. HCM có 23.481 ca, Tây Ninh 6.710 ca; Đồng Nai 7.521 ca, trong đó có 5 ca tử vong. Tại khu vực phía Bắc, hơn 91% phường/ xã tại Hà Nội (115/126) đã ghi nhận ca mắc sốt xuất huyết dengue, với tổng số mắc là 1.598.

Để phòng chống dịch bệnh hiệu quả, kịp thời, ngành y tế dự phòng khuyến cáo người dân thường xuyên kiểm tra, loại bỏ nơi sinh sản của lăng quăng và phòng muỗi đốt trong môi trường sống. Theo các chuyên gia, muỗi vằn có thể đẻ trứng chỉ trong một lượng nước đọng rất nhỏ. Những vật dụng dễ bị bỏ quên như bình cắm hoa, chậu cây thủy sinh, chén cúng, nắp chai nước suối hay ly trà sữa uống dở đều có thể trở thành nơi sinh sản của muỗi.

Diệt lăng quăng, đảm bảo vệ sinh môi trường - giải pháp căn cơ phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm. Ảnh minh họa.

Khi gặp nước, trứng muỗi có thể nở thành lăng quăng và phát triển thành muỗi trưởng thành chỉ trong khoảng 7 ngày. Đáng lưu ý, trứng muỗi vằn có thể chịu khô hạn tới 6 tháng và tiếp tục phát triển khi gặp điều kiện thuận lợi. Do đó, các vật chứa nước cần được cọ rửa kỹ, không chỉ đơn thuần đổ nước. Mỗi tuần, các gia đình nên dành 10-15 phút để kiểm tra những góc khuất, loại bỏ vật chứa nước và ổ lăng quăng, tạo ‘lá chắn’ từ môi trường sống.

Vệ sinh môi trường, diệt muỗi, diệt lăng quăng là nền tảng phòng chống sốt xuất huyết. Tuy nhiên, nguy cơ muỗi đốt vẫn hiện hữu khi trẻ học tập, vui chơi ngoài trời. Vì vậy, tiêm chủng có thể là một biện pháp bổ sung trong chiến lược phòng ngừa tích hợp, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và biến chứng nặng.

Vắc-xin phòng sốt xuất huyết đang lưu hành tại Việt Nam được Bộ Y tế phê duyệt cho người từ 4 tuổi trở lên. Theo các chuyên gia, tiêm chủng có thể góp phần tạo miễn dịch chủ động trước 4 tuýp huyết thanh của virus Dengue. Nếu chậm lịch tiêm mũi hai quá 3 tháng, người dân không cần tiêm lại từ đầu mà nên đến cơ sở tiêm chủng để hoàn thành mũi còn lại sớm nhất có thể.

Bên cạnh tiêm vắc-xin, kiểm soát véc-tơ truyền bệnh vẫn cần được duy trì thường xuyên. Các biện pháp này không chỉ góp phần phòng chống sốt xuất huyết dengue mà còn giúp hạn chế những bệnh khác do muỗi vằn truyền như Zika và Chikungunya, trong khi hiện chưa có vắc-xin phòng ngừa các bệnh này. Lời khuyên phù hợp nhất vẫn là phải duy trì thói quen diệt muỗi, diệt lăng quăng và ngủ mùng bên cạnh tiêm vắc-xin phòng bệnh sốt xuất huyết để tạo dựng lớp lá chắn kép thực sự bền vững bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình và cộng đồng.

HẢI YẾN