Theo kịch bản dự báo hiện có, xâm nhập mặn mùa khô năm 2026-2027 có thể bắt đầu từ cuối tháng 12/2026, cao điểm từ tháng 1-4/2027, ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, cao hơn mùa khô năm 2025-2026, tương đương với mùa khô năm 2015-2016, ranh mặn 4 g/L tại các cửa sông Cửu Long vào sâu từ 50-70 km, sâu hơn từ 7-13 km so với trung bình nhiều năm;
Tại TP. Cần Thơ, ngành chức năng dự báo về đợt xâm nhập mặn gay gắt trong mùa khô hạn: Toàn thành phố có khoảng 22.000ha lúa đông xuân tại các xã Trần Đề, Long Phú, Liêu Tú, Lịch Hội Thượng, Thạnh Thới An, Tài Văn, Tân Thạnh; khoảng 3.000ha cây ăn trái tại các địa phương khu vực ven biển, cửa sông bị ảnh hưởng. Nhiều địa phương bị đe dọa thiếu nước ngọt cho sinh hoạt.
Nhằm ứng phó với diễn biến xâm nhập mặn ngày càng gay gắt, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ đã chỉ đạo Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn thành phố triển khai thêm 17 điểm cấp nước sạch miễn phí tại 12 xã, phường ven biển trọng điểm như Vĩnh Châu, Khánh Hòa, Lai Hòa, Vĩnh Hải, Trần Đề, Cù Lao Dung... Toàn bộ điểm cấp nước phải có tuyến ống cấp nước hiện hữu thuộc hệ thống cấp nước nông thôn do ngành nông nghiệp và môi trường quản lý.
Việc bổ sung mạng lưới cấp nước công cộng tiếp tục nối dài chuỗi giải pháp bảo đảm an sinh của thành phố. Vào mùa khô đầu năm 2026, 37 trạm cấp nước ven biển được thiết lập đã phát huy hiệu quả thực tế khi phân phối gần 3,2 triệu lít nước sạch miễn phí cho người dân, tương đương 158.350 can loại 20 lít.
Để bảo vệ năng suất, Sở Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo nông dân tăng cường áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật như "1 phải 5 giảm", rút nước giữa vụ giúp rễ ăn sâu và hạn chế tối đa việc bón thừa phân đạm nhằm giảm nguy cơ đổ ngã trong mùa mưa bão. Đối với công tác quản lý sinh vật gây hại, ngành nông nghiệp yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt quy trình Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) và công nghệ sinh thái. Nông dân được khuyến cáo không phun thuốc trừ sâu sớm ở giai đoạn 40 ngày đầu sau sạ để bảo vệ thiên địch. Khi có dịch hại như rầy nâu hay bệnh đạo ôn xuất hiện, phải thực hiện dập dịch theo nguyên tắc "4 đúng".
Giải pháp trữ nước ngay tại khu vực sản xuất nông nghiệp đang được các hộ dân đẩy mạnh triển khai.
Để chủ động chuẩn bị sớm các giải pháp ứng phó với các tác động của El Nino trong mùa khô năm 2026-2027, UBND TP. Cần Thơ đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan, khẩn trương triển khai các giải pháp bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh.
Theo đó, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ yêu cầu ngành nông nghiệp và môi trường cùng các địa phương xây dựng, cập nhật phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn theo kịch bản rủi ro ở mức rất cao, tương đương với mức xâm nhập mặn của mùa khô 2019-2020 tại ĐBSCL và mức hạn hán, thiếu nước từng ghi nhận trong giai đoạn 2014-2016 ở các vùng khác. Trên cơ sở đó, các đơn vị cần xác định cụ thể nguy cơ tác động đến sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt nông thôn, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi và công tác phòng cháy rừng.
Đồng thời, Chủ tịch thành phố yêu cầu ngành chuyên môn theo dõi sát thông tin từ các cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường để kịp thời cập nhật giải pháp ứng phó phù hợp với thực tế địa phương. Từ đó, có giải pháp tích trữ nước hợp lý trong mùa mưa, nhằm bảo đảm tối đa lượng nước dự trữ.
Các công trình cấp nước sạch nông thôn cần được vận hành hiệu quả nhất là trong cao điểm mùa khô.
Một trong những nội dung đáng chú ý là Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ phải rà soát, sắp xếp lại mùa vụ sản xuất, xác định thời điểm xuống giống phù hợp, tránh thời điểm hạn hán, xâm nhập mặn lên cao hoặc giai đoạn cây trồng có nhu cầu sử dụng nước lớn. Đối với nước sinh hoạt, các địa phương cần chủ động cân đối khả năng cấp nước tới từng hộ dân, ấp, xã ở những khu vực thường xuyên thiếu nước. Đồng thời, khuyến khích người dân chuẩn bị các thiết bị trữ và lọc nước như bồn chứa, máy lọc nước hộ gia đình, hóa chất xử lý nước.
Thực hiện Kết luận số 26 của Bộ Chính trị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành quy trình tổ chức công tác phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn cho các khu vực thường xuyên bị ảnh hưởng, trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long. Có thể hiểu đơn giản là phải chuẩn bị từ trước, xử lý kịp thời trong đợt hạn mặn và đánh giá, khắc phục sau đó.
Các kịch bản nguồn nước được xây dựng trước để khi tình hình thay đổi, chúng ta có phương án phù hợp. Để chuẩn bị cho mùa khô 2026-2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Văn bản số 9494/BNNMT-TL đề nghị các tỉnh triển khai sớm các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino.
Bộ cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ tại Báo cáo số 11194/BC-BNNMT ngày 30/9/2026 và trình ban hành Chỉ thị tại Tờ trình số 11247/TTr-BNNMT ngày 1/10/2026, để thống nhất chỉ đạo ứng phó trên cả nước. Đối với các địa phương, trước hết, cần đánh giá khả năng nguồn nước theo từng vùng, từng hệ thống công trình và từng mùa vụ; xác định rõ khu vực có thể bảo đảm cấp nước, khu vực có nguy cơ thiếu nước và khu vực cần chủ động chuyển đổi phương thức sản xuất. Việc bố trí sản xuất phải căn cứ vào khả năng cấp nước thực tế, không chạy theo diện tích gieo trồng vượt quá năng lực của hệ thống./.
Ngọc Hà