Sơn La đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp chế biến nông sản

Theo đánh giá của UBND tỉnh Sơn La, giai đoạn 2021-2025 Nông nghiệp tiếp tục phát triển cả về quy mô và trình độ sản xuất, duy trì tăng trưởng ở mức khá, khẳng định vị thế quan trọng trong phát triển kinh tế của tỉnh, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực theo hướng hàng hóa.

Cơ cấu cây trồng, vật nuôi được chuyển đổi manh mẽ, ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, phát huy tốt lợi thế của địa phương, thích ứng với biến đổi khí hậu, tỉ lệ nông sản qua chế biến tăng dần, thị trường tiêu thụ được mở rộng, xuất khẩu nông sản được chú trọng, tăng cả về sản lượng, giá trị; Sơn La đã trở thành trung tâm sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn của khu vực miền núi phía Bắc.

Thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TU, tỉnh Sơn La đã triển khai các giải pháp theo hướng đồng bộ như xây dựng cơ chế, chính sách, lồng ghép các nguồn vốn hỗ trợ, phát triển vùng nguyên liệu; đẩy mạnh chuyển giao và áp dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào sản xuất, chế biến, bảo quản nông sản, kết nối sản xuất nông nghiệp với công nghiệp chế biến, bảo quản, tiêu thụ sản phẩm. Ưu tiên phát triển ngành công nghiệp chế biến tạo ra các sản phẩm nông nghiệp có sức cạnh tranh cao, hàm lượng giá trị gia tăng lớn, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống của người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp và thủy sản.

Từ vùng nguyên liệu dồi dào, các địa phương đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến nông sản. 

Địa phương này đã hình thành và phát triển các vùng chuyên canh quy mô lớn, cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy, với hơn 23.313 ha cà phê; trên 5.900 ha chè; 10.000 ha mía; 44.176 ha sắn; 85.000 ha cây ăn quả các loại, cùng với các loại rau và chăn nuôi và thủy sản số lượng lớn. Đồng thời khuyến khích, hỗ trợ các hình thức liên kết hợp tác, liên kết tổ chức sản xuất gắn với chế biến sâu, xây dựng quảng bá thương hiệu, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. 

Công nghiệp chế biến của tỉnh có bước phát triển về số lượng và chất lượng; đa dạng các sản phẩm từ cây công nghiệp; chế biến rau, quả; chế biến các sản phẩm từ sữa bò; chế biến các sản phẩm từ thịt, thủy sản... Quy mô sản xuất mở rộng, tăng dần tỷ trọng công nghiệp chế biến, từ sản phẩm thô sang chế biến sâu, tạo giá trị tăng cao.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nông nghiệp của tỉnh phát triển còn thiếu bền vững, ứng dụng khoa học, công nghệ còn hạn chế, nhất là ứng dụng chuyển giao các loại giống cây trồng, vật nuôi mới, có giá trị cao; thu hút đầu tư cho phát triển nông nghiệp, dịch vụ ở nông thôn gặp nhiều khó khăn; công tác dự báo, thông tin về thị trường sản xuất, tiêu thụ nông sản chưa đáp ứng yêu cầu... 

Để phát huy tiềm năng, lợi thế nhằm phát triển nông nghiệp của tỉnh trong giai đoạn tới, Nghị quyết về phát triển nông nghiệp bền vững, gắn với công nghiệp chế biến giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2035 của tỉnh xác định rõ: Sơn La phát triển nông nghiệp bền vững, gắn với công nghiệp chế biến là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng;

Hình thành các vùng, khu, cụm sản xuất hàng hóa tập trung, quy mô thích hợp, công nghệ cao, sản phẩmsạch; đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, từ phát triển vùng nguyên liệu, thu gom bảo quản, chế biến, tiêu thụ, xuất khẩu sản phẩm; nâng cao hiệu quả và giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp; phát triển nông nghiệp gắn với ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, phải trở thành động lực và đột phá quan trọng phát triển.

Tỉnh sẽ tổ chức triển khai thực hiện tốt Đề án “Xây dựng Sơn La thành Trung tâm chế biến sản phẩm nông nghiệp vùng Tây Bắc”; hoàn thành xây dựng Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Sơn La. Phấn đấu xây dựng tỉnh Sơn La trở thành trung tâm chế biến sản phẩm nông nghiệp của vùng trung du và miền núi phía Bắc. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp; phát triển các vùng sản xuất hàng hoá lớn, chất lượng và giá trị gia tăng cao, gắn với chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sản phẩm; cơ cấu lại cây trồng, vật nuôi, sản phẩm phù hợp nhu cầu thị trường và lợi thế của từng địa phương;

Tỉnh Sơn La phấn đấu thu hút đầu tư thêm 3 - 5 nhà máy chế biến nông sản quy mô công nghiệp; Giá trị sản xuất công nghiệp chế biến nông sản theo giá so sánh năm 2010 đạt 11.000 tỷ đồng, tốc độ tăng bình quân đạt khoảng 10%/năm trở lên. Để đạt được mục tiêu này tỉnh đẩy mạnh thu hút đầu tư các cơ sở công nghiệp chế biến sản phẩm nông sản theo hướng tập trung, bền vững, thân thiện môi trường;

Đầu tư nâng cao năng lực chế biến, bảo quản và các dịch vụ logistics cho các vùng chuyên canh chính, tập trung cho các sản phẩm nông sản chủ lực của tỉnh. Hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, cung cấp đủ nguyên liệu đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng cho cơ sở chế biến. Thu hút doanh nghiệp “đầu tàu” có đủ năng lực về vốn, khoa học công nghệ và thị trường để dẫn dắt chuỗi giá trị hiệu quả để phát triển các cụm liên kết sản xuất - chế biến và tiêu thụ tại các địa phương, vùng có sản lượng nông sản lớn, thuận lợi giao thông, lao động, logistics, tạo điều kiện hình thành động lực tăng trưởng cho các địa phương.

Đầu tư mới một số nhà máy chế biến cà phê có quy mô trên 200 tấn quả tươi/ngày gắn với chế biến sâu tại địa bàn các khu chế biến công nghiệp các xã Mai Sơn, Thuận Châu, Chiềng La; phấn đấu đến năm 2030 tỷ lệ cà phê quả tươi được chế biến quy mô công nghiệp đạt trên 80%, có 10% sản lượng cà phê nhân được chế biến sâu, chế biến cà phê đặc sản. Thu hút đầu tư mới dự án chế biến sâu các sản phẩm chè tại khu vực phường Vân Sơn, Thảo Nguyên, xã Vân Hồ.

Phấn đấu sản lượng chè thương phẩm đạt 15.000 tấn, trong đó 15-20% sản phẩm chế biến sâu (chè túi lọc, chè matcha, sencha, chè viên...), khoảng 5% sản phẩm chè chế biến thủ công mang tính truyền thống tạo ra sản phẩm chè đặc sản có giá trị kinh tế cao, áp dụng cho vùng chè đặc sản như chè Tà Xùa, San Tuyết.. gắn với sản phẩm OCOP, phục vụ du lịch. Duy trì Nhà máy đường tại xã Mai Sơn, nâng cấp dây truyền sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm; phấn đấu năm 2030, sản lượng đường của nhà máy đạt 78.500 tấn.

Nâng cao hoạt động 02 nhà máy sản xuất tinh bột sắn tại Mai Sơn, với công suất mỗi nhà máy 300 tấn tinh bột/ngày với dây truyền sản xuất hiện đại, hệ thống xử lý nước thải, chất thải đảm bảo môi trường; nhà máy chế biến đường lỏng gluco từ sắn tại Khu Công nghiệp xã Mai Sơn với công suất 60.000 tấn đường gluco/năm; thu hút đầu tư 01 nhà máy chế biến sâu các sản phẩm biến thể từ sắn. Phấn đấu đến năm 2030, sản lượng tinh bột sắn ước đạt 130.000 tấn, các cơ sở chế biến công nghiệp chế biến trên 75% sản lượng sắn củ tươi.

Thực hiện hoạt động tối đa công suất các nhà máy chế biến rau, quả trên địa bàn, như: Nhà máy chế biến Chanh leo, rau, củ, quả xuất khẩu của Công ty CP Nafoods, Nhà máy chế biến, bảo quản nông sản công nghệ cao của Công ty IC Food Sơn La, Nhà máy chế biến rau quả và đồ uống công nghệ cao của Công ty CP chế biến thực phẩm công nghệ cao của Tập đoàn TH tại Vân Hồ, Trung tâm chế biếnrau, quả xuất khẩu DOVECO tại xã Mai Sơn.

Tỉnh đẩy mạnh thu hút đầu tư các cơ sở công nghiệp chế biến sản phẩm nông sản theo hướng tập trung, bền vững, thân thiện môi trường. 

Thu hút các nhà đầu tư, doanh nghiệp, tập đoàn chế biến có uy tín, kinh nghiệm và năng lực chế biến, xuất khẩu đầu tư các nhà máy chế biến rau, quả tại khu vực xã Yên Châu, xã Mường Bú, xã Thuận Châu với các sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm tiêu dùng cuối cùng. Khuyến khích phát triển mới các cơ sở chế biến rau, quả quy mô tiểu thủ công nghiệp với các sản phẩm đặc sản của địa phương, sản phẩm OCOP như sản phẩm quả sấy dẻo, ô mai, mứt, nước quả cô đặc, đồ uống lên men, nước ép rau, quả,...

Đẩy mạnh đầu tư các dự án chế biến sữa, các sản phẩm từ sữa của Công ty cổ phần giống bò sữa Mộc Châu gắn với du lịch sinh thái nâng cao hiệu quả sản xuất chăn nuôi. Thu hút đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ, chế biến thịt, thủy sản hiện đại tập trung đa dạng hóa sản phẩm; xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chăn nuôi, thủy sản của tỉnh; mở rộng thị trường trong và ngoài nước; thu hút đầu tư cơ sở chế biến thủy sản tại xã Mường La hoặc Quỳnh Nhai. 

Cùng với đẩy mạnh thu hút đầu tư, tỉnh tiếp tăng cường nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ khoa học - công nghệ trong toàn ngành nông nghiệp; ưu tiên công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghệ bảo quản - chế biến hiện đại nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh và giá trị gia tăng của sản phẩm chủ lực. Phấn đấu đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa cơ quan quản lý, viện trường và doanh nghiệp trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ.

Triển khai ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ số và công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, IoT, GIS, dữ liệu lớn, thiết bị cảm biến, viễn thám và tự động hóa để giám sát vùng nguyên liệu, dự báo dịch bệnh, thời tiết, thiên tai; phục vụ quy hoạch phát triển, điều hành sản xuất và kiểm soát chất lượng nông sản. Từng bước hình thành nền nông nghiệp thông minh, tối ưu hóa quy trình canh tác, giảm chi phí và tăng hiệu quả.

Hoàn thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao hiệu quả hoạt động Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Sơn La; định hướng phát triển khu này trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thử nghiệm, trình diễn và chuyển giao các giải pháp nông nghiệp hiện đại của tỉnh. Khuyến khích doanh nghiệp công nghệ cao, đơn vị nghiên cứu, tổ chức khoa học tham gia đầu tư và hợp tác phát triển. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thống nhất về đất đai, nguồn nước, rừng, khoáng sản, khí tượng thuỷ văn, đa dạng sinh học….

Thực hiện tốt việc hỗ trợ đào tạo, chuyển giao công nghệ để người nông dân dần hình thành tư duy sản xuất kinh tế hàng hoá lớn, chuyên nghiệp, hiện đại; ứng dụng rộng rãi các thành tựu khoa học - công nghệ trong sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến; có kiến thức và kỹ năng số, đặc biệt là thương mại điện tử; chủ động thích ứng biến động thị trường, thiên tai, dịch bệnh; có tinh thần trách nhiệm và hợp tác cùng phát triển.

Đồng thời triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ nông dân tiếp cận vốn, tín dụng xanh, bảo hiểm nông nghiệp; tạo điều kiện để nông dân tham gia khởi nghiệp sáng tạo, phát triển các ngành dịch vụ, công nghiệp ở nông thôn, hoà nhập vào chuỗi giá trị mới. Ưu tiên bồi dưỡng nguồn nhân lực cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.../.

Minh Vân