Siết quản lý khai thác cát, tăng giám sát tài nguyên trên sông Lam

Vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải, Tổ trưởng Tổ công tác số 1, cùng đoàn công tác đã kiểm tra việc thực hiện công tác quản lý hoạt động khoáng sản theo Kết luận số 165-KL/TU ngày 30/7/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.

Đoàn kiểm tra thực tế hoạt động của các mỏ vật liệu xây dựng tại các xã Lam Thành, Hưng Nguyên Nam và Kim Liên, tập trung vào hoạt động khai thác cát, sỏi và các bến thủy nội địa dọc sông Lam.

Theo báo cáo của Sở Công Thương, tại địa bàn huyện Hưng Nguyên cũ có 2 mỏ cát đang hoạt động và đã được cấp luồng. Tại địa bàn huyện Nam Đàn cũ có 6 mỏ, trong đó 4 mỏ đang hoạt động, đã cấp luồng; 2 mỏ dừng khai thác do chưa được cấp luồng. Khu vực này cũng có hàng chục bến thủy nội địa phục vụ hoạt động tập kết, vận chuyển khoáng sản.

Tăng kiểm soát sản lượng, nguồn gốc khoáng sản

Một trong những nội dung được đoàn kiểm tra tập trung là việc ứng dụng công nghệ để giám sát hoạt động khai thác.

Tại hiện trường, đoàn kiểm tra đánh giá tính đầy đủ, chính xác và liên tục của dữ liệu từ trạm cân, thiết bị đo và hệ thống camera giám sát; đồng thời kiểm tra việc khai thác, sử dụng dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước về khoáng sản. Các nội dung liên quan đến nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với Nhà nước cũng được kiểm tra, trong đó có nghĩa vụ tài chính, môi trường và an sinh xã hội.

Thực tế kiểm tra tại khu vực sông Lam cho thấy yêu cầu kiểm soát khoáng sản không chỉ dừng ở phạm vi mỏ mà cần được thực hiện xuyên suốt từ khai thác đến vận chuyển, tập kết và tiêu thụ.

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương rà soát, đánh giá lại việc cấp phép khai thác, thời hạn khai thác và cơ chế kiểm soát sản lượng, qua đó bảo đảm tài nguyên khoáng sản được quản lý chặt chẽ.

Đối với hoạt động vận chuyển, mua bán khoáng sản, đặc biệt tại các bến bãi ven sông, các cơ quan chức năng được yêu cầu tăng cường kiểm soát, đối chiếu dữ liệu từ trạm cân, thiết bị đo, camera với hồ sơ kê khai thuế, sản lượng khai thác thực tế và các dữ liệu liên quan nhằm hạn chế thất thoát tài nguyên và nghĩa vụ tài chính.

Trước đó, các đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh từng phát hiện một số tồn tại trong hoạt động khai thác cát, như tàu thuyền không đăng kiểm hoặc hết hạn đăng kiểm, vi phạm về sổ sách, chứng từ, không bàn giao hoặc mất mốc và khai thác vượt công suất.

Gắn khai thác khoáng sản với bảo vệ môi trường

Khoáng sản là nguồn tài nguyên hữu hạn, trong khi hoạt động khai thác nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể kéo theo những tác động đến cảnh quan, lòng dẫn, bãi bồi, hệ sinh thái và môi trường khu vực khai thác.

Với các mỏ cát lòng sông, việc kiểm soát phạm vi, tọa độ, độ sâu và công suất khai thác có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế những tác động bất lợi đến dòng chảy và khu vực ven sông. Bởi vậy, quản lý sản lượng không chỉ là câu chuyện chống thất thoát tài nguyên hay thất thu ngân sách mà còn liên quan trực tiếp đến yêu cầu bảo vệ môi trường trong quá trình khai thác.

Theo Kết luận số 165-KL/TU, Nghệ An yêu cầu tăng cường kiểm soát toàn bộ quá trình khai thác khoáng sản, từ quy hoạch, phạm vi, tọa độ, độ sâu, công suất, trữ lượng, thời hạn, mục đích sử dụng đến sản lượng khai thác và việc thực hiện nghĩa vụ tài chính. Công tác bảo vệ môi trường, cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác cũng được đặt trong yêu cầu quản lý.

Tỉnh cũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn tiếp tục rà soát những tồn tại, bất cập trong công tác quản lý, cấp phép, khai thác, vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản để tham mưu UBND tỉnh xử lý.

Việc tăng cường giám sát bằng công nghệ, kết nối dữ liệu và kiểm tra thực địa được kỳ vọng giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở đối chiếu giữa sản lượng khai thác thực tế với hồ sơ, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên.

 

Mỹ Hà