Tỉnh đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát chặt chẽ nguồn thải từ các khu công nghiệp, hoạt động khai thác khoáng sản, dịch vụ du lịch và sinh hoạt đô thị. Các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về môi trường của doanh nghiệp, kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm.
Đồng thời, Quảng Ninh chú trọng thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại trong xử lý chất thải, khuyến khích các mô hình sản xuất sạch hơn, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải. Bên cạnh đó, tỉnh cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống xanh, văn minh. Sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân đang tạo nên chuyển biến tích cực trong kiểm soát ô nhiễm, góp phần cải thiện chất lượng môi trường sống và hướng tới phát triển bền vững.
Một trong những chuyển biến rõ nét nhất là việc kiểm soát môi trường tại các ngành công nghiệp có nguy cơ tác động lớn đến môi trường như than, xi măng, nhiệt điện, vật liệu xây dựng. Trong đó, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang triển khai mạnh mục tiêu “Xanh hóa môi trường khai thác mỏ”, từng bước thay đổi diện mạo các vùng khai thác than truyền thống tại địa bàn Quảng Ninh.
Tập đoàn duy trì vận hành 45 trạm xử lý nước thải mỏ, mỗi năm xử lý khoảng 150-160 triệu m³ nước thải đạt quy chuẩn trước khi xả ra môi trường; đồng thời tăng cường tái sử dụng nước cho sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn. Cùng với đó, hàng loạt giải pháp chống bụi, cải tạo cảnh quan môi trường được triển khai như đầu tư hệ thống phun sương cao áp, xe tưới đường chuyên dụng, băng tải kín vận chuyển than thay thế dần phương tiện vận tải truyền thống.
Không riêng ngành Than, công tác kiểm soát môi trường tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng được siết chặt. 8/8 khu công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn của tỉnh đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung; khu công nghiệp có hoạt động xả thải đã lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động kết nối trực tiếp với cơ quan quản lý để giám sát liên tục; 100% hệ thống thoát nước mưa được tách riêng với nước thải; các doanh nghiệp trong KCN thực hiện thu gom, xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại và kiểm soát khí thải theo quy định.
Quảng Ninh giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác khoáng sản, tránh ô nhiễm môi trường.
Định hướng phát triển công nghiệp của Quảng Ninh đang chuyển mạnh sang công nghiệp sạch, công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn. Nhiều khu công nghiệp mới như: Sông Khoai, Bắc Tiền Phong, Nam Tiền Phong được quy hoạch theo mô hình khu công nghiệp hiện đại, ưu tiên các ngành điện tử, công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, hạn chế dự án tiêu hao năng lượng và nguy cơ ô nhiễm lớn. Song song với đầu tư hạ tầng xử lý môi trường, tỉnh cũng tăng cường giám sát nguồn thải bằng công nghệ số.
Dữ liệu quan trắc tự động từ các khu công nghiệp được truyền trực tiếp về cơ quan quản lý môi trường để theo dõi liên tục, thay vì chỉ kiểm tra định kỳ như trước. Hiện tỉnh duy trì hệ thống 171 trạm quan trắc môi trường tự động cùng mạng lưới 390 điểm quan trắc trên toàn tỉnh để kiểm soát chất lượng môi trường tại các khu vực nhạy cảm như vịnh Hạ Long, vịnh Cửa Lục, vịnh Bái Tử Long, các KCN và đô thị lớn.
Việc ứng dụng công nghệ số trong giám sát môi trường giúp cơ quan chức năng phát hiện sớm nguy cơ vi phạm, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tăng ý thức tuân thủ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.
Quảng Ninh còn triển khai nhiều mô hình bảo vệ môi trường gắn với phát triển bền vững, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch biển đảo. Những năm gần đây, các phong trào giảm thiểu rác thải nhựa, xây dựng môi trường du lịch xanh được triển khai sâu rộng tại vịnh Hạ Long, đặc khu Cô Tô và nhiều khu du lịch trên địa bàn tỉnh, điển hình như mô hình “Vịnh Hạ Long - Không rác thải nhựa”, “Cô Tô - Không có rác thải nhựa” đang tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức của cộng đồng, doanh nghiệp và du khách.
Các lực lượng chức năng chung tay thu gom rác thải trên vịnh Hạ Long. Ảnh: Ban Quản lý vịnh Hạ Long.
Việc hạn chế đồ nhựa dùng một lần trên tàu du lịch, tăng cường thu gom rác trên vịnh, giữ gìn cảnh quan môi trường tại các điểm du lịch dần trở thành thói quen thường xuyên. Đến nay, tỉnh đã cấp 36 chứng nhận “Cánh buồm xanh” cho các tàu du lịch trên vịnh Hạ Long nhằm khuyến khích hoạt động du lịch thân thiện với môi trường.
Để bảo vệ môi trường hiệu quả, Quảng Ninh thực hiện nghiêm Kế hoạch số 104/KH-UBND triển khai kế hoạch hành động quốc gia thực hiện kinh tế tuần hoàn đến năm 2035 trên địa bàn tỉnh; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất sạch hơn, giảm phát thải, bảo vệ môi trường.
Mục tiêu nhằm hình thành hệ thống cơ cấu sản xuất, tiêu dùng bền vững, sử dụng hiệu quả giá trị tài nguyên thiên nhiên, tận dụng tối đa nguyên liệu, vật liệu đã qua sử dụng nhằm giảm khai thác nguyên liệu, vật liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm, hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường;
Phát triển mạnh các mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất, kinh doanh tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và cải thiện năng suât lao động; các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có trách nhiệm thiết lập hệ thống quản lý và thực hiện biện pháp đề giảm khai thác tài nguyên, giảm chất thải, nâng cao mức độ tái sử dụng và tái chê chât thải ngay từ giai đoan xây dựng dự án, thiết kế sản phẩm, hàng hóa đến giai đoạn sản xuất, phân phối; phát triển các thực hành tốt, tạo dựng văn hóa và lối sống xanh, thúc đẩy tạo việc làm xanh và phát triển chuỗi giá trị mới trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn.
Mục tiêu cụ thể đến năm 2030, phấn đâu giảm khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên không tái tạo, tài nguyên nước; tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên, nguyên liệu, vật liệu; tiêt kiệm năng lượng: Phấn đấu tăng cường công tác quản lý đảm bảo đạt được các chỉ tiêu về sử dụng hiệu quả tài nguyên (đất, nước, khoáng sản)…
Việc siết chặt quản lý, tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm đã góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về môi trường của doanh nghiệp và người dân. Trong bối cảnh phát triển nhanh về công nghiệp, đô thị và du lịch, áp lực lên môi trường vẫn còn rất lớn, đòi hỏi tỉnh phải tiếp tục kiên trì, quyết liệt hơn nữa trong công tác quản lý. Trong thời gian tới, Quảng Ninh sẽ tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa việc ứng dụng công nghệ xanh, mở rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn, đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong giám sát và bảo vệ môi trường.
Tuấn Anh