Quản lý chặt chẽ chất thải rắn y tế, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường

Chất thải rắn y tế phát sinh từ các hoạt động khám, chữa bệnh, xét nghiệm, chăm sóc và điều trị nếu không được quản lý đúng quy trình có thể gây tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Trong đó, chất thải có nguy cơ lây nhiễm, nguy hại cần được phân loại ngay tại nguồn, thu gom riêng và xử lý bằng phương pháp phù hợp.

Việc kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quá trình từ phân loại, lưu giữ, thu gom, vận chuyển đến xử lý giúp hạn chế tình trạng chất thải bị phát tán, đổ bỏ hoặc xử lý không đúng quy định. Các cơ sở y tế cần thực hiện nghiêm các yêu cầu về quản lý chất thải, bố trí khu vực lưu giữ phù hợp, bảo đảm an toàn cho nhân viên và người trực tiếp thu gom, vận chuyển.

Cùng với đó, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát, hướng dẫn và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Quản lý hiệu quả chất thải rắn y tế không chỉ góp phần giảm nguy cơ ô nhiễm đất, nước, không khí mà còn nâng cao chất lượng môi trường y tế.

Nhằm cụ thể hoá và triển khai hiệu quả, UBND tỉnh Sơn La ban hành văn bản hợp nhất Số 01/2026/VBHN-QĐ-UBND quy định việc thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh, trong đó yêu cầu phân loại riêng chất thải nguy hại, kiểm soát chặt quá trình vận chuyển và từng bước tổ chức xử lý theo mô hình cụm.

Theo văn bản hợp nhất, Quy định thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế trên địa bàn tỉnh Sơn La được ban hành kèm Quyết định số 22/2022/QĐ-UBND ngày 30/8/2022, sau đó được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 04/2025/QĐ-UBND và Quyết định số 107/2025/QĐ-UBND.

Siết chặt công tác thu gom, xử lý rác thải, chất thải y tế góp phần đảm bảo an toàn dịch bệnh. (Ảnh minh hoạ). 

Nội dung áp dụng đối với các cơ sở khám, chữa bệnh, cơ sở y tế dự phòng, cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe, cơ sở nghiên cứu, xét nghiệm, kiểm nghiệm, kiểm định, thử nghiệm y, dược có phát sinh chất thải rắn y tế cùng các tổ chức, cá nhân liên quan trên địa bàn tỉnh.

Theo quy định, chất thải rắn y tế được chia thành chất thải nguy hại và chất thải thông thường. Trong đó, chất thải nguy hại gồm chất thải lây nhiễm và chất thải nguy hại không lây nhiễm. Chất thải thông thường được phân loại theo đặc tính và khả năng tái chế, trong đó có một số loại hóa chất, vỏ chai lọ, chất thải sắc nhọn không lây nhiễm và chất thải lây nhiễm sau khi được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường.

Một trong những nguyên tắc trọng tâm là chất thải rắn y tế nguy hại phải được thu gom, phân loại riêng với chất thải thông thường trước khi đưa về khu vực lưu giữ tại cơ sở phát sinh. Phương tiện, thiết bị thu gom, vận chuyển và xử lý phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm không để chất thải thất thoát ra môi trường. Đối với chất thải nguy hại, tỉnh định hướng xử lý tại các cơ sở có chức năng hoặc tập trung theo cụm, hạn chế việc xử lý phân tán tại từng cơ sở y tế.

Đối với chất thải lây nhiễm, các cơ sở y tế phải xây dựng luồng đi, thời điểm thu gom phù hợp nhằm hạn chế ảnh hưởng đến khu vực chăm sóc người bệnh. Dụng cụ thu gom phải kín, không rò rỉ; túi đựng phải được buộc kín và thùng chứa có nắp đậy. Những chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao phải được đóng gói, lưu giữ riêng và có biện pháp xử lý phù hợp. Đặc biệt bên ngoài thùng có dán nhãn “CHẤT THẢI CÓ NGUY CƠ LÂY NHIỄM CAO”, được thu gom, lưu giữ riêng tại khu lưu giữ chất thải lây nhiễm để xử lý hoặc chuyển cho đơn vị có chức năng xử lý theo quy định

Tần suất thu gom chất thải lây nhiễm từ nơi phát sinh về khu lưu giữ tối thiểu một lần mỗi ngày. Đối với các cơ sở y tế có lượng chất thải lây nhiễm phát sinh dưới 05 kg trong một ngày, chất thải lây nhiễm được thu gom với tần suất tối thiểu một lần một ngày, chất thải lây nhiễm sắc nhọn được thu gom tối thiểu là một lần một tháng.

Về vận chuyển, các cơ sở không đủ điều kiện xử lý tại chỗ phải thuê đơn vị có giấy phép môi trường và chức năng xử lý phù hợp với loại chất thải cần vận chuyển. Trường hợp cơ sở tự vận chuyển phải sử dụng phương tiện, thiết bị đáp ứng các yêu cầu theo quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

Sơn La hiện tổ chức xử lý chất thải rắn y tế nguy hại theo mô hình 11 cụm cơ sở y tế, gồm các cụm tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh và các bệnh viện đa khoa khu vực Mai Sơn, Yên Châu, Mộc Châu, Bắc Yên, Phù Yên, Sông Mã, Sốp Cộp, Thuận Châu, Quỳnh Nhai và Mường La.

Các đơn vị phải chuyển giao chất thải y tế cho cơ sở có chức năng xử lý chất thải nguy hại phù hợp. (Ảnh: MN).

Bên cạnh đó, một số cơ sở được phép tự xử lý chất thải nguy hại nếu có công trình xử lý bảo đảm yêu cầu. Trường hợp công trình không bảo đảm hoặc xảy ra sự cố, quá tải, cơ sở phải hợp đồng với đơn vị đủ chức năng để xử lý. Các cơ sở không thuộc mô hình cụm và không có công trình xử lý đạt yêu cầu phải chuyển giao chất thải cho cơ sở có chức năng xử lý chất thải nguy hại phù hợp.

Quy định cũng phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý và cơ sở y tế. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Y tế chỉ đạo, kiểm tra công tác quản lý chất thải; Sở Y tế tổ chức hướng dẫn, tập huấn, tuyên truyền và theo dõi việc thực hiện. Công an tỉnh tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. UBND các xã, phường có trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra, giám sát công tác quản lý chất thải y tế trên địa bàn.

Đối với người đứng đầu cơ sở y tế, quy định yêu cầu bố trí nhân lực phụ trách quản lý chất thải, xây dựng kế hoạch, bảo đảm kinh phí, tổ chức đào tạo và chuẩn bị phương án ứng phó khi lượng chất thải tăng bất thường do dịch bệnh hoặc các trường hợp bất khả kháng. Đây là cơ sở để tăng cường kiểm soát chất thải y tế ngay từ nơi phát sinh, góp phần hạn chế nguy cơ tác động đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Quản lý chất thải rắn y tế là nhiệm vụ cần được thực hiện thường xuyên, đồng bộ nhằm bảo đảm an toàn môi trường và sức khỏe cộng đồng. Khi lượng chất thải phát sinh từ các cơ sở khám, chữa bệnh ngày càng đa dạng, yêu cầu phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý đúng quy định càng trở nên cần thiết.

Do đó, mỗi cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Sơn La cần nâng cao trách nhiệm, tuân thủ đầy đủ quy trình quản lý chất thải, đồng thời chủ động đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị và nhân lực đáp ứng yêu cầu. Sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, cơ sở y tế và đơn vị xử lý chất thải sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe người dân và hướng tới môi trường y tế an toàn.

Hoàng Thái