Khánh Hòa là tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, có rất nhiều tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên khoáng sản, tài nguyên biển và tài nguyên rừng. Tỉnh có gần 200 hòn đảo lớn nhỏ cùng nhiều vịnh biển đẹp. Bên cạnh đó, về mặt sinh thái, vùng biển Khánh Hòa là một trong những hình mẫu tự nhiên hiếm có của hệ thống vũng, vịnh trên thế giới. Đó là hệ sinh thái đất ngập nước, rạn san hô, rừng ngập mặn, thảm cỏ biển, hệ sinh thái cửa sông, hệ sinh thái đảo biển, hệ sinh thái bãi cát ven bờ...
Đặc biệt, tại vịnh Nha Trang có 11 loài thú biển quý hiếm như: Cá heo lưng bướu Thái Bình Dương (Sousa Chinensis), cá heo răng nhám (Steno bredanensis), rùa biển (vích) và đồi mồi. Các nhóm sinh vật đáy biển sâu cũng rất đa dạng: Giun nhiều tơ 40 - 80%; hải sâm kích thước lớn 30 - 80%... Ngoài ra, còn có các loài sao biển, cầu gai, hải miên, hải quỳ... Khánh Hòa còn là một trong những trung tâm về đa dạng sinh học rừng và hệ động, thực vật phong phú. Ngoài ra địa phương còn có nguồn tài nguyên khoáng sản đa dạng như nước khoáng, titan sa khoáng, molybden, Wonfram, quặng vàng, thiếc, cát thủy tinh, đá ốp lát, đá granite, các loại đá phun trào…
Địa phương còn có hệ sinh thái rừng lùn khô hạn độc nhất Đông Nam Á; là một trong số ít tỉnh ở Việt Nam có 2 vườn quốc gia (Núi Chúa, Phước Bình), trong đó vườn quốc gia Núi Chúa được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới (là 1 trong 9 di sản thiên nhiên của thế giới). Đặc biệt, Khánh Hòa còn có Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà với với tổng diện tích tự nhiên là 19.285,83 ha, độ cao gần 1.600 m so với mực nước biển là nơi có hệ sinh thái phong phú và đa dạng, nhiều loài động vật, thực vật quý, hiếm.
Khánh Hoà là địa phương có nhiều tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là biển và rừng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng lớn tới hệ sinh thái, UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tăng cường công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ đa dạng sinh học, nhằm bảo tồn các hệ sinh thái tự nhiên, nguồn gen quý hiếm và nguồn lợi sinh vật trên địa bàn.
Theo đó, UBND tỉnh Khánh Hòa giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo vệ đa dạng sinh học. Trong đó, tập trung kiểm soát hoạt động gây nuôi động vật hoang dã, phòng ngừa dịch bệnh; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép các loài động vật, thực vật hoang dã, quý, hiếm.
Tỉnh Khánh Hòa yêu cầu tiếp tục thực hiện hiệu quả kế hoạch tổng thể phục hồi vịnh Nha Trang đến năm 2030; chú trọng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển; kiểm soát các hoạt động khai thác mang tính tận diệt, các hành vi xả thải gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời, phát triển du lịch sinh thái theo hướng hài hòa giữa khai thác tiềm năng và bảo tồn các giá trị đa dạng sinh học.
UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân sinh sống, sản xuất trong các khu bảo tồn về trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên; vận động cộng đồng không tham gia săn bắt động vật hoang dã trái phép, không phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp để canh tác. Tỉnh cũng hướng tới thay đổi các tập quán tiêu dùng, từng bước xóa bỏ thói quen sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã làm thực phẩm, đồ trang sức hoặc làm thuốc.
Công tác kiểm tra, giám sát bảo vệ hệ sinh thái rừng được Khánh Hoà đẩy mạnh triển khai. (Ảnh: BH).
UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu tiếp tục tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình; chủ động phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm hại tài nguyên rừng. Đơn vị này cũng được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương trong phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp và bảo vệ đa dạng sinh học. Công an tỉnh được giao tăng cường nắm tình hình, kịp thời phát hiện, đấu tranh và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến bảo vệ đa dạng sinh học; tập trung rà soát các tuyến, địa bàn trọng điểm có nguy cơ phát sinh tội phạm, vi phạm pháp luật về săn bắt, vận chuyển, buôn bán động vật hoang dã.
Đồng thời, phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng xử lý nghiêm các vụ việc nhằm nâng cao tính răn đe, phòng ngừa chung. UBND các xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh có trách nhiệm đẩy mạnh tuyên truyền với thông điệp “Không săn bắt - Không tiêu thụ - Bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư, bảo vệ nguồn lợi thủy sản”; tổ chức thực hiện các giải pháp bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng lấn chiếm đất rừng, khai thác rừng trái pháp luật.
Các địa phương cũng được yêu cầu thường xuyên kiểm tra, truy quét tại những khu vực có dấu hiệu vi phạm về vận chuyển, kinh doanh, nuôi nhốt trái phép động vật hoang dã, chim hoang dã di cư và các loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm. Đồng thời, gắn trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, không để hình thành các điểm nóng, đường dây, ổ nhóm liên quan đến xâm hại đa dạng sinh học.
Trong bối cảnh các hệ sinh thái tự nhiên chịu nhiều sức ép từ biến đổi khí hậu và hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, việc tăng cường quản lý nhà nước về bảo vệ đa dạng sinh học là yêu cầu cấp thiết. Do đó, những chỉ đạo của tỉnh Khánh Hòa không chỉ hướng đến kiểm soát các tác động tiêu cực đến môi trường mà còn tạo cơ sở để các sở, ngành và địa phương chủ động triển khai các giải pháp bảo tồn theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
Để các mục tiêu đạt hiệu quả, địa phương tiếp tục lồng ghép công tác bảo vệ đa dạng sinh học vào quy hoạch, kế hoạch phát triển của từng ngành; đồng thời đẩy mạnh phối hợp liên ngành, huy động sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp trong bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi xâm hại hệ sinh thái, kết hợp nâng cao nhận thức của người dân về bảo tồn thiên nhiên sẽ góp phần tạo chuyển biến bền vững. Đây là nền tảng quan trọng để Khánh Hòa vừa gìn giữ các giá trị đa dạng sinh học đặc trưng, vừa bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu trong những năm tới.
Lê Oanh