Phân loại chất thải y tế tại nguồn – Mắt xích quyết định sự an toàn cho cả hệ thống

Chi phí xử lý tăng vì khâu phân loại

Trong lĩnh vực quản lý chất thải y tế, có một nguyên tắc được nhiều doanh nghiệp xử lý chia sẻ, đó là chi phí xử lý thường tăng theo mức độ lẫn tạp của chất thải. Một túi chất thải thông thường, khi bị lẫn kim tiêm hoặc bông gạc lây nhiễm, sẽ không còn được xử lý như chất thải thông thường. Toàn bộ túi chất thải phải chuyển sang quy trình dành cho chất thải nguy hại. Điều này đồng nghĩa với việc phát sinh thêm chi phí thu gom, vận chuyển, xử lý và quan trắc môi trường.

Không chỉ làm tăng chi phí, nhiều vật liệu có khả năng tái chế cũng mất cơ hội được thu hồi như vỏ bao bì carton đựng thiết bị y tế, chai đựng nước thông thường, nếu bị nhiễm bẩn từ rác thải nguy hại, do khâu phân loại ban đầu. Đây được coi là một trong những rào cản lớn, đối với việc thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành y tế.

Khi nhắc đến quản lý chất thải y tế, nhiều người thường nghĩ ngay đến lò đốt, hệ thống hấp khử khuẩn, đội ngũ đi thu gom, hay xe chuyên dụng. Trên thực tế, người quyết định sự thành công của hệ thống lại xuất phát từ khâu phân loai ban đầu, đó là những điều dưỡng, hộ lý, kỹ thuật viên và nhân viên y tế, những người trực tiếp tạo ra phát sinh và phân loại chất thải ở giai đoạn đầu tiên của quy trình. Chỉ một thao tác đúng hay sai của họ, có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi vận hành phía sau.

Vì vậy, nhiều quốc gia coi đào tạo định kỳ về phân loại chất thải là một phần không thể thiếu trong công tác kiểm soát nhiễm khuẩn. Việc đào tạo không chỉ dành cho nhân viên y tế mà còn mở rộng đến nhân viên vệ sinh, học viên thực tập và cả đơn vị dịch vụ làm việc trong bệnh viện. Song song với đó, các dụng cụ, thiết bị thu gom tại chỗ cũng được đầu tư bài bản, giúp quy trình không bị gián đoạn.

Hình minh họa

Chuyển đổi số mở ra cách quản lý mới

Bên cạnh đào tạo con người, nhiều cơ sở y tế trên thế giới đã bắt đầu ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất thải. Các thùng chứa được gắn mã QR hoặc RFID để theo dõi nguồn phát sinh; dữ liệu thu gom được cập nhật theo thời gian thực; một số bệnh viện đã tích hợp quản lý chất thải vào hệ thống quản trị bệnh viện, nhằm kiểm soát khối lượng phát sinh theo từng khoa phòng.

Những giải pháp này giúp giảm sai sót trong phân loại, nâng cao khả năng truy xuất và hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát hiệu quả hơn. Tại Việt Nam, xu hướng chuyển đổi số trong quản lý chất thải y tế mới ở giai đoạn đầu, nhưng được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh trong tương lai gần, khi tốc độ số hóa được đẩy nhanh trong thời gian vừa qua, cùng với lộ trình xây dựng bệnh viện thông minh, bệnh viện xanh đang được các nhà đầu tư quan tâm.

Nhìn bề ngoài, phân loại chất thải y tế chỉ là việc lựa chọn bỏ đúng vào thùng chứa. Nhưng phía sau thao tác tưởng chừng đơn giản ấy là cả một chuỗi giá trị liên quan đến an toàn sinh học, kiểm soát nhiễm khuẩn, hiệu quả công nghệ, chi phí vận hành và bảo vệ môi trường. Vì vậy, việc tuân thủ quy trình phân loại rác ở khâu đầu tiên, sẽ quyết định sự chính xác của các công đoạn tiếp theo, giảm thiểu tối đa chi phí, giúp rút ngắn quá trình dịch chuyển kinh tế xanh trong các bênh viện

Trong bối cảnh lượng chất thải y tế tiếp tục gia tăng, đầu tư cho công tác phân loại ban đầu không chỉ là đầu tư cho một quy trình kỹ thuật, mà còn là đầu tư cho sự an toàn của toàn bộ hệ thống y tế, giảm thiểu tác hại tiểm ẩn với các đối tượng có tham gia vào quy trình thu gom, vận chuyển và xử lý loại chất thải này.

Ở bài viết tiếp theo, chuyên đề sẽ tiếp tục theo chân những túi chất thải sau khi rời khỏi khu lưu giữ tạm thời để khám phá một mắt xích ít được chú ý nhưng đóng vai trò đặc biệt quan trọng: quy trình thu gom và vận chuyển chất thải y tế nguy hại. Từ phương tiện chuyên dụng, yêu cầu kỹ thuật, hồ sơ quản lý đến các rủi ro trong quá trình vận chuyển, mỗi chặng đường đều góp phần quyết định liệu chất thải có thực sự được đưa đến đúng nơi, đúng quy trình và an toàn cho cộng đồng hay không.