Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt: Nâng cao hiệu quả hoạt động thu gom, xử lý rác thải

Khi bước vào cao điểm mùa du lịch năm 2026, Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt đã phải căng mình vận hành cùng với lực lượng công nhân môi trường nỗ lực giữ cho phố núi luôn xanh, sạch, văn minh, xứng đáng với thương hiệu điểm đến du lịch nổi tiếng của Việt Nam. 

Đà Lạt bước vào năm 2026 với sức hút du lịch ngày càng lớn. Những con đường quanh hồ Xuân Hương, chợ Đà Lạt, khu vực trung tâm, các tuyến phố tập trung nhà hàng, khách sạn, quán cà phê và các điểm tham quan liên tục đón dòng người từ nhiều địa phương trong cả nước và khách quốc tế. Du khách đến càng đông, hoạt động thương mại - dịch vụ càng sôi động, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh càng lớn. Đây là bài toán không mới nhưng ngày càng trở nên cấp thiết đối với một đô thị du lịch đặc thù như Đà Lạt.

Theo số liệu được công bố, trong điều kiện bình thường, lượng rác thải sinh hoạt của Đà Lạt dao động khoảng 180-220 tấn/ngày; vào dịp lễ, Tết và mùa cao điểm du lịch, lượng rác có thể tăng gấp nhiều lần. Nhà máy xử lý chất thải rắn tại khu vực Xuân Trường từ năm 2021 đã tiếp nhận toàn bộ lượng rác tại khu vực Đà Lạt do đơn vị dịch vụ đô thị thu gom, vận chuyển đến. Những con số ấy cho thấy áp lực rất lớn đặt lên hệ thống thu gom và xử lý chất thải.

Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt đẩy mạnh công tác thu gom, xử lý rác thải. 

Để thu hút đông đảo du khách, cùng với cảnh quan thiên nhiên thì chất lượng môi trường là một trong những yếu tố quyết định. Để con được những con đường sáng - xanh - sạch - đẹp là sự cần mẫn của lực lượng công nhân môi trường với tinh thần trách nhiệm cao. Khi những điểm du lịch đông đúc du khách, lực lượng công nhân môi trường luôn có mặt tại các khu vực có lượng rác phát sinh lớn. Và khi phố núi lên đèn, nhiều chuyến xe vẫn tiếp tục vận chuyển rác về nơi xử lý.

Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt do Công ty TNHH Môi trường Năng Lượng Xanh đầu tư, đặt tại khu vực Xuân Trường. Nhà máy được đầu tư với tổng vốn hơn 381 tỷ đồng, đi vào hoạt động từ năm 2015, thực hiện phân loại, xử lý rác và sản xuất một số sản phẩm từ chất thải.  Từ góc độ vận hành, nhà máy luôn phải đối mặt với yêu cầu kép: Bảo đảm tiếp nhận, xử lý lượng rác phát sinh ngày càng lớn, đồng thời duy trì máy móc, dây chuyền, nhân lực và các điều kiện cần thiết để hoạt động liên tục. Đây không phải công việc có thể “đóng cửa nghỉ lễ”. Bởi chỉ cần nhà máy tạm ngưng tiếp nhận trong một thời gian ngắn, lượng rác lập tức dồn ngược về các điểm tập kết trong khu dân cư.

Lực lượng công nhân môi trường thu gom rác thải trên các tuyến phố. 

Thực tế hoạt động vận hành trong tháng 6/2026 là một minh chứng rõ ràng. Khi Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt tạm ngưng tiếp nhận rác trong gần hai ngày, nhiều tuyến đường trung tâm nhanh chóng xuất hiện tình trạng rác ùn ứ, chất thành đống, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị. Sau khi nhà máy hoạt động trở lại, lực lượng thu gom phải khẩn trương tăng tốc để giải tỏa lượng rác tồn đọng.

Có thể thấy, Nhà máy xử lý rác không đơn thuần là một cơ sở sản xuất. Đây là một mắt xích hạ tầng thiết yếu của đô thị, có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, hoạt động kinh doanh và hình ảnh du lịch Đà Lạt.

Chất thải rắn được thu gom, phân loại và đóng gói tại Nhà máy. 

Một công nhân môi trường có thể phải thực hiện hàng chục lượt thu gom trong ngày. Công việc diễn ra trong nhiều điều kiện thời tiết khác nhau, tiếp xúc thường xuyên với rác sinh hoạt, mùi hôi, nước rỉ rác và các vật sắc nhọn có thể gây nguy hiểm. Nhưng với họ, nhiệm vụ quan trọng nhất vẫn là làm sao để khi người dân thức dậy, tuyến phố đã sạch; khi du khách đến tham quan, những điểm du lịch không bị rác thải làm mất mỹ quan.

Một nữ công nhân môi trường chia sẻ theo tinh thần chung của lực lượng lao động trực tiếp rằng, thời điểm thu hút đông đảo du khách đông thì lượng rác tăng rất nhanh, công việc vì thế vất vả hơn nhiều. Tuy nhiên, anh chị em trong đội luôn động viên nhau cố gắng, bởi chỉ cần một khâu chậm lại, rác sẽ tồn đọng ngay tại khu dân cư và ảnh hưởng đến hình ảnh thành phố. Đằng sau bộ quần áo bảo hộ, những đôi găng tay, những chiếc xe thu gom là những con người đang góp phần giữ gìn thương hiệu Đà Lạt mỗi ngày.

Theo người dân sinh sống tại khu vực trung tâm Đà Lạt, môi trường đô thị sạch đẹp không thể chỉ trông chờ vào công nhân vệ sinh. Khi lượng khách tăng cao, mỗi người cần có ý thức hơn trong việc bỏ rác đúng nơi, đúng thời gian và hạn chế xả rác tùy tiện. Đây cũng là vấn đề được nhiều người dân Đà Lạt quan tâm.

Bởi một điểm đến du lịch muốn phát triển bền vững thì bên cạnh cảnh quan đẹp, khí hậu trong lành, dịch vụ chất lượng còn phải bảo đảm môi trường sống văn minh. Chỉ một túi rác bị bỏ sai nơi quy định có thể trở thành hình ảnh phản cảm. Một điểm tập kết quá tải có thể ảnh hưởng đến cả khu phố. Và hàng tấn rác phát sinh mỗi ngày nếu không được phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý đúng quy trình sẽ trở thành áp lực lâu dài đối với đô thị.

Đà Lạt đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển du lịch chất lượng cao. Tuy nhiên, lượng khách tăng đồng nghĩa với yêu cầu về hạ tầng đô thị cũng phải tăng theo. Câu chuyện rác thải vì thế cần được đặt trong chiến lược phát triển đô thị và du lịch lâu dài. 

Khuôn viên bên trong khu vực Nhà máy xử lý rác thải rắn Đà Lạt.    

Theo định hướng việc phân loại chất thải rắn tại nguồn, tăng cường tái chế, giảm rác thải nhựa và nâng cao hiệu quả xử lý là những giải pháp cần được triển khai đồng bộ. Đối với Đà Lạt, điều này càng có ý nghĩa bởi đô thị này sở hữu hệ sinh thái, cảnh quan và không gian đô thị đặc thù. Môi trường chính là một phần của sản phẩm du lịch. Một Đà Lạt xanh không thể chỉ được tạo nên bởi những cánh rừng thông, những vườn hoa hay hồ nước thơ mộng. Một Đà Lạt xanh còn phải là một Đà Lạt “không rác tồn đọng, không điểm tập kết quá tải, không xả thải tùy tiện và có hệ thống xử lý chất thải hiện đại, ổn định".

Thực tế năm 2026 cũng cho thấy bài toán xử lý rác ở Đà Lạt cần được nhìn nhận ở góc độ lâu dài. Ngày 12/6/2026, chủ đầu tư Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt từng thông báo tạm dừng tiếp nhận rác do những khó khăn về tài chính vì nhiều năm qua, Nhà máy xử lý chất thải rắn Xuân Trường được áp đơn giá 461.000đồng/tấn rác nhưng không được thanh toán chỉ được tạm ứng 129.000đồng/ tấn rác từ tháng 4/2024 cho đến thời điểm trên.

Điều này không hợp lý và không đủ để nhà máy hoạt động. Dù khó khăn nhưng nhà máy vẩn tiếp tục mở cửa trở lại và hoạt động thu gom được khẩn trương khôi phục. Điều này cho thấy, một đô thị lớn không thể để hoạt động xử lý chất thải phụ thuộc vào những giải pháp tình thế. Đầu tư cho môi trường phải được coi là đầu tư cho tương lai. Nhà máy cần có điều kiện vận hành ổn định; hệ thống thu gom phải được bổ sung phương tiện, thiết bị; lực lượng công nhân cần được bảo đảm điều kiện làm việc; đồng thời cơ chế giá dịch vụ xử lý rác phải phù hợp với thực tế. 

Đây cũng là điều mà ngành nông nghiệp và môi trường, chính quyền địa phương và doanh nghiệp cần phối hợp tháo gỡ để tạo ra một hệ thống xử lý rác có khả năng đáp ứng sự phát triển nhanh của đô thị du lịch. Tạo điểm nhấn cho Đà Lạt có thể đón thêm hàng triệu lượt khách, mở rộng các loại hình dịch vụ, phát triển kinh tế ban đêm, kinh tế xanh và du lịch chất lượng cao. Nhưng tất cả những thành quả đó sẽ khó bền vững nếu môi trường không được bảo đảm. Việc Nhà máy xử lý chất thải rắn Đà Lạt và lực lượng công nhân môi trường phải căng mình lao động trong những ngày cao điểm không chỉ là câu chuyện của ngành vệ sinh đô thị. Đó là câu chuyện về nâng cao công tác quản lý nhà nước trong công tác bảo vệ môi trường tại địa phương đó. Cũng là câu chuyện về trách nhiệm xã hội của mỗi người dân, doanh nghiệp và du khách.  

Một người bỏ rác đúng nơi quy định là góp một phần giữ phố sạch. Một nhà hàng chủ động phân loại rác là góp một phần giảm áp lực cho nhà máy. Một du khách không xả rác ra đường là góp một phần bảo vệ hình ảnh Đà Lạt. Và một công nhân môi trường hoàn thành thêm một chuyến xe trong đêm chính là góp thêm một phần để sáng hôm sau thành phố lại hiện lên với vẻ đẹp vốn có.

Để tiếp tục giữ vững và  khẳng định thương hiệu du lịch của địa phương, công tác thu gom, xử lý rác thải đang ngày càng được nâng cao. Những chuyến xe vẫn nối nhau đưa rác về nhà máy. Những dây chuyền xử lý vẫn cần được vận hành ổn định. Hoạt động của nhà máy và cả lực lượng công nhân môi trường ít khi xuất hiện trong những bức ảnh quảng bá du lịch, nhưng chính họ đang góp phần tạo nên một hình ảnh Đà Lạt văn minh, sạch đẹp và đáng sống./. 

Văn Định - Tân Phan