Nhân rộng mô hình đồng quản lý, bảo vệ hiệu quả nguồn lợi thủy sản

Cà Mau là địa phương có truyền thống lâu đời trong nghề khai thác và chế biến thuỷ sản. Trong đó, vùng biển ven bờ đóng vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ là ngư trường chủ lực của các hộ ngư dân quy mô nhỏ, mà còn là môi trường sinh sản và ương dưỡng tự nhiên của nhiều loài thuỷ hải sản giá trị. Tuy nhiên, những năm trở lại đây, nguồn lợi thủy sản ven bờ đang đối mặt với nguy cơ suy giảm trầm trọng.

Tại xã Vĩnh Thanh, công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản chuyển biến tích cực. Người dân không còn xem việc ngăn chặn khai thác tận diệt là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng mà chủ động tham gia cùng chính quyền và công an xã. Thông qua Tổ Nhân dân tự quản về an ninh, trật tự, người dân tích cực phối hợp với lực lượng công an xã tuần tra, bảo vệ tuyến bờ bao, vèo cá; đồng thời chủ động thông tin, tố giác hành vi vi phạm và vận động xóm giềng giao nộp dụng cụ kích điện. Tình trạng bắt cá bằng xung điện đã giảm rất nhiều so với trước đây, khoảng hơn 80%.

Không riêng tại Vĩnh Thanh, công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản tại xã Phước Long cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực nhờ sự chủ động của lực lượng công an xã và người dân.  Từ đầu năm 2026 đến nay, Công an xã Phước Long đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đăng tải 27 bài viết tuyên truyền trên Fanpage của đơn vị, thu hút hơn 50.000 lượt xem và tương tác. Bên cạnh đó, đơn vị tổ chức 18 cuộc họp, tập huấn trực tiếp với hơn 1.800 lượt người tham dự; đồng thời cử lực lượng đến tận hộ dân tuyên truyền, vận động. Qua công tác tuyên truyền, công an xã đã vận động hơn 100 hộ dân cam kết không sử dụng xung kích điện, thu hồi 19 bộ dụng cụ tự chế; song song với tuần tra, phát hiện và xử lý 2 vụ vi phạm.

Ngành chức năng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao trách nhiệm của người dân bảo vệ nguồn lợi thủy sản. 

Tại xã Khánh Bình, mô hình "Tiếng loa an ninh" đang phát huy hiệu quả khi thường xuyên tuyên truyền qua hệ thống truyền thanh cơ sở về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, hoạt động thả cá tái tạo nguồn lợi và trách nhiệm của người dân trong gìn giữ môi trường sinh thái. 

Song hành với công tác phòng ngừa, Công an tỉnh Cà Mau chỉ đạo Công an các xã, phường tăng cường tuần tra, kiểm soát trên các tuyến sông, kênh, rạch; chủ động phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi khai thác thuỷ sản mang tính huỷ diệt với tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ".

Tại xã Tam Giang, công an xã đã chủ động phối hợp cùng các đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, phân tích rõ tác hại của kích điện đối với môi trường tự nhiên. Bên cạnh việc phát thanh qua hệ thống loa, công an xã đã tham mưu lắp đặt 35 bảng tuyên truyền, công khai số điện thoại đường dây nóng tại các khu dân cư và đầu các tuyến kênh rạch để người dân kịp thời phản ánh vi phạm.

Trên địa bàn 2 xã Khánh Bình Tây và Khánh Bình Tây Bắc, dự án đồng quản lý đang được thí điểm trên vùng biển có diện tích 8.630 ha.  Theo đó, Tổ đồng quản lý bảo vệ và khai thác khu vực rạn đã được thành lập, với 20 thành viên đại diện cho các nhóm ngư dân sử dụng các loại nghề thân thiện như: bẫy ốc mực, câu mực, lưới rê...

Tổ hoạt động trên cơ sở hợp đồng hợp tác và quy chế phối hợp đã được thống nhất, với các nhiệm vụ chính: Tổ chức giám sát và canh giữ khu vực rạn nhân tạo; báo cáo thường xuyên tình hình khai thác về Chi cục Thuỷ sản và Chăn nuôi thú y tỉnh; họp định kỳ hằng tháng để thảo luận kế hoạch hoạt động, nêu khó khăn và đề xuất giải pháp; theo dõi, phát hiện và báo cáo kịp thời các trường hợp vi phạm, đặc biệt là hoạt động của tàu lưới kéo trái phép.

Hoạt động khai thác cần gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản. 

Kế hoạch triển khai thực hiện Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn, Cà Mau xác định rõ mục tiêu bảo tồn  phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản nhằm phục hồi và sử dụng hiệu quả nguồn lợi thủy sản; kiểm soát hiệu quả hoạt động khai thác và phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững, có trách nhiệm, cơ cấu ngành thủy sản của tỉnh theo hướng hiện đại, hiệu quả và thân thiện môi trường; nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản; góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Tập trung nâng cao hiệu quả quản lý khu bảo tồn biển; khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản (khu vực ven bờ Trần Văn Thời; khu vực vùng ngập lũ Đồng bằng sông Cửu Long); khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn (vùng ven biển Năm Căn - Ngọc Hiển, vùng ven biển Tân Ân - Viên An Đông, vùng ven biển Đất Mũi - Viên An, vùng ven biển Phú Tân - Trần Văn Thời, vùng ven biển U Minh, vùng ven biển Bạc Liêu - Hòa Bình) trên địa bàn tỉnh. 

Ngành chức năng tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tập trung tại các khu vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản; khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn; tăng cường xử lý hoạt động sử dụng xung điện, chất độc, nghề, ngư cụ khai thác có tính hủy diệt, tận diệt, khai thác loài thủy sản có kích thước nhỏ hơn quy định, khai thác, vận chuyển, mua bán tiêu thụ các loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm; đánh giá định kỳ hiệu quả quản lý và đề xuất các biện pháp điều chỉnh khi cần thiết.

UBND tỉnh yêu cầu các địa phương triển khai thực hiện mô hình đồng quản lý trong bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản tại vùng biển ven bờ, bảo đảm phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực tế của cộng đồng ngư dân; hướng đến mục tiêu bảo vệ, phục hồi nguồn lợi thủy sản gắn với phát triển sinh kế bền vững. Triển khai đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất, hạ tầng và trang thiết bị, nguồn nhân lực khu bảo tồn biển tỉnh.

Đồng thời khoanh vùng và xây dựng các khu vực cư trú nhân tạo cho loài thủy sản tại các vùng biển làm nơi trú ẩn để bảo vệ cá con, cá còn non, mới trưởng thành và một số loài cá có giá trị kinh tế, giá trị sinh cảnh, tránh khai thác thủy sản mang tính hủy diệt, tận diệt./.

Ngọc Mai