Trước tình trạng ngập sâu tại nhiều khu vực phía Đông, tỉnh Gia Lai sẽ triển khai các giải pháp tăng cường và lộ trình thực hiện hệ thống tiêu thoát lũ hạ du sông Hà Thanh, ưu tiên cao nhất bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của Nhân dân; chủ động phòng ngừa, kiểm soát rủi ro ngập lụt, hạn chế không để tái diễn tình trạng ngập lụt gây thiệt hại như đợt mưa lũ lịch sử tháng 11 năm 2025.
Qua đó, kiểm soát cơ bản tình trạng ngập lụt hằng năm, hạn chế xáo trộn đời sống nhân dân, đặc biệt tại khu vực Quy Nhơn trước đây; phấn đấu trường hợp mực nước lũ dưới mức báo động III, về cơ bản không tổ chức di dời toàn bộ khu vực, chỉ thực hiện di dời xen ghép, cục bộ tại chỗ đối với các hộ dân ở vị trí đặc biệt xung yếu, có nguy cơ mất an toàn.
Địa phương này kiên quyết giải tỏa, tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép, lấn chiếm hành lang đê, kè, lòng sông gây cản trở dòng chảy. Tuyệt đối không hợp thức hóa các vi phạm cũ và không để phát sinh vi phạm mới. Kết hợp hài hòa giữa giải pháp công trình (xây dựng đê, kè) và phi công trình (quy hoạch, quản lý, cảnh báo sớm). Ưu tiên xử lý dứt điểm các điểm nghẽn cấp bách về dòng chảy trước khi triển khai các hạng mục khác.
Gia Lai chú trọng rà soát, cập nhật quy hoạch tiêu thoát lũ: Đánh giá lại khả năng tiêu thoát lũ hạ du sông Hà Thanh trên cơ sở số liệu thủy văn thực đo các trận lũ lớn gần đây, đặc biệt là trận lũ năm 2025; Điều chỉnh và kiểm soát quy hoạch đô thị: Rà soát, điều chỉnh quy hoạch thoát nước đô thị tại các khu vực chịu ảnh hưởng ngập nặng; kiểm soát chặt chẽ phát triển đô thị trong không gian trữ lũ, không làm thu hẹp dòng chảy và khả năng tiêu thoát lũ.
Tăng cường quản lý không gian thoát lũ thông qua kiểm soát nghiêm ngặt các cửa xả lũ ra đầm Thị Nại (đặc biệt khu vực khu đô thị Ecobay Thị Nại), bảo đảm không thu hẹp dòng chảy; đồng thời tăng cường bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ đầu nguồn nhằm góp phần điều hòa dòng chảy, giảm rủi ro lũ cho hạ du; Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ: Xây dựng bản đồ số ngập lụt lưu vực sông Hà Thanh; ứng dụng công nghệ IoT và trí tuệ nhân tạo (AI) để thiết lập hệ thống cảnh báo sớm lũ theo thời gian gần thực, phục vụ công tác chỉ đạo điều hành và tổ chức sơ tán dân kịp thời.
Đường Hồ Đắc Di, thuộc tổ 2, khu vực 5 (phường Quy Nhơn Bắc) ngập sâu trong nước. (Ảnh minh họa: HP).
Địa phương này triển khai nạo vét, khơi thông và chỉnh trị dòng chảy các nhánh sông Trường Úc, sông Cát, sông Cây Me và nhánh sông Hà Thanh nhằm tăng năng lực tiêu thoát lũ cho khu vực hạ du. Xử lý, giải tỏa các trường hợp vi phạm nghiêm trọng gây cản trở dòng chảy, đặc biệt tại các đoạn sông bị thu hẹp lòng dẫn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát lũ.
Xây dựng, hoàn thiện hệ thống đê sông kết hợp chỉnh trị dòng chảy để bảo vệ khu dân cư, đồng thời định hướng và phân phối dòng lũ theo quy hoạch được phê duyệt. Cải tạo, nâng cấp các cầu, tràn và tuyến giao thông kết hợp tràn, bảo đảm mở rộng khẩu độ thoát lũ, hạn chế hiện tượng dồn ứ nước khi xảy ra lũ lớn. Nghiên cứu, đầu tư xây dựng trục tiêu lũ Huỳnh Mai nhằm phân lũ sông Kôn trực tiếp ra đầm Thị Nại, qua đó giảm áp lực lũ cho hệ thống sông Hà Thanh - Trường Úc.
Tỉnh Gia Lai xác định rõ lộ trình triển khai, trong năm 2026: Tổ chức giải tỏa 75 hộ dân vi phạm hành lang bảo vệ đê sông Cát (xã Tuy Phước 47 hộ, phường Quy Nhơn Bắc 28 hộ). Kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm liên quan việc xây dựng công trình trái phép, lấn chiếm hành lang bảo vệ đê, lòng sông và bãi sông, làm thu hẹp dòng chảy, cản trở tiêu thoát lũ, theo đúng quy định của pháp luật.
Thực hiện nạo vét, khơi thông các tuyến sông Trường Úc, sông Cát và sông Cây Me, Hà Thanh (nhánh) nhằm kịp thời nâng cao năng lực tiêu thoát lũ. - Triển khai xây dựng đê bờ tả sông nhánh Hà Thanh để bảo vệ các khu dân cư trọng điểm, chủ động ứng phó mùa mưa lũ.
Giai đoạn 2027 – 2030: Hoàn thiện hệ thống đê sông Cát và sông Cây Me theo quy hoạch được phê duyệt. Đầu tư xây dựng trục thoát lũ Huỳnh Mai nhằm phân lũ sông Kôn từ đập An Thuận trực tiếp ra đầm Thị Nại, giảm áp lực lũ cho hệ thống sông Hà Thanh - Trường Úc. Xây dựng cầu vượt lũ trên tuyến đường Điện Biên Phủ, thay thế tuyến giao thông kết hợp tràn hiện hữu, bảo đảm tiêu thoát lũ an toàn, bền vững
Để triển khai hiệu quả nhiệm vụ trên, Sở Nông nghiệp và Môi trườngphối hợp với Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh và UBND các địa phương liên quan xây dựng Kế hoạch tổ chức triển khai thực hiện các giải pháp tăng cường tiêu thoát lũ hạ du sông Hà Thanh, trong đó xác định rõ danh mục nhiệm vụ, tiến độ thực hiện, phân công trách nhiệm, nhu cầu và nguồn vốn, cơ chế phối hợp, trọng tâm là các nhiệm vụ cấp bách năm 2026; trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt làm cơ sở tổ chức thực hiện, hoàn thành trước ngày 06/3/2026.
Sở Xây dựng: Chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và UBND các địa phương liên quan rà soát, điều chỉnh quy hoạch thoát nước đô thị tại khu vực Long Vân, Bàu Lác, Nhơn Bình và Nhơn Phú (trước đây), bảo đảm phù hợp với quy hoạch tiêu thoát lũ hạ du sông Hà Thanh và điều kiện thực tế hiện nay; đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc phát triển đô thị trong không gian trữ lũ, không làm thu hẹp dòng chảy và giảm năng lực tiêu thoát lũ.
UBND các xã, phường có liên quan chủ động rà soát, thống kê đầy đủ danh sách các hộ dân vi phạm hành lang bảo vệ đê và các hộ dân nằm trong hành lang thoát lũ sông Hà Thanh. Trực tiếp tổ chức thực hiện công tác giải tỏa, cưỡng chế, giải phóng mặt bằng và tái định cư theo đúng quy định của pháp luật; ngăn chặn, không để phát sinh vi phạm mới trong hành lang bảo vệ đê và hành lang thoát lũ. Xây dựng phương án sơ tán dân (xen ghép và tập trung) chi tiết đến từng hộ, cập nhật trên Hệ thống thông tin phòng, chống thiên tai của tỉnh để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.../.
Vũ Hà