Theo UBND tỉnh Đắk Lắk, thời gian qua, công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tích cực, từng bước đi vào nền nếp, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên, tại một số địa phương cấp xã, công tác quản lý đất đai vẫn còn những hạn chế, nhất là trong kiểm tra và xử lý vi phạm. Việc kiểm tra, xử lý, thu hồi đất lâm nghiệp có nguồn gốc từ nông, lâm trường bị lấn chiếm chưa được quan tâm đúng mức, thiếu quyết liệt và chưa sát với thực tế.
Đất lâm nghiệp do Nhà nước quản lý, đất được giao hoặc cho thuê đối với các doanh nghiệp bị lấn chiếm trong thời gian dài nhưng chưa được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời vẫn diễn ra. Một số khu vực, người dân canh tác, sản xuất, xây dựng nhà ở và công trình trái phép trên diện tích đất lấn chiếm. Thực trạng này gây áp lực, khó khăn cho chính quyền địa phương trong công tác quản lý đất đai, lâm nghiệp, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến việc quản lý, bảo vệ và phát triển rừng cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của các công ty lâm nghiệp, ban quản lý rừng và chủ dự án nông, lâm nghiệp.
Trước những tồn tại nêu trên, UBND tỉnh Đắk Lắk xác định cần tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương trong phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai, lấn chiếm đất lâm nghiệp trái phép. Theo đó, trong năm 2026 UBND các xã: Tổ chức quán triệt chủ trương của tỉnh về xử lý, thu hồi đất lâm nghiệp bị lấn, chiếm trên địa bàn tỉnh.
Thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ công tác (gồm: Lãnh đạo UBND cấp xã, lãnh đạo, công chức phòng Kinh tế, lĩnh vực tư pháp, công an, kiểm lâm, đại diện chủ rừng, cán bộ đo đạc, bản đồ…) để tổ chức thực hiện xử lý, thu hồi đất lâm nghiệp bị lấn, chiếm trên địa bàn quản lý. Xây dựng, hoàn thành Kế hoạch thực hiện xử lý, thu hồi đất lâm nghiệp bị lấn, chiếm (nếu có) trên địa bàn quản lý trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
Tổ công tác hoàn thành việc kiểm tra, rà soát, thống kê, tổng hợp đầy đủ số lượng, đối tượng, diện tích đất đang bị lấn chiếm và báo cáo Ban chỉ đạo cấp xã tại địa bàn quản lý, trong đó rà soát, phân loại, đánh giá, thống kê về các trường hợp đủ điều kiện và không đủ điều kiện xem xét, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 139 Luật Đất đai năm 2024; các trường hợp lấn, chiếm đất xác định được đối tượng vi phạm và không xác định được đối tượng vi phạm. Từ đó xác định giải pháp xử lý, báo cáo về UBND tỉnh (qua Sở Nông nghiệp và Môi trường), hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Các địa phương tăng cường công tác quản lý, xử lý nghiêm những vi phạm liên quan đến đất lâm nghiệp.
Trong quý I/2027: Ban Chỉ đạo cấp xã chỉ đạo UBND cấp xã hoàn thành việc xét duyệt và thông báo các trường hợp lấn, chiếm đủ điều kiện và không đủ điều kiện được xem xét, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 139 Luật Đất đai năm 2024; UBND cấp xã tiến hành xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật đối với các trường hợp phải xử lý vi phạm hành chính; chuẩn bị các điều kiện cần thiết, xây dựng Kế hoạch cưỡng chế đối với các trường hợp phải tiến hành cưỡng chế thu hồi đất theo quy định của pháp luật, theo giải pháp “cuốn chiếu” nơi thuận lợi triển khai trước, nơi khó khăn hơn triển khai sau.
Từ quý II đến hết quý III/2027: UBND cấp xã tiến hành cưỡng chế thu hồi đất lấn chiếm, phấn đấu thu hồi được 30% diện tích đất lấn, chiếm phải thu hồi trên địa bàn. Từ quý IV/2027 đến quý I/2028: UBND cấp xã thu hồi tiếp 30% diện tích đất lấn, chiếm phải thu hồi trên địa bàn. Từ quý II/2028 đến quý III/2028: UBND cấp xã thu hồi 40% diện tích đất lâm nghiệp bị lấn, chiếm còn lại trên địa bàn. Đối với các trường hợp lấn, chiếm phát sinh sau thời điểm thống kê, lập Kế hoạch thì UBND cấp xã tổ chức kiểm tra phát hiện, ngăn chặn, xử lý ngay sau khi phát hiện và báo cáo cấp có thẩm quyền theo dõi, chỉ đạo.
Sở Nông nghiệp và Môi trường: Phối hợp với các sở, ngành, đơn vị, địa phương có liên quan tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc việc xử lý, thu hồi đất lâm nghiệp bị lấn, chiếm tại các địa phương theo quy định của pháp luật; thực hiện hướng dẫn trực tiếp hoặc báo cáo, đề xuất UBND tỉnh chỉ đạo, giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, nhất là công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các trường hợp lấn, chiếm đủ điều kiện theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.
Hướng dẫn UBND cấp xã trong công tác quản lý nhà nước về đất đai; thiết lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính, cưỡng chế, khắc phục hậu quả, thu hồi đất lâm nghiệp bị lấn, chiếm theo quy định của pháp luật. - Hướng dẫn UBND cấp xã trong công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng và xử lý vi phạm pháp luật về lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh theo quy định của pháp luật về lâm nghiệp. Chỉ đạo Hạt Kiểm lâm, các Công ty TNHH MTV, HTV Lâm nghiệp, Ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, các khu bảo tồn thiên nhiên và các vườn quốc gia phối hợp với chính quyền địa phương trong quản lý, xử lý, thu hồi đất lâm nghiệp đã giao, cho thuê bị người dân xâm canh, lấn chiếm, đặc biệt đối với diện tích đất lâm nghiệp còn rừng tự nhiên đang bị lấn, chiếm.
Đối với các chủ rừng, chủ dự án: Chủ động kiểm tra, rà soát, tổng hợp, báo cáo UBND cấp xã về các trường hợp lấn, chiếm đất trái phép trên diện tích được giao quản lý, sử dụng qua các thời kỳ; Phối hợp với Tổ công tác tiến hành kiểm tra thực địa, xác định đối tượng lấn, chiếm đất trái phép; diện tích đất bị lấn, chiếm; thời điểm lấn chiếm; hiện trạng sử dụng đất; nguồn gốc đất đai và cung cấp các hồ sơ, tài liệu có liên quan để cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật; có giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả diện tích sau khi được thu hồi từ các đối tượng lấn, chiếm đất tránh để tái lấn, chiếm.
Đối với các chủ rừng đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường bàn giao sản phẩm Lập hồ sơ ranh giới, cắm mốc ranh giới, đo đạc lập bản đồ địa chính2 có trách nhiệm xác định rõ phạm vi, diện tích đất bị lấn, chiếm gắn với sơ đồ, vị trí từ cơ sở dữ liệu đã được bàn giao./.
Minh Ngọc