Chính phủ vừa ban hành Nghị định 214/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trồng trọt, bảo vệ và kiểm dịch thực vật. Theo đó, vi phạm về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói có thể bị xử phạt lên đến 20.000.000 đồng.
Trong đó, phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong các hành vi: Không tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật đối với vùng trồng đã được cấp mã số vùng trồng; Không tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật đối với cơ sở đóng gói đã được cấp mã số cơ sở đóng gói.
Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi: Vùng trồng đã được cấp mã số vùng trồng nhưng không thực hiện tự giám sát trước mỗi vụ thu hoạch; Cơ sở đóng gói đã được cấp mã số cơ sở đóng gói nhưng không thực hiện tự giám sát tối thiểu 01 lần/năm; Vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói không lưu trữ hồ sơ; Không thông báo cho cơ quan có thẩm quyền khi có thay đổi liên quan đến vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói đã được cấp mã số.
Quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói góp phần kiểm soát hiệu quả chất lượng nông sản xuất khẩu.
Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi: Gắn hoặc sử dụng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đã đăng ký trên nhãn mỗi loại hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa không đúng với nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói hàng hóa để xuất khẩu, lưu thông trên thị trường;
Không phối hợp, cản trở hoặc không chấp hành việc kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam; Cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu sai lệch so với thực tế trong quá trình kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam theo yêu cầu của nước nhập khẩu hoặc theo yêu cầu quản lý. Nghị định quy định biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tiêu hủy sản phẩm hàng hóa đối với hành vi vi phạm quy định.
Trong nhiều năm qua, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói đã trở thành “tấm hộ chiếu” bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu của Việt Nam. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 5/2026, cả nước đã có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường; riêng thị trường Trung Quốc có 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 cơ sở đóng gói được phê duyệt.
Tuy nhiên chỉ tính từ năm 2025 đến nay, phía Trung Quốc đã phát cảnh báo không tuân thủ đối với 403 mã số vùng trồng và 240 cơ sở đóng gói của Việt Nam; trong đó 167 mã số vùng trồng và 99 cơ sở đóng gói bị tạm dừng hoặc thu hồi. Những con số này cho thấy thách thức lớn của ngành nông nghiệp hiện nay không phải cấp thêm nhiều mã số, mà là duy trì chất lượng thực chất của hệ thống đã được cấp.
Trong bối cảnh yêu cầu của thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe, chất lượng của mã số vùng trồng sẽ không còn được đánh giá bằng số lượng được cấp, mà bằng khả năng duy trì tiêu chuẩn lâu dài. Khi đó, quản lý chặt chẽ, hậu kiểm thường xuyên và số hóa dữ liệu sẽ trở thành yếu tố quyết định để giữ vững uy tín nông sản Việt./.
Hồng Thảo