Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), Trung Quốc chiếm khoảng 95% lượng sầu riêng nhập khẩu toàn cầu trong giai đoạn 2020-2022. Riêng năm 2025, nước này nhập khẩu khoảng 1,87 triệu tấn sầu riêng tươi, trị giá 7,5 tỷ USD, gấp sáu lần so với một thập kỷ trước. Tuy nhiên, nhu cầu lớn từ Trung Quốc không đồng nghĩa với việc người trồng sầu riêng Malaysia được hưởng lợi.
Malaysia vẫn phải cạnh tranh gay gắt với Thái Lan và Việt Nam - hai quốc gia xuất khẩu sầu riêng hàng đầu sang thị trường Trung Quốc. Trong bối cảnh nguồn cung trong khu vực tăng nhanh, giá bán tại vườn giảm mạnh, khiến lợi nhuận của người trồng Malaysia tiếp tục bị thu hẹp.
Bên cạnh đó, theo Cơ quan Khí tượng Malaysia, nhiệt độ trung bình tại bán đảo Malaysia đã tăng khoảng 0,24°C mỗi thập kỷ trong giai đoạn 1969-2025. Nhiệt độ cao cùng các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, lũ lụt và hạn hán không chỉ làm giảm năng suất mà còn tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển.
Biến đổi khí hậu khiến sầu riêng Maylaysia bị giảm năng suất và tình trạng sâu bệnh phát triển.
Nhiều nhà vườn trồng sầu riêng cho biết họ phải tăng tần suất sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, trong khi giá các loại thuốc này đã tăng khoảng 30% chỉ trong ba năm qua. Không chỉ năng suất suy giảm, biến đổi khí hậu còn làm xáo trộn quá trình thụ phấn tự nhiên của cây sầu riêng.
Ông Ooi Teik Hock, chủ một vườn sầu riêng gần biên giới Thái Lan, cho biết mùa hoa năm nay ông hầu như không còn thấy dơi ăn quả - loài đóng vai trò quan trọng trong quá trình thụ phấn của cây. Theo các chuyên gia, nhiệt độ tăng cao cùng việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có thể là nguyên nhân khiến quần thể các loài thụ phấn suy giảm.
Bên cạnh đó, lượng mưa quá nhiều hoặc quá ít trong giai đoạn phát triển của quả cũng làm giảm chất lượng cơm sầu riêng, khiến múi xuất hiện các vết trắng, xám hoặc đốm đen. Trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, nhiều nhà vườn Malaysia đã bắt đầu đầu tư công nghệ nhằm nâng cao khả năng thích ứng và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất. Ông Kie Kim Hwa, một nông dân trên đảo Penang, đã lắp đặt hệ thống cảm biến theo dõi lượng mưa, độ ẩm không khí, tốc độ gió và độ ẩm đất. Dữ liệu được truyền trực tuyến, giúp phát hiện sớm những bất thường để điều chỉnh chế độ tưới, bón phân và phòng trừ sâu bệnh kịp thời.
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh El Niño có thể tiếp tục mạnh lên, việc mở rộng hệ thống trữ nước, khoan giếng dự phòng và ứng dụng công nghệ giám sát vi khí hậu sẽ là những giải pháp quan trọng giúp ngành sầu riêng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Với nhiều nhà vườn, đây không chỉ là cách giảm thiểu rủi ro mà còn là điều kiện để duy trì chất lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh và giữ vững vị thế của sầu riêng Malaysia trên thị trường quốc tế.
Đối với thị trường Trung Quốc, trong thập kỷ qua, xuất khẩu sầu riêng của Malaysia đã tăng vọt, chủ yếu nhờ các giống cao cấp như Musang King - loại sầu riêng có vị béo ngậy, ngọt pha đắng, được trồng nhiều ở Raub và được người Trung Quốc ví là “Hermès của sầu riêng”.
Trung Thành