Tại tỉnh Đồng Tháp, xây dựng vùng chuyên canh cây ăn quả đang trở thành hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho nông dân. Với lợi thế về điều kiện tự nhiên và kinh nghiệm sản xuất, địa phương có nhiều vùng trồng cây ăn quả quy mô lớn, trong đó thanh long, sầu riêng… là một trong những sản phẩm chủ lực.
Việc hình thành vùng chuyên canh giúp nông dân thuận lợi áp dụng quy trình sản xuất an toàn, đồng bộ về giống, kỹ thuật chăm sóc và quản lý chất lượng. Đồng thời, liên kết giữa hợp tác xã, doanh nghiệp và người dân sẽ góp phần tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. Với trên 135.341 ha cây ăn quả cùng sản lượng trên 2,5 triệu tấn quả/năm, tỉnh Đồng Tháp có diện tích cây ăn quả chiếm gần 35% diện tích cây ăn quả vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Nhằm khai thác tiềm năng cây ăn quả theo hướng bền vững, tỉnh Đồng Tháp đã và đang triển khai nhiều giải pháp thích hợp để nâng cao chuỗi giá trị của cây ăn quả cũng như đảm bảo được đầu ra ổn định trong tương lai.
Theo đó, tại các xã phía Đông của tỉnh như xã Tân Thuận Bình, Mỹ Tịnh An, Chợ Gạo… của tỉnh Đồng Tháp đã hình thành vùng chuyên canh thanh long tập trung với diện tích 9.400 ha thanh long với sản lượng thu hoạch hàng năm đạt gần 272.000 tấn quả. Theo lãnh đạo UBND xã Tân Thuận Bình, UBND xã tiếp tục định hướng và tạo điều kiện thuận lợi để các hợp tác xã, các doanh nghiệp phối hợp với nhà vườn trồng thanh long tạo được sản phẩm có giá trị để tăng kim ngạch xuất khẩu.
Đáng chú ý, quả thanh long của tỉnh Đồng Tháp đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bảo hộ nhãn hiệu tập thể với tên gọi thanh long Chợ Gạo (huyện Chợ Gạo của tỉnh Tiền Giang trước khi sáp nhập). Đối với sầu riêng, tỉnh Đồng Tháp hiện có trên 32.000 ha sầu riêng tập trung ở các địa phương kiểm soát lũ phía Tây của tỉnh với những giống chất lượng cao, được thị trường ưa chuộng: Ri6, Monthong...
Trong số đó, diện tích sầu riêng đang cho quả hơn 22.100 ha cùng sản lượng trên 557.000 tấn quả mỗi năm, chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc cùng một số nước khác, mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông dân.
Ngành hàng trái cây là một trong những mặt hàng chủ lực trong phát triển kinh tế của tỉnh Đồng Tháp. (Ảnh: NT).
Theo lãnh đạo UBND xã Thanh Hưng, định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang cây đặc sản, mang lại hiệu quả kinh tế cao (trong đó có cây sầu riêng) từng bước khẳng định hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương theo hướng bền vững, nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, theo đánh giá Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, bên cạnh những thuận lợi về vùng nguyên liệu quả cây đặc sản có tiềm năng xuất khẩu lớn nhưng sản xuất cây ăn quả của địa phương vẫn còn gặp một số khó khăn.
Cụ thể như tình trạng thiếu cơ sở sơ chế, chế biến, bảo quản sau thu hoạch chưa đáp ứng yêu cầu; giá quả cây có thời điểm xuống thấp, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân… Để khắc phục tình trạng này, hướng đến mục tiêu phát triển ngành hàng quả cây bền vững, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp định hướng cho nhà vườn trồng quả cây áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật mới đưa vào ứng dụng sản xuất để giảm chi phí, nâng cao giá trị sản phẩm quả cây thương phẩm.
Nhằm tận dụng cơ hội một số loại quả cây được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc cùng thị trường các nước, tỉnh Đồng Tháp quan tâm xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và kiểm soát an toàn thực phẩm xuất khẩu. Đồng Tháp hiện có 3.496 mã số vùng trồng quả cây xuất khẩu với tổng diện tích trên 1.144 ha cùng 496 mã số đóng gói đã được nước nhập khẩu phê duyệt. Trong đó, có 350 mã số vùng trồng sầu riêng, tổng diện tích trên 13.600 ha và 111 mã số cơ sở đóng gói được cấp xuất khẩu sầu riêng chính ngạch sang Trung Quốc.
Đáng chú ý, Đồng Tháp xây dựng và triển khai thực hiện dự án “Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ sầu riêng giai đoạn 2020 - 2025 và định hướng 2030”. Thực hiện dự án, toàn tỉnh hình thành 30 hợp tác xã hoạt động trên lĩnh vực trồng sầu riêng với khoảng 18.900 thành viên, tham gia tổ chức lại sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ thâm canh, phát triển kinh tế tập thể gắn kết giữa sản xuất với tiêu thụ theo mô hình chuỗi giá trị.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp cho biết, để ngành hàng quả cây của địa phương phát triển bền vững, chất lượng và giá trị của sản phẩm quả cây cần được nâng cao thông qua sản xuất theo tiêu chuẩn, ứng dụng công nghệ cao, chế biến sâu và kết nối thị trường.
Đồng thời, ngành nông nghiệp tiếp tục chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn nhà vườn sản xuất theo VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ; nhân rộng sử dụng chế phẩm sinh học, phân hữu cơ, hạn chế thuốc hóa học; tăng cường quản lý vật tư, cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói để truy xuất nguồn gốc, phục vụ xuất khẩu. Ngành cũng đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị, phát triển hợp tác xã, kết nối cung cầu và xúc tiến thương mại, góp phần ổn định đầu ra, nâng cao giá trị nông sản và thu nhập cho nông dân.
Xây dựng vùng chuyên canh không chỉ là giải pháp nâng cao năng suất mà còn là bước quan trọng để Đồng Tháp hình thành chuỗi giá trị cây ăn quả bền vững. Để đạt mục tiêu này, địa phương xác định chuyển mạnh từ tư duy chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng, tiêu chuẩn và nhu cầu thị trường.
Các hợp tác xã cũng phát huy vai trò kết nối nông dân với doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, số hóa vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng. Từ đó góp phần thúc đẩy nông nghiệp Đồng Tháp phát triển theo hướng hiện đại và hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.
Lê Quang