Nuôi tôm nước lợ là một trong những ngành kinh tế chủ lực tại các địa phương ven biển của tỉnh Vĩnh Long. Trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, việc đa dạng hóa mô hình nuôi tôm theo hướng an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao và thân thiện với môi trường đang trở thành giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.
Theo số liệu từ Chi cục Thủy sản, Kiểm ngư và Biển đảo tỉnh, đến nay toàn tỉnh đã thả nuôi 75 nghìn hecta thủy sản, đạt hơn 81% kế hoạch năm và tăng 2,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, riêng diện tích nuôi tôm nước lợ đạt trên 63 nghìn hecta. Tổng sản lượng thủy sản ghi nhận mức 257 nghìn tấn, tăng 5,2% so với cùng kỳ; sản lượng thủy sản mặn lợ đóng góp hơn 121 nghìn tấn, khẳng định vị thế mũi nhọn của kinh tế biển.
Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh, thời gian qua đơn vị đã phối hợp với viện, trường nghiên cứu chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, xây dựng mô hình nuôi tôm hướng đến mục tiêu nâng chất lượng, giảm tác động môi trường và gia tăng lợi nhuận. Nổi bật là mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh 2 giai đoạn ứng dụng công nghệ 4.0 kết hợp hầm biogas xử lý môi trường.
Các địa phương đẩy mạnh nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá trị sản xuất.
Hệ thống cảm biến và cảnh báo môi trường tự động giúp người nuôi kiểm soát chặt chẽ chất lượng nước, kịp thời xử lý yếu tố bất lợi; chất thải phát sinh được xử lý qua hầm biogas, góp phần giảm ô nhiễm và tiết kiệm chi phí vận hành. Nhờ quản lý môi trường ao nuôi bằng công nghệ hiện đại, người nuôi có thể thực hiện từ 4-5 vụ mỗi năm, đạt sản lượng từ 100-120 tấn/ha/năm. Việc hạn chế thay nước giúp giảm nguy cơ xâm nhập mầm bệnh, hạn chế tình trạng tôm chết sớm.
Hiệu quả từ mô hình tiên tiến đã tạo động lực để nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư, chuyển đổi phương thức sản xuất. Tại ấp Tân Thành, xã Long Thành, gia đình ông Ngô Văn Thới đã chuyển từ phương thức nuôi ao đất truyền thống sang nuôi tôm ao lót bạt theo hướng siêu thâm canh gần 10 năm nay. Với 4 ao nuôi, mỗi ao thả 200 nghìn con giống và duy trì 3 vụ/năm, gia đình thu lãi khoảng 500 triệu đồng/vụ sau khi trừ chi phí.
Ông Thới cho biết thêm, khi còn nuôi ao đất truyền thống, mật độ nuôi cao nhất chỉ khoảng 40-50 con/m² nên sản lượng không cao. Việc đầu tư đồng bộ hệ thống kỹ thuật đã giúp mật độ nuôi tăng gấp nhiều lần, đồng thời kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, nâng cao tỷ lệ sống của tôm và tăng năng suất. Ngồi tại nhà nhưng vẫn có thể theo dõi hoạt động của các ao nuôi thông qua điện thoại thông minh với hệ thống cảm biến được lắp đặt tại các ao nuôi liên tục cập nhật các chỉ số môi trường như nhiệt độ, độ mặn, độ pH và hàm lượng oxy hòa tan trong nước...
Sau 12 năm chuyển đổi nuôi tôm thẻ chân trắng từ cách nuôi truyền thống sang hướng công nghệ cao nhiều giai đoạn đã giúp cho ông Đặng Văn Bảy, xã Thạnh Phong nắm vững kỹ thuật và nhân rộng toàn bộ diện tích ao nuôi của gia đình. Ông Bảy cho biết, trước đây nuôi tôm theo cách truyền thống cho lợi nhuận thấp và gặp nhiều rủi ro, do môi trường nuôi không đảm bảo. Từ khi chuyển đổi sang nuôi tôm thẻ chân trắng theo hướng công nghệ cao nhiều giai đoạn, giúp cho ông nuôi tôm đạt sản lượng cao gấp 6-7 lần so với nuôi truyền thống, tôm đạt kích cỡ lớn từ 20-25 con/kg, bán được giá cao.
Theo ông Bảy, lúc đầu chuyển đổi 3-4 ha, sau đó thấy hiệu quả, mỗi năm ông Bảy ngày càng mở rộng diện tích nuôi công nghệ cao. Bên cạnh ứng dụng nuôi tôm theo quy trình khép kín, nuôi nhiều giai đoạn, ông Bảy đang tiếp tục đưa nhiều ứng dụng mới vào nuôi tôm để đạt hiệu quả tốt nhất như: sử dụng khí clo, màn che…nhằm giảm chi phí đầu vào trong sản xuất, nâng cao lợi nhuận.
Người dân được hỗ trợ, chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng thủy sản công nghệ cao (Ảnh minh họa).
Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đặt mục tiêu năm 2026 phát triển thủy sản năm 2026 đạt diện tích nuôi 92.420 ha, sản lượng 684.504 tấn; trong đó diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao đạt 8.040 ha, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh đạt 3,23% trong năm nay.
Tuy nhiên, hoạt động nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như dịch bệnh và ô nhiễm môi trường vùng nuôi còn rủi ro; sản xuất còn phân tán, quy mô nhỏ lẻ; liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ; chất lượng và nguồn cung con giống chưa đáp ứng yêu cầu; kết cấu hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản còn hạn chế; công tác dự báo thị trường và định hướng sản xuất có lúc chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn…
Trước tình hình này, lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản của tỉnh theo hướng đồng bộ, dài hạn và phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đề án cần đánh giá đầy đủ hiện trạng nuôi trồng thủy sản, xác định rõ cơ cấu đối tượng nuôi, tỷ lệ diện tích ứng dụng công nghệ cao, đồng thời khoanh vùng cụ thể các khu vực nuôi tập trung, vùng nuôi chuyên canh và vùng nuôi công nghệ cao để làm cơ sở đầu tư hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
Việc phát triển các vùng nuôi phải gắn với đầu tư hoàn thiện hệ thống thủy lợi, điện, cấp thoát nước và xử lý môi trường; nghiên cứu ứng dụng năng lượng tái tạo phù hợp nhằm giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Cùng với đó, ngành chức năng cần tăng cường quan trắc môi trường, cảnh báo dịch bệnh.
Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, tập huấn, tuyên truyền để người dân thay đổi tư duy sản xuất, chủ động liên kết theo chuỗi giá trị và thích ứng với yêu cầu của thị trường. Phát triển nuôi trồng thủy sản phải gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước hình thành các vùng nuôi thủy sản công nghệ cao./.
Hà Thu