Tuyên Quang: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai

Những năm gần đây, xã Sơn khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai và nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, đặc biệt từ thực tế nhiều diện tích đất canh tác cho hiệu quả thấp, địa phương đã khuyến khích người dân chuyển sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường.

Nhiều vùng sản xuất tập trung được hình thành, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân. Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ về giống, kỹ thuật canh tác, ứng dụng khoa học công nghệ và xây dựng thương hiệu sản phẩm đã tạo động lực để người dân mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất.

Việc khai thác hợp lý quỹ đất không chỉ giúp tăng hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích mà còn thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững. Những kết quả đạt được đang tạo nền tảng quan trọng để Sơn Dương tiếp tục phát triển nông nghiệp hàng hóa trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe về chất lượng. Đáng chú ý, cuối năm 2025, tại một số thôn trên địa bàn xã Sơn Dương, nhiều hộ dân là thành viên Hợp tác xã Dịch vụ, Thương mại Nông lâm nghiệp Farm đã đồng loạt chuyển đổi diện tích chè già cỗi sang trồng dứa.

(Ảnh minh họa)

Việc chuyển đổi được thực hiện bài bản, từ khâu lựa chọn giống, cải tạo đất đến áp dụng quy trình kỹ thuật chăm sóc, có sự tham gia liên kết của doanh nghiệp trong bao tiêu sản phẩm. Theo đại diện Hợp tác xã Dịch vụ, Thương mại Nông lâm nghiệp Farm cho biết: Qua khảo sát tại một số địa phương có điều kiện tương đồng, cây dứa đạt năng suất bình quân từ 45 - 60 tấn/ha, giá thu mua ổn.

Với mức thu nhập ước đạt từ 120 - 150 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều so với các loại cây trồng trước đây, cây dứa được đánh giá là phù hợp với điều kiện đất đồi của địa phương. Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng, đến nay cây dứa sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện tự nhiên của xã. Toàn bộ thành viên hợp tác xã đã chuyển đổi với tổng diện tích khoảng 15 ha, bước đầu hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo tiền đề mở rộng quy mô trong thời gian tới.

Cùng với cây dứa, mô hình trồng chanh tứ thì cũng đang được nhiều hộ dân trên địa bàn lựa chọn, từng bước thay thế các loại cây trồng truyền thống kém hiệu quả. Đây là loại cây có ưu điểm dễ chăm sóc, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương, cho quả quanh năm, đảm bảo nguồn thu ổn định. Tại thôn Tân Thịnh, nhiều hộ dân cũng mạnh dạn chuyển đổi. Theo người dân, việc chuyển đổi không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tạo điều kiện để các hộ liên kết sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu tập trung, thuận lợi cho thu mua và chế biến.

Thực tế cho thấy, việc đa dạng hóa cây trồng đã góp phần giảm rủi ro trong sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đồng thời tạo nền tảng để xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị nông sản. Bên cạnh các mô hình chuyển đổi cây trồng, xã Sơn Dương còn đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Đến nay, trên địa bàn xã đã hình thành hơn 10 mô hình như trồng rau trong nhà màng, sản xuất cây ăn quả theo hướng hữu cơ, nuôi trồng thủy sản tuần hoàn, chăn nuôi an toàn sinh học... Các mô hình này đang phát huy hiệu quả, góp phần thay đổi phương thức sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường. Nhằm tái cơ cấu ngành nông nghiệp, cấp ủy, chính quyền xã Sơn Dương đã tích cực vận động nhân dân tìm hướng đi mới, đưa các loại cây con có giá trị kinh tế cao vào sản xuất.

Lãnh đạo UBND xã Sơn Dương khẳng định, từ thực tiễn triển khai các mô hình, địa phương xác định rõ định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng lựa chọn cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, giá trị kinh tế lớn, phù hợp với điều kiện tự nhiên để tập trung phát triển. Đồng thời, chú trọng xây dựng các vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng; ưu tiên phát triển các loại cây có khả năng thích nghi tốt như dứa, chanh tứ thì và một số cây ăn quả khác.

Địa phương cũng xây dựng kế hoạch hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật, từng bước mở rộng diện tích sản xuất; tăng cường thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết, bao tiêu sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật; nâng cao chất lượng nông sản theo tiêu chuẩn an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Thực tiễn tại Sơn Dương cho thấy, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với tiềm năng đất đai là hướng đi đúng đắn để nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân. Thành công của nhiều mô hình sản xuất không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần thay đổi tư duy canh tác, từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Đây cũng là tiền đề để địa phương xây dựng các vùng chuyên canh tập trung, phát triển chuỗi giá trị và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu nâng cao sức cạnh tranh và thích ứng với biến đổi khí hậu, việc sử dụng hiệu quả tài nguyên đất càng trở nên quan trọng.

Với định hướng phát triển rõ ràng, Sơn Dương đang từng bước biến lợi thế đất đai thành động lực tăng trưởng. Không chỉ nâng cao thu nhập cho nông dân, quá trình chuyển đổi này còn góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiệu quả; tạo dư địa phát triển lâu dài cho kinh tế nông thôn địa phương.

Phương Thảo