Những năm gần đây, Lào Cai đang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng từ các khu vực lòng hồ để tạo sinh kế ổn định cho người dân địa phương. Với diện tích mặt nước rộng, cảnh quan tự nhiên đặc trưng vùng núi cùng nguồn tài nguyên thủy sản phong phú, nhiều địa phương đã phát triển các mô hình nuôi cá lồng, đánh bắt thủy sản kết hợp du lịch trải nghiệm.
Không chỉ giúp người dân tăng thu nhập, các hoạt động này còn tạo thêm việc làm, thúc đẩy dịch vụ và phát triển kinh tế tại khu vực vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh đó, việc khai thác lòng hồ theo hướng gắn với bảo vệ môi trường cũng được chú trọng nhằm duy trì nguồn nước và hệ sinh thái tự nhiên.
Nhiều hộ dân đã chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình liên kết, áp dụng kỹ thuật nuôi trồng mới để nâng cao giá trị sản phẩm. Từ những mặt nước tưởng chừng chỉ phục vụ thủy điện hay điều tiết nước, các lòng hồ tại Lào Cai đang dần trở thành không gian phát triển kinh tế đa dạng, góp phần cải thiện đời sống và tạo động lực phát triển cho khu vực miền núi.
Trong bối cảnh ngành thủy sản đang chuyển dịch mạnh mẽ từ khai thác sang nuôi trồng, hệ thống hồ chứa không chỉ đóng vai trò điều tiết nước mà còn trở thành không gian sinh thái lý tưởng để phát triển sinh kế bền vững. Tại khu vực miền núi phía Bắc, Lào Cai đang nổi lên là điểm sáng trong việc khai thác tiềm năng nuôi thủy sản tạo động lực tăng trưởng mới.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, địa phương xác định nuôi thủy sản là hướng đi chiến lược nhằm nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho người dân. Tận dụng hệ thống hơn 200 hồ chứa cùng lợi thế từ các dòng sông lớn như sông Hồng và sông Chảy, tỉnh đang đẩy mạnh việc khai thác mặt nước hồ Thác Bà và các khu vực lân cận.
Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030: phát triển nuôi cá lồng đạt quy mô khoảng 300.000 m³ với sản lượng kỳ vọng đạt 7.000 tấn. Đáng chú ý, Lào Cai đang thực hiện một bước chuyển mình quan trọng từ phát triển tự phát sang quản lý theo quy hoạch bài bản. Tỉnh tập trung phân vùng rõ ràng giữa khu vực nuôi tập trung, khu vực bảo vệ nguồn lợi và các vùng hạn chế phát triển.
Khai thác lợi thế lòng hồ giúp người dân Lào Cai có thêm thu nhập. (Ảnh: CS).
Tư duy này không chỉ giúp tối ưu hóa diện tích mặt nước mà còn đảm bảo chất lượng nước tốt, ít ô nhiễm. Tuy nhiên, hành trình biến hồ chứa thành "trụ cột kinh tế" vẫn còn không ít rào cản. Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, dù tiềm năng rất lớn nhưng sản xuất hiện nay vẫn còn manh mún, thiếu liên kết chuỗi và hạ tầng hậu cần như kho lạnh, cơ sở chế biến còn yếu.
Tại nhiều địa phương, việc lúng túng trong thủ tục giao, cho thuê mặt nước hồ thủy lợi, thủy điện cũng là "nút thắt" cần sớm tháo gỡ. Để hiện thực hóa tầm nhìn đưa nuôi thủy sản hồ chứa trở thành một ngành công nghiệp, Lào Cai đang cùng các địa phương phía Bắc tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ như lồng nuôi HDPE và hệ thống quan trắc môi trường.
Việc kết hợp nuôi thủy sản với du lịch sinh thái lòng hồ cũng được kỳ vọng sẽ tạo ra giá trị gia tăng kép, giúp "kho tài nguyên xanh" tại Lào Cai mang lại bứt phá cho kinh tế địa phương. Khai thác lợi thế lòng hồ đã mở ra hướng phát triển mới cho nhiều địa phương tại Lào Cai, đặc biệt ở những khu vực còn nhiều khó khăn về điều kiện sản xuất và sinh kế. Khi người dân biết tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên mặt nước, các mô hình nuôi trồng thủy sản, du lịch cộng đồng hay dịch vụ ven hồ không chỉ mang lại thu nhập mà còn góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn miền núi.
Cùng với giá trị kinh tế, các hoạt động khai thác lòng hồ theo hướng hài hòa với tự nhiên còn giúp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên nước. Nhiều vùng ven hồ từng thưa vắng nay dần hình thành các mô hình sản xuất, dịch vụ gắn với đặc trưng bản địa, tạo thêm cơ hội việc làm cho người dân địa phương.
Đây cũng là cách để khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có mà không tạo áp lực lớn lên tài nguyên thiên nhiên. Từ những lợi thế tự nhiên, Lào Cai đang từng bước biến khu vực lòng hồ thành không gian phát triển kinh tế, nuôi trồng thuỷ sản gắn với ổn định đời sống và nâng cao thu nhập cho cộng đồng dân cư vùng cao.
Thế Trung