Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường tại các cụm công nghiệp

Trong những năm qua, công tác quản lý, đầu tư xây dựng hạ tầng và thu hút đầu tư vào cụm công nghiệp (CCN) đã được các địa phương quan tâm triển khai, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp địa phương, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho lao động trên địa bàn, đóng góp cho ngân sách địa phương.

Hệ thống pháp luật về CCN từng bước được hoàn thiện; trong đó, việc quản lý, phát triển CCN được thực hiện theo trình tự, quy định của pháp luật, phân cấp hoàn toàn cho chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện, đơn giản hóa thủ tục hành chính và làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về CCN. Công tác xúc tiến, thu hút, lựa chọn doanh nghiệp làm chủ đầu tư hạ tầng được các địa phương quan tâm, chất lượng thành lập mới, mở rộng các CCN được nâng lên (xuất phát từ nhu cầu thực tế sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, thu hút được các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh hạ tầng),...

Tuy nhiên, tại một số địa phương, công tác quản lý, đầu tư và phát triển CCN vẫn còn những hạn chế như: công tác rà soát, xử lý CCN, dự án trong CCN chậm triển khai chưa được thường xuyên, kịp thời; đầu tư kết cấu hạ tầng một số CCN chưa đồng bộ, tiến độ đầu tư kéo dài; công tác xử lý môi trường tại CCN có cải thiện nhưng chưa đạt yêu cầu, mong muốn; tỷ lệ lấp đầy và hiệu quả sử dụng đất tại một số CCN còn thấp; 

Việc thu hút dự án đầu tư chưa gắn chặt với định hướng phát triển ngành, lợi thế của địa phương, chủ yếu theo hướng đa ngành, chưa chú trọng phát triển CCN theo hướng bền vững, hiệu quả (như: CCN sinh thái, CCN công nghệ cao, CCN chuyên ngành, CCN hỗ trợ...); đa số các địa phương chưa xây dựng chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật CCN; công tác theo dõi, cập nhật dữ liệu, báo cáo và hậu kiểm chưa đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp, chuyển đổi số. 

Trước tình hình trên, Bộ Công Thương vừa ban hành Chỉ thị số 11/CT-BCT về việc tăng cường công tác quản lý và nâng cao hiệu quả đầu tư, phát triển cụm công nghiệp trong tình hình mới. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, tăng cường bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng hoạt động của các cụm công nghiệp trên cả nước.

Hệ thống xử lý nước thải là một trong những hạ tầng kỹ thuật môi trường quan trọng tại khu, cụm công nghiệp. 

Bộ Công Thương đề nghị các địa phương tập trung chỉ đạo chủ đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt ưu tiên hệ thống thu gom và xử lý nước thải. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu đến năm 2030, 100% cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường, theo định hướng tại Kết luận số 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương. việc đầu tư hạ tầng xử lý nước thải cần được triển khai phù hợp với quy mô, tính chất hoạt động sản xuất và nhu cầu phát triển của từng cụm công nghiệp. Hệ thống thu gom phải được xây dựng đồng bộ, hạn chế tình trạng nước thải chưa qua xử lý xả trực tiếp ra môi trường. Đồng thời, công tác quản lý, vận hành công trình xử lý cần được chú trọng để bảo đảm hiệu quả thực chất, tránh tình trạng đầu tư nhưng hoạt động kém hiệu quả.

Bên cạnh yêu cầu hoàn thiện hạ tầng, các địa phương cần thường xuyên rà soát tiến độ thực hiện các dự án cụm công nghiệp, kịp thời tháo gỡ khó khăn và xử lý dứt điểm những dự án chậm tiến độ, không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường hoặc sử dụng đất kém hiệu quả. Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm cũng cần được tăng cường nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Các địa phương cần chú trọng chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của dự án, thay vì chỉ quan tâm đến số lượng dự án hoặc tỷ lệ lấp đầy diện tích cụm công nghiệp. Việc lựa chọn chủ đầu tư hạ tầng phải căn cứ vào năng lực triển khai, khả năng huy động nguồn lực và mức độ phù hợp với định hướng phát triển của địa phương. Các dự án ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, có giá trị gia tăng lớn, thân thiện với môi trường và khả năng liên kết chuỗi sản xuất được khuyến khích thu hút đầu tư.

Bộ Công Thương định hướng phát triển các mô hình cụm công nghiệp sinh thái, cụm công nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ và cụm công nghiệp làng nghề gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu rà soát, sửa đổi hoặc ban hành quy chế quản lý cụm công nghiệp; xây dựng cơ chế hỗ trợ đầu tư hạ tầng từ ngân sách địa phương theo quy định. Việc tổ chức thực hiện cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chủ đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp thứ cấp nhằm nâng cao trách nhiệm trong quản lý chất thải, bảo vệ môi trường./.

Thanh Nga