Hiện nay, thay vì duy trì những loại cây có giá trị thấp hoặc hiệu quả sản xuất chưa ổn định, người dân từng bước chuyển sang các giống cây phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và nhu cầu thị trường. Quá trình này đồng thời thúc đẩy hình thành những vùng sản xuất tập trung, tạo điều kiện áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, cơ giới hóa và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Khi sản xuất được tổ chức theo vùng, quy mô hàng hóa được nâng lên, chi phí đầu vào có thể kiểm soát tốt hơn, trong khi chất lượng nông sản từng bước được cải thiện. Một số mô hình còn kết hợp sản xuất với sơ chế, chế biến và xây dựng thương hiệu, qua đó gia tăng giá trị thay vì chỉ tập trung vào sản lượng. Tại tỉnh Hưng Yên, tận dụng lợi thế tự nhiên giáp sông Luộc, xã Diên Hà đã xây dựng vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Đây là điều kiện quan trọng để địa phương phát triển đa dạng các loại hình sản xuất nông nghiệp, từng bước hình thành các vùng chăn nuôi, nuôi thủy sản quy mô lớn, góp phần nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích đất nông nghiệp. Toàn xã hiện có 500 trang trại, gia trại chăn nuôi với tổng đàn lợn đạt gần 45.000 con; đàn trâu, bò trên 700 con; đàn gia cầm trên 170.000 con.
Hiện nay nhiều hộ dân tại xã Diên Hà đầu tư xây dựng trang trại tại vùng chuyển đổi mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhiều hộ nông dân tại các địa phương trong tỉnh cũng đã tập trung nguồn vốn, tận dụng lợi thế tự nhiên để chuyển đổi vùng trồng lúa kém hiệu quả sang chăn nuôi, nuôi thủy sản.
Cùng với Diên Hà, theo lãnh đạo UBND xã Bình Định cho biết, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tích cực ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi theo hướng sản xuất nông nghiệp hàng hóa có giá trị kinh tế cao.
Cùng với đó, khuyến khích các hộ dân đầu tư chuyển đổi vùng lúa úng trũng, kém hiệu quả sang đào ao bán nổi nuôi cá theo quy hoạch. Do có sự hỗ trợ kịp thời của ngành chuyên môn và địa phương, người dân mạnh dạn đầu tư vốn, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nuôi cá trong ao bán nổi.
Đến nay, mô hình nuôi cá ao bán nổi tại vùng chuyển đổi đạt diện tích 35 ha, cho hiệu quả kinh tế cao gấp khoảng 10 lần so với cấy lúa. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hưng Yên, đến nay, trên địa bàn tỉnh có trên 2.000 trang trại chăn nuôi quy mô lớn. Một trong những yêu cầu quan trọng trong sản xuất nông nghiệp tại các địa phương là chuyển từ tư duy phát triển dựa chủ yếu vào sản lượng sang tư duy phát triển dựa trên giá trị.
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi góp phần gia tăng giá trị kinh tế, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai. (Ảnh: BY).
Thời gian qua, ngành chuyên môn đã tham mưu với tỉnh chỉ đạo các địa phương rà soát lại quy hoạch, phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, đất đai và nguồn lao động để phát triển các mô hình kinh tế trang trại tại vùng chuyển đổi. Tiếp tục tổng kết kinh nghiệm thực tế, tập trung huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư xây dựng, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật phù hợp với xây dựng nông thôn mới, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại.
Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm cho trang trại. Triển khai tổng hợp, khảo sát, đánh giá các hoạt động chăn nuôi tại các địa phương về mức đáp ứng các tiêu chí của vùng chăn nuôi trọng điểm như chăn nuôi lợn, trâu, bò, gia cầm, thủy sản. Bên cạnh đó, ngành chuyên môn phối hợp với các địa phương tổ chức tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật trong trồng trọt, chăn nuôi;
Đồng thời, tạo điều kiện để người dân tiếp cận vốn, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số vào sản xuất; khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp và người dân trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm… Nhằm tiếp tục chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa sang trồng những loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao hơn, hình thành các vùng sản xuất chuyên canh tập trung nhằm phát huy hiệu quả các lợi thế về đất đai, thổ nhưỡng và phù hợp với điều kiện canh tác, thế mạnh của từng địa phương góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, tỉnh Hưng Yên ban hành Quyết định số 1153/QĐ-UBND.
Kế hoạch nêu rõ, tổng diện tích chuyển đổi Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên diện tích đất trồng 2 vụ lúa với tổng quy mô 2.421 ha, từng bước đa dạng hóa phương thức sản xuất và nâng hiệu quả sử dụng đất.
Trong đó, năm 2026, diện tích chuyển đổi dự kiến 497 ha, gồm 289 ha trồng cây hàng năm và 208 ha lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản. Năm 2027 có quy mô chuyển đổi cao nhất với 596 ha, trong đó 359 ha trồng cây hàng năm và 237 ha kết hợp nuôi thủy sản. Sang năm 2028, diện tích chuyển đổi đạt 453 ha, gồm 224 ha trồng cây hàng năm và 229 ha lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản. Năm 2029 dự kiến chuyển đổi 458 ha, với 193 ha trồng cây hàng năm và 249 ha kết hợp nuôi trồng thủy sản…Qua đó, cơ cấu sản xuất trên đất lúa được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, tạo thêm không gian cho các mô hình có giá trị kinh tế cao hơn.
Gia tăng giá trị cây trồng trên đất nông nghiệp không chỉ nằm ở việc lựa chọn giống mới mà còn phụ thuộc vào cách tổ chức lại toàn bộ quá trình sản xuất. Đây cũng là cơ sở để các địa phương phát triển đa dạng mô hình canh tác, kết hợp cây trồng với chăn nuôi, thủy sản hoặc các hoạt động chế biến, dịch vụ nông nghiệp; góp phần thay đổi phương thức sản xuất, nâng hiệu quả sử dụng đất cho các vùng của Hưng Yên.
Minh Ngọc