Xã Văn Lang, tỉnh Thái Nguyên đang từng bước định hình hướng phát triển cây chè nhằm gia tăng giá trị kinh tế trên cùng diện tích canh tác. Trước yêu cầu đổi mới sản xuất nông nghiệp, địa phương chú trọng cải tạo giống chè, ưu tiên các dòng có năng suất, chất lượng cao, phù hợp điều kiện thổ nhưỡng.
Cùng với đó, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào quy trình chăm sóc, thu hái và chế biến được đẩy mạnh, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhiều hộ dân đã tiếp cận các tiêu chuẩn sản xuất an toàn, từng bước chuyển đổi sang canh tác bền vững, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.
Đáng chú ý, chính quyền địa phương cũng thúc đẩy liên kết giữa người trồng chè với hợp tác xã, doanh nghiệp để ổn định đầu ra. Những giải pháp đồng bộ này không chỉ nâng cao giá trị chè Văn Lang mà còn góp phần cải thiện thu nhập, tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
Toàn xã hiện có hơn 600ha chè, trong đó khoảng 587ha đã cho thu hoạch, sản lượng chè búp tươi đạt trên 5.200 tấn. Diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ đạt gần 144ha. Trên địa bàn có 4 hợp tác xã, 8 làng nghề và một số sản phẩm chè đạt chứng nhận OCOP 3 sao.
Theo chia sẻ của người dân xóm Tân Thành với gần 10 năm gắn bó với cây chè, diện tích canh tác hơn 4.000m2, trồng chủ yếu các giống chè lai là Bát tiên và TRI 777. Những năm gần đây, phương thức chăm sóc được điều chỉnh theo hướng an toàn, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, tiến tới sản xuất hữu cơ.
Nhờ đó, cây chè sinh trưởng ổn định, chất lượng búp cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, đầu ra sản phẩm vẫn là điều khiến nhiều hộ trồng chè trăn trở, do phần lớn sản phẩm bán dưới dạng chè tươi, giá bán còn thấp.
Cây chè đã gắn bó lâu đời với địa phương nhưng việc xây dựng thương hiệu còn hạn chế, khiến giá cả chưa ổn định. Nhận thức về sản xuất an toàn đang dần được nâng lên, nhiều hộ chuyển sang quy trình VietGAP, hữu cơ với kỳ vọng nâng giá trị sản phẩm. Không chỉ Tân Thành, xóm Khe Quân cũng là vùng chè trọng điểm của xã Văn Lăng với diện tích hơn 80ha.
Các nương chè được quy hoạch tương đối đồng bộ, chăm sóc bài bản, tạo nên vùng sản xuất tập trung. Để bảo đảm thu hái đúng thời điểm, người dân duy trì hình thức đổi công, mỗi nhóm từ 10-20 người, góp phần nâng cao hiệu quả lao động.
Cây chè là cây trồng chủ lực của người dân xã Văn Lang. (Ảnh: BĐ).
Xác định chè là cây trồng chủ lực, chính quyền xã Văn Lăng triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người dân mở rộng diện tích, tăng năng suất và nâng cao chất lượng. Theo lãnh đạo UBND xã, cho biết: Địa phương xác định mở rộng diện tích chè đạt tiêu chuẩn là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị và vị thế sản phẩm.
Đáng chú ý, xã đang triển khai các cơ chế, chính sách của tỉnh về phát triển ngành chè giai đoạn 2025-2030, đồng thời định hướng xây dựng hệ sinh thái trà gắn với du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Bên cạnh việc mở rộng diện tích và nâng cao năng suất, địa phương chú trọng tổ chức lại sản xuất thông qua các hợp tác xã.
Đây là đầu mối liên kết người dân với thị trường, góp phần kiểm soát chất lượng, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và từng bước xây dựng uy tín cho sản phẩm chè địa phương. Bên cạnh những thuận lợi, quá trình xây dựng thương hiệu chè Văn Lăng còn gặp nhiều khó khăn, nhất là về thị trường và năng lực chế biến.
Tuy vậy, việc gia tăng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn cho thấy sự chuyển biến tích cực trong tư duy canh tác. Khi các khâu từ sản xuất đến tiêu thụ được kết nối chặt chẽ, cây chè sẽ tiếp tục phát huy vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo sinh kế bền vững và mở ra hướng nâng cao thu nhập cho người dân địa phương. Với định hướng phát triển cây chè theo hướng thâm canh, nâng cao chất lượng tại xã Văn Lang là bước đi phù hợp trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển dần sang mô hình giá trị cao.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả lâu dài, địa phương cần tiếp tục duy trì sự đồng bộ trong các giải pháp từ sản xuất đến tiêu thụ. Việc nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất an toàn, đầu tư vào khoa học công nghệ và xây dựng thương hiệu chè là những yếu tố xác định thành công của ngành hàng chè.
Bên cạnh đó, mở rộng thị trường, đặc biệt là hướng tới các kênh phân phối hiện đại và xuất khẩu, sẽ giúp sản phẩm chè Văn Lang nâng cao sức cạnh tranh. Trong tiến trình này, vai trò của chính quyền và các tổ chức liên kết là hết sức quan trọng nhằm hỗ trợ người dân về kỹ thuật, vốn và thông tin thị trường. Với nền tảng đã được xây dựng, xã Văn Lang có nhiều cơ hội để phát triển vùng chè chất lượng cao, góp phần khẳng định vị thế của chè Thái Nguyên trên thị trường trong và ngoài nước.
Hải Yến