Theo thống kê của ngành nông nghiệp tỉnh Phú Thọ, hiện toàn tỉnh có 592 sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên có giấy chứng nhận còn thời hạn, thuộc nhiều nhóm ngành, như: thực phẩm, đồ uống, thủ công mỹ nghệ, dịch vụ du lịch cộng đồng... Trong đó, có 9 sản phẩm đạt 5 sao, 87 sản phẩm đạt 4 sao và 496 sản phẩm 3 sao.
Đáng chú ý, ngày càng có nhiều chủ thể OCOP, các HTX, tổ hợp tác và doanh nghiệp đã nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Trong quá trình triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), nhiều chủ thể tại Phú Thọ đã từng bước thay đổi nhận thức, coi bảo vệ môi trường là một tiêu chí quan trọng song hành với nâng cao chất lượng sản phẩm.
Từ việc lựa chọn nguồn nguyên liệu an toàn, sử dụng bao bì thân thiện với môi trường đến phân loại, thu gom và xử lý chất thải sau sản xuất, các cơ sở đều hướng tới giảm thiểu tác động đến môi trường xung quanh. Nhiều làng nghề, hợp tác xã và doanh nghiệp cũng tích cực duy trì cảnh quan sạch đẹp, xây dựng khu vực sản xuất ngăn nắp, bảo đảm các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm và môi trường.
Thực tế cho thấy, những sản phẩm được sản xuất theo quy trình chú trọng yếu tố môi trường không chỉ tạo được niềm tin đối với người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao uy tín của chủ thể OCOP. Việc kết hợp giữa phát triển sản phẩm với trách nhiệm bảo vệ môi trường đang tạo nên giá trị bền vững, giúp các sản phẩm OCOP của Phú Thọ từng bước khẳng định vị thế trên thị trường, đồng thời lan tỏa lối sản xuất có trách nhiệm trong cộng đồng.
Bảo vệ môi trường là một tiêu chí quan trọng cùng với nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP.
Chương trình OCOP tại Phú Thọ đã và đang thu hút nhiều hợp tác xã (HTX) tham gia lựa chọn, xây dựng các sản phẩm chủ lực, đặc trưng, sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung, quy mô lớn, hình thành chuỗi giá trị có thị trường ổn định. Cùng với quá trình phát triển, nhân rộng và nâng tầng sản phẩm OCOP, tỉnh luôn quan tâm triển khai nhiều giải pháp gắn với bảo vệ môi trường. Đơn cử tại HTX Mì gạo Hùng Lô, phường Vân Phú, đại diện HTX cho biết, tham gia chương trình OCOP từ những năm đầu, đến nay, HTX có gần 10 loại sản phẩm như mì gạo, mì phở, mì rau củ quả, miến rong... trong đó, sản phẩm “Mì gạo sạch sinh ra từ làng Hùng Lô” đạt chứng nhận OCOP 5 sao.
Để nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, HTX đã đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, từng bước thay thế phương thức sản xuất thủ công truyền thống. Hệ thống xử lý nước thải được đầu tư đồng bộ, giúp giảm thiểu tác động đến môi trường trong quá trình sản xuất.
Đặc biệt, HTX chú trọng sử dụng nguồn nguyên liệu gạo chất lượng cao từ các vùng sản xuất tập trung, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quy trình nhằm tạo ra sản phẩm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Cùng với đó, bao bì sản phẩm được thiết kế theo hướng thân thiện với môi trường, dễ tái chế, góp phần giảm thiểu lượng rác thải phát sinh. Để phát huy hiệu quả Chương trình OCOP, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, các ngành, đơn vị và địa phương đã và đang đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ các chủ thể ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng vùng nguyên liệu bền vững và khuyến khích sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về BVMT trong hoạt động sản xuất, chế biến sản phẩm. Qua công tác tuyên truyền, ngày càng nhiều chủ thể OCOP tại các địa phương nhận thức rõ vai trò của bảo vệ môi trường trong quá trình phát triển sản xuất, kinh doanh theo hướng bền vững, nhất là các cơ sở sản xuất sản phẩm đặc sản, đặc trưng có thế mạnh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.
Từ đó, mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng và hạn chế phát sinh chất thải, tạo ra các sản phẩm xanh, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng. Đến nay, Chương trình OCOP tiếp tục khẳng định hiệu quả trong phát triển kinh tế nông thôn của tỉnh.
Từ những sản phẩm truyền thống, đặc sản địa phương, nhiều HTX, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu gắn với tiêu chí an toàn và thân thiện với môi trường. Để tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP gắn với bảo vệ môi trường, tỉnh đã thông qua quy định khu vực không được phép chăn nuôi và chính sách hỗ trợ khi di dời cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu vực nông thôn.
Các địa phương đang đẩy mạnh các mô hình thu gom rác theo cụm dân cư, phân loại, thí điểm xử lý rác hữu cơ bằng chế phẩm sinh học. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026 - 2030. Phấn đấu hằng năm tiêu chuẩn hóa, nâng hạng, khuyến khích và phát triển mới từ 50-55 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao trở lên;
Phú Thọ nâng cao tiêu chí môi trường, đảm bảo hài hoà trong phát triển kinh tế.
Đặc biệt, ưu tiên phát triển, nâng hạng sản phẩm hạng 3 sao lên hạng 4 sao, 5 sao; 70% chủ thể OCOP có vùng nguyên liệu ổn định; 40% sản phẩm đạt chứng nhận OCOP có sản lượng hàng hóa ổn định, kết nối với các siêu thị, trung tâm thương mại...
Từ đó, góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề, ngành nghề nông thôn trên địa bàn tỉnh, nâng cao hiệu quả chế biến, gia tăng giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, cảnh quan.
Đẩy mạnh bảo vệ môi trường trong sản xuất sản phẩm OCOP không chỉ là yêu cầu đối với từng cơ sở, HTX mà còn phản ánh trách nhiệm đối với cộng đồng và sự phát triển lâu dài của địa phương. Khi người sản xuất chú trọng giữ gìn môi trường, sử dụng hợp lý tài nguyên và hạn chế phát sinh chất thải, chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên, đồng thời tạo dựng niềm tin đối với người tiêu dùng.
Đối với Phú Thọ, việc gắn sản xuất OCOP với ý thức bảo vệ môi trường đang góp phần hình thành hình ảnh những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được tạo ra từ quy trình sản xuất sạch và có trách nhiệm. Đây cũng là nền tảng để các chủ thể OCOP xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến yếu tố xanh và bền vững. Hơn hết, việc duy trì môi trường sản xuất sạch sẽ còn góp phần giữ gìn cảnh quan nông thôn, bảo vệ sức khỏe người lao động và cộng đồng dân cư, qua đó tạo sự gắn kết giữa phát triển kinh tế với gìn giữ môi trường sống an toàn.
Thanh Bình