Bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu là một trong những trụ cột của mô hình phát triển mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu phải đặt trong tổng thể mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong nhiều năm liên tục và xây dựng đất nước phát triển dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cần phải làm rõ hơn, sâu sắc hơn bước chuyển về tư duy trong bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu là một trong những trụ cột của mô hình phát triển mới mà Đại hội XIV của Đảng đã xác định. Đầu tư cho môi trường là đầu tư cho tương lai, chuyển mạnh từ tư duy ứng phó sang chủ động kiến tạo phát triển; chuyển từ tư duy xử lý ô nhiễm, khắc phục hậu quả, ứng phó thụ động sang tư duy phòng ngừa từ sớm, từ xa, phát triển xanh, nâng cao năng lực chống chịu hài hòa giữa con người và thiên nhiên, phát triển bền vững cho các thế hệ tương lai.

Đặt con người ở vị trí trung tâm của mọi mục tiêu, chỉ tiêu và các giải pháp. Mục tiêu cao nhất không chỉ là đạt tiêu chuẩn kỹ thuật mà để nhân dân được sống trong một môi trường an toàn, trong lành, được bảo vệ sức khỏe, tính mạng sinh kế và tài sản trước thiên tai, rủi ro khí hậu; cần phải ưu tiên để xử lý những vấn đề ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, chất thải rắn, rác thải nhựa, ô nhiễm làng nghề, cụm công nghiệp, ngập úng, sạt lở, hạn hán, xâm nhập mặn. Chuyển đổi xanh phải gắn với an sinh xã hội, sinh kế bền vững, không để nhóm yếu thế bị bỏ lại phía sau.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, phải xác định rõ hơn các đột phá chiến lược, nhất là về thể chế, khoa học công nghệ và quản trị quốc gia, đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ chiến lược theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, xây dựng hệ thống dữ liệu số quốc gia về tài nguyên, môi trường và khí hậu, phát triển thị trường carbon, hoàn thiện các công cụ kinh tế trong quản lý tài nguyên môi trường, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo quản trị rủi ro, đặc biệt là cần chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu công nghệ và cơ chế thị trường. Cùng với đó, cần phải hoàn thiện lại hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, thúc đẩy phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân và các hợp tác quốc tế cho các mục tiêu phát triển xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đầu tư cho môi trường, cho khí hậu là đầu tư cho phát triển bền vững, cho sức khỏe của nhân dân, cho năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và cho tương lai của đất nước. Ngân sách nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, đồng thời phải mở cơ chế đủ mạnh để huy động khu vực tư nhân tín dụng xanh, trái phiếu xanh, thị trường carbon, hợp tác công tư, hợp tác quốc tế, nguồn lực phải bố trí có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các điểm nóng về môi trường, các khu vực dễ bị tổn thương về hạ tầng thiết yếu và có các dự án có tác động lan tỏa; cần nghiên cứu làm sâu sắc thêm các vấn đề chiến lược liên quan đến an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh khoáng sản, chiến lược an ninh biển và bảo tồn đa dạng sinh học và được đặt trong tổng thể Chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; nâng tầm tư duy về định hướng hợp tác quốc tế về môi trường và biến đổi khí hậu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, môi trường và biến đổi khí hậu là vấn đề toàn cầu, do đó, cần phải thể hiện rõ quan điểm chủ động, tích cực tham gia các cơ chế hợp tác quốc tế, tranh thủ tối đa các tri thức, kinh nghiệm quản trị và nguồn lực quốc tế để phục vụ bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh.

Tuy nhiên, hợp tác quốc tế không chỉ dừng ở việc nhận hỗ trợ, Việt Nam cần phải chủ động tham gia định hình các sáng kiến, chuẩn mực, cơ chế hợp tác khu vực và toàn cầu về môi trường, về khí hậu, đóng góp tích cực vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế, qua đó nâng cao vị thế, uy tín, vai trò của đất nước, đồng thời đảm bảo hài hòa giữa lợi ích quốc gia, dân tộc với trách nhiệm quốc tế. Xác định rõ quan điểm về việc thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải nhà kính phải phù hợp với những điều kiện từng quốc gia, phải có bước đi, lộ trình phù hợp…/.

Nghị quyết 24 về chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường được Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành ngày 3/6/2013. Nghị quyết đặt mục tiêu tổng quát đến năm 2020, về cơ bản, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, phòng tránh thiên tai, giảm phát thải khí nhà kính; có bước chuyển biến cơ bản trong khai thác, sử dụng tài nguyên theo hướng hợp lý, hiệu quả và bền vững, kiềm chế mức độ gia tăng ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học nhằm bảo đảm chất lượng môi trường sống, duy trì cân bằng sinh thái, hướng tới nền kinh tế xanh, thân thiện với môi trường.

Đến năm 2050, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả và bền vững tài nguyên; bảo đảm chất lượng môi trường sống và cân bằng sinh thái, phấn đấu đạt các chỉ tiêu về môi trường tương đương với mức hiện nay của các nước công nghiệp phát triển trong khu vực…/.

TÚ QUYÊN