Cây chè từ lâu đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho hàng chục nghìn hộ dân Phú Thọ. Toàn tỉnh hiện có gần 15 nghìn ha chè, năng suất bình quân đạt hơn 136 tạ/ha, sản lượng hằng năm đạt trên 193 nghìn tấn.
Những năm gần đây, nhiều hộ trồng chè đã tích cực áp dụng các biện pháp canh tác an toàn sinh học như sử dụng phân bón hữu cơ, phân vi sinh, tăng cường cải tạo đất, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật hóa học, áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Nhờ đó, chất lượng chè ngày càng được nâng cao, môi trường sản xuất được cải thiện, đồng thời tạo ra những sản phẩm an toàn, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng.
Các HTX đẩy mạnh sản xuất chè theo hướng an toàn, nâng cao chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.
Nâng cao chất lượng sản phẩm trên cơ sở phát triển vùng nguyên liệu các giống chè chất lượng cao, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, năm 2022 HTX chè Cẩm Mỹ (xã Cự Đồng) đã được tỉnh cấp nhãn hiệu chứng nhận “Chè Phú Thọ”. Để có được kết quả này, HTX chè Cẩm Mỹ đã thay đổi phương thức sản xuất cho người trồng chè bằng cách dừng toàn bộ sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu hóa học, đồng thời bổ sung các chất dinh dưỡng hữu cơ vào đất cho cây.
Các thành viên HTX được hướng dẫn thực hiện kỹ thuật ủ phân chuồng và sử dụng phân hữu cơ vi sinh, sinh học thảo mộc; thực hiện nhật ký ghi chép và có sự kiểm tra chéo giữa các hộ để đảm bảo an toàn. Tại các khu vực trồng chè, HTX đã đầu tư hệ thống tưới phun mưa để tiết kiệm nước; trên những đồi chè trồng xen các cây thân gỗ, có tán lớn, để tạo bóng mát, giúp cho cây chè tránh được nguy hại, ô nhiễm xung quanh.
Những năm qua, HTX sản xuất và chế biến chè Đá Hen (xã Đồng Lương) từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. HTX tiên phong áp dụng hệ thống quản lý chất lượng HACCP nhằm kiểm soát các mối nguy trong suốt quá trình sản xuất, từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng. Nhờ áp dụng quy trình chặt chẽ, sản phẩm chè của HTX luôn đảm bảo chất lượng, ổn định về màu sắc, hương vị và độ ẩm. Mỗi năm, HTX sản xuất và tiêu thụ khoảng 700 - 800 tấn chè, doanh thu đạt trên 20 tỷ đồng.
Vùng nguyên liệu đạt chuẩn là điều kiện quan trọng để các địa phương chế biến sản phẩm chè chất lượng (Ảnh minh họa).
Xã Long Cốc hiện có 960,54ha chè, trong đó có 943ha đã cho sản phẩm, năng suất ước đạt 13,2 tấn/ha/năm, tổng sản lượng chè ước đạt 6.230 tấn/năm. Hiện HTX sản xuất chè an toàn xã Long Cốc có 15 thành viên với hơn 60 hộ liên kết, tổng diện tích trồng chè từ 35 - 40ha, trong đó hơn 16ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Sau nhiều năm nỗ lực, HTX hiện có 6 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao.
Để đảm bảo nguyên liệu chè sạch, an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các thành viên của HTX, liên kết với HTX đều phải có trách nhiệm với sản phẩm, trong quá trình sản xuất không dùng thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu hóa học, không phun chất kích thích sinh trưởng... Các công đoạn từ thu hái đến chế biến đều đảm bảo chất lượng và giữ được hương vị tự nhiên đặc trưng
Trong gần 15 nghìn ha chè trên địa bàn tỉnh thì có 14,4 nghìn ha áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý cây trồng tổng hợp (ICM); diện tích chè sản xuất theo các tiêu chuẩn an toàn như GlobalGAP, Rainforest Alliance, VietGAP, hữu cơ đạt trên 4,3 nghìn ha. Tỉnh đã cấp và quản lý 162 mã số vùng trồng nội địa phục vụ truy xuất nguồn gốc.
Toàn tỉnh hiện có 104 cơ sở chế biến chè công suất lớn, trong đó 76 doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO, HACCP; 15 HTX, 12 làng nghề, 1 trang trại và hơn 900 cơ sở chế biến chè thủ công hộ gia đình. Tỉnh có 38 sản phẩm chè đạt chuẩn OCOP, gồm 19 sản phẩm 3 sao, 17 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao.
Phú Thọ có lợi thế lớn với quy mô vùng nguyên liệu lớn, tập trung thuận lợi để chuẩn hóa giống, quy trình và quản trị mã số vùng trồng. Thực hiện Nghị quyết số 41/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh, giai đoạn 2026-2030, tỉnh sẽ hỗ trợ thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng vùng nguyên liệu chè chất lượng cao có quy mô diện tích từ 3 ha trở lên với tổng diện tích khoảng 1.750 lượt ha (trong đó, diện tích chè Shan tuyết khoảng 500 ha) với mức hỗ trợ tối đa 50 triệu đồng/ha.
Đồng thời, tỉnh tiếp tục duy trì chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm chè hiện có và phát triển chuỗi mới trên địa bàn toàn tỉnh. Trong đó, gắn với duy trì diện tích chè ổn định khoảng 14.000 ha; rà soát, xác định diện tích trồng lại, trồng tái canh khoảng 2,5 nghìn ha (khoảng 500 ha chè Shan tuyết, 2.000 ha chè nguyên liệu phục vụ chế biến chè xanh, chè đen); 80% diện tích chè được áp dụng quy trình sản xuất tốt, an toàn; trên 70% diện tích sản xuất chè tập trung được quản lý, cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc
Trước nhu cầu ngày càng cao của thị trường đối với các sản phẩm nông nghiệp an toàn, chất lượng, việc đẩy mạnh sản xuất chè theo hướng an toàn sinh học đang trở thành giải pháp quan trọng được nhiều địa phương triển khai. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hướng đi này còn góp phần bảo vệ môi trường, đảm bảo sức khỏe cho người sản xuất và người tiêu dùng, mở ra hướng phát triển bền vững cho ngành chè./.
Minh Ánh