Kiểm soát các nguồn phát thải nguy cơ cao gây ô nhiễm môi trường

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức mang tính toàn cầu, tỉnh Ninh Bình đã quyết liệt triển khai các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 24-NQ/TW và Kết luận số 81-KL/TW của Bộ Chính trị. Với tư duy xem bảo vệ môi trường là trung tâm của các quyết định phát triển, tỉnh đã đạt được những kết quả quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho lộ trình phát triển bền vững.   

Công tác tuyên truyền, quán triệt các chủ trương của Đảng được thực hiện sâu rộng đến từng chi bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Từ đó, ý thức về tầm quan trọng của việc quản lý tài nguyên và bảo vệ hệ sinh thái đã được nâng cao rõ rệt. Tỉnh đã ban hành nhiều văn bản quan trọng để cụ thể hóa chính sách, tiêu biểu như Chỉ thị số 08-CT/TU về tăng cường công tác bảo vệ môi trường giai đoạn 2026 - 2030 và các nghị quyết về cơ chế hỗ trợ kinh phí thu gom, xử lý rác thải.  

Đến nay, Ninh Bình cơ bản đạt được các chỉ tiêu quan trọng về môi trường như tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom đạt 96%, ở nông thôn đạt 91%. Đặc biệt, 98% chất thải nguy hại từ y tế và sản xuất được thu gom, xử lý an toàn. 90% các khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức 8,96%. Tỉnh tự hào có 02 khu đất ngập nước Ramsar và 01 khu dự trữ sinh quyển thế giới được công nhận. Tỷ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 99,5%, trong đó 90,5% đạt quy chuẩn nước sạch. 

Tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, Ninh Bình triển khai đồng bộ giải pháp nhằm xây dựng tỉnh trở thành địa phương phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh, phát triển bền vững, có môi trường sống chất lượng cao, cảnh quan sinh thái đặc sắc, hạ tầng môi trường đồng bộ, năng lực thích ứng tốt trước tác động của biến đổi khí hậu; từng bước hình thành nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các-bon thấp, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 theo cam kết của Việt Nam.

Phấn đấu trở thành địa phương đi đầu trong vùng Đồng bằng sông Hồng về quản lý môi trường, chuyển đổi xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu; tạo nền tảng vững chắc để thực hiện mục tiêu xây dựng tỉnh Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo, phát triển hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Tỉnh tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu thu gom, xử lý rác thải. 

Trong công tác bảo vệ môi trường, một trong những nhiệm vụ quan trọng được nhấn mạnh triển khai là giảm ô nhiễm môi trường bụi, khí thải. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 kiểm soát 100% các nguồn phát sinh khí thải lớn, khí thải phát sinh từ các loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường không khí cao: Khai thác và chế biến khoáng sản, sản xuất xi măng, sản xuất và chế biến vật liệu xây dựng, nhiệt điện, luyện thép, lò hơi sử dụng nhiên liệu hóa thạch,... trên phạm vi toàn tỉnh được quản lý, kiểm soát chặt chẽ, từng bước có lộ trình giảm phát thải và chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu thân thiện môi trường;

Bên cạnh đó, 100% cơ sở khai thác, chế biến khoáng sản lắp đặt, vận hành công trình, biện pháp xử lý bụi, khí thải; 100% các nguồn phát sinh khí thải lớn được quan trắc tự động, liên tục. 100% phương tiện tham gia giao thông đường bộ (Xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy) được quản lý, kiểm soát về khí thải theo lộ trình áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải của phương tiện tham gia giao thông đường bộ.

Hệ thống hạ tầng giao thông đô thị được hoàn thiện đồng bộ, đáp ứng định hướng tăng dần tỷ lệ giao thông xanh, giao thông công cộng; hệ thống phương tiện giao thông công cộng được đầu tư, nâng cấp, chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; thực hiện chuyển đổi, nâng cấp phương tiện giao thông công cộng. Ưu tiên quỹ đất và xây dựng cơ chế khuyến khích đầu tư hệ thống trạm sạc xe điện đồng bộ tại các bãi đỗ xe công cộng, trung tâm thương mại, khu du lịch và các điểm dừng nghỉ trên các tuyến cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ đi qua địa bàn tỉnh.

Đáng chú ý, Ninh Bình hướng tới mục tiêu 100% các công trường thi công xây dựng được quản lý chặt chẽ; các biện pháp bảo vệ môi trường, che chắn, rửa xe công trường được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm đúng quy định; 100% chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng được quản lý chặt chẽ theo quy định; đảm bảo các xe vận chuyển vật liệu có che phủ, chở đúng trọng tải, chạy đúng tốc độ, không làm rơi vãi vật liệu ra đường khi vận chuyển. Chấm dứt hoạt động đốt rác và đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời không đúng quy định; phấn đấu 100% phụ phẩm trong sản xuất nông nghiệp trên đồng ruộng (rơm, rạ...) được tái sử dụng, tái chế bằng biện pháp phù hợp.

Tỉnh phấn đấu 100% khu công nghiệp, cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường. 100% các dự án đầu tư, cơ sở có đầy đủ thủ tục pháp lý về môi trường theo quy định. Phấn đấu 100% khu đô thị mới, khu dân cư mới được thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tập trung đạt quy chuẩn môi trường. Chủ động kiểm soát các nguồn nước thải lớn, có nguy cơ ô nhiễm môi trường cao thông qua hệ thống tiếp nhận, truyền dữ liệu quan trắc nước thải tự động liên tục.

Tập trung kiểm soát ô nhiễm lưu vực sông Nhuệ - Đáy và các lưu vực sông liên tỉnh; tăng cường phối hợp liên vùng trong chia sẻ dữ liệu, quan trắc, cảnh báo và xử lý nguồn thải; kiểm soát chặt nước thải từ khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề, đô thị, khu dân cư và các cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Từng bước phục hồi các dòng sông, hồ, kênh, mương bị suy thoái; nghiên cứu các giải pháp cải tạo, phục hồi các dòng sông cổ gắn với tiêu thoát nước, điều hòa nước, bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu.

Tập trung kiểm soát ô nhiễm lưu vực sông Nhuệ - Đáy và các lưu vực sông liên tỉnh. 

Chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh được thu gom, xử lý đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường đạt trên 94%, trong đó khu vực đô thị trên 97%, khu vực nông thôn trên 92%; dưới 10% rác thải sinh hoạt được xử lý bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp so với lượng rác thải sinh hoạt được thu gom; 100% các bãi rác tự phát, gây ô nhiễm môi trường được đóng cửa, cải tạo, phục hồi môi trường. Phấn đấu 98% chất thải nguy hại được thu gom, vận chuyển, xử lý theo đúng quy định.

Kiểm soát chặt chẽ hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý, thải bỏ, chôn lấp các loại chất thải. Các nhà sản xuất, nhập khẩu thực hiện nghiêm các quy định về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì theo quy định. Các đơn vị thu gom, vận chuyển trang bị thiết bị, phương tiện thu gom chất thải đầy đủ để thu gom chất thải và phù hợp với loại chất thải được phân loại. 100% các xã/phường bố trí các điểm tập kết chất thải rắn sinh hoạt, điểm thu gom chất thải nguy hại từ các hộ gia đình, cá nhân đáp ứng nhu cầu của địa phương.

Dừng hoạt động đối với các lò đốt rác quy mô nhỏ lẻ không đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường. Thực hiện xử lý khắc phục ô nhiễm môi trường tại thung Quèn Khó, phường Trung Sơn. Khẩn trương rà soát, tổ chức phương án thu gom, trung chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phù hợp đối với các khu vực, địa bàn có cơ sở xử lý tập trung không còn khả năng tiếp nhận; ưu tiên các giải pháp công nghệ sạch, quy mô phù hợp, giảm vận chuyển đường dài, bảo đảm vệ sinh môi trường, nhất là tại khu vực lõi Quần thể danh thắng Tràng An.

Ngành chức năng tỉnh chú trọng kiểm soát chặt chẽ hoạt động xả thải, chôn lấp các loại chất thải gây ô nhiễm môi trường đất. Sử dụng hiệu quả hóa chất, hạn chế thuốc trừ sâu, phân hóa học, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, phân sinh học, áp dụng canh tác bền vững (luân canh, xen canh, nông lâm kết hợp). Thu gom triệt để bao gói thuốc bảo vệ thực vật trên khu vực đồng ruộng, canh tác nông nghiệp. Rà soát, điều tra, đánh giá, phân loại, lập và thực hiện kế hoạch cải tạo, phục hồi khu vực đất bị ô nhiễm hóa chất bảo vệ thực vật tồn lưu trên địa bàn.

Kiểm soát chặt chẽ nguồn thải, xử lý các điểm nóng ô nhiễm: Rà soát, lập danh mục, phân loại các điểm nóng, khu vực ô nhiễm kéo dài; xác định rõ mức độ, nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp và thời hạn xử lý; tăng cường kiểm soát các nguồn phát sinh nước thải, khí thải lớn và các nguồn thải vào lưu vực sông Nhuệ - Đáy, các lưu vực liên tỉnh, đặc biệt là các nguồn phát sinh là khu vực đô thị, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề, khai thác khoáng sản, xử lý chất thải và các khu vực nhạy cảm, di sản.

Bảo vệ môi trường tại các khu vực di sản, du lịch: Tăng cường thu gom, phân loại, vận chuyển và xử lý chất thải tại các khu, điểm du lịch, bến thuyền, khu dịch vụ, cơ sở lưu trú và khu dân cư trong vùng di sản; giảm sử dụng nhựa dùng một lần, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế, bảo vệ cảnh quan và hệ sinh thái.

Hoàn thiện hệ thống quản lý, xử lý chất thải: Đầu tư đồng bộ hạ tầng thu gom, phân loại, vận chuyển, xử lý chất thải; triển khai hiệu quả phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế, kinh tế tuần hoàn, giảm chôn lấp trực tiếp; bảo đảm năng lực tiếp nhận, xử lý chất thải; phương án cấp bách xử lý đối với chất thải rắn sinh hoạt tại bãi chôn lấp Thung Quèn Khó, phường Trung Sơn và chấm dứt các lò đốt nhỏ lẻ không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.

Tăng cường quan trắc, giám sát và cảnh báo môi trường: Hoàn thiện mạng lưới quan trắc, giám sát, dự báo, cảnh báo chất lượng môi trường; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hệ thống giám sát thông minh trong quản lý môi trường. Gắn yêu cầu bảo vệ môi trường với quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh và phát triển hạ tầng; tăng cường phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư; nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ./.

Kiều Hiếu