Nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do tác động từ El Nino đang là vấn đề được cơ quan chức năng và các địa phương đặc biệt quan tâm bởi ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp cũng như đời sống sinh hoạt của người dân, nhất là khu vực đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên.
Trước diễn biến thực tế này, Cục Quản lý tài nguyên nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: "Không chờ đến mùa khô năm 2027 mới chống hạn, mà phải hành động ngay từ những tháng cuối năm 2026". Tinh thần là "chủ động từ sớm, từ xa" với 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
(Ảnh minh họa)
1- Tích nước đúng thời điểm, phân phối theo thứ tự ưu tiên
Theo đó, các địa phương, chủ hồ phải bám sát diễn biến khí tượng thủy văn và dự báo nguồn nước để tận dụng các đợt mưa cuối mùa, tích trữ cho mùa cạn. Việc vận hành phải bảo đảm an toàn hồ đập, đồng thời sẵn sàng hạ mực nước khi có dự báo mưa lũ để cắt, giảm lũ cho hạ du. Kế hoạch sử dụng nước phải được chuẩn bị sớm, ưu tiên cao nhất cho sinh hoạt. Khi nguồn nước thiếu hụt, cần điều chỉnh hoặc cắt giảm các nhu cầu chưa cấp thiết, sử dụng nhiều nước nhưng hiệu quả kinh tế thấp.
2- Bố trí sản xuất theo khả năng cấp nước
Theo Cục Quản lý tài nguyên nước, các địa phương cần rà soát diện tích có nguy cơ thiếu nước để điều chỉnh cây trồng, mùa vụ, giảm diện tích canh tác ở nơi không bảo đảm nguồn cấp. Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và khu vực đồng bằng sông Cửu Long cần bố trí lịch gieo trồng tránh cao điểm hạn hán, xâm nhập mặn.
3- Sẵn sàng nguồn nước dự phòng
Các địa phương, đơn vị chức năng cần kiểm tra, bảo dưỡng công trình cấp nước và các giếng khoan đã được điều tra, bàn giao để phục vụ sinh hoạt khi nguồn nước mặt thiếu hụt. Đồng thời, rà soát khả năng tích trữ, cấp nước của hồ thủy lợi và chuẩn bị phương án dẫn chuyển nước tới vùng thiếu nước nếu khả thi.
4- Phối hợp điều hành thống nhất
Cơ quan tài nguyên nước, khí tượng thủy văn, thủy lợi, nông nghiệp, công thương, xây dựng, chính quyền địa phương và đơn vị khai thác phải phối hợp chặt chẽ để cân đối, điều hòa nguồn nước. Sự chủ động phải thể hiện trong từng kế hoạch sản xuất, phương án cấp nước và quyết định vận hành hồ chứa.
Theo Cục Quản lý tài nguyên nước, để ứng phó hiệu quả với đợt El Nino cường độ mạnh, có 3 yêu cầu cốt lõi là ưu tiên nước sinh hoạt, phối hợp vận hành hồ chứa và điều hành dựa trên dữ liệu cập nhật. Theo đó, các địa phương, cơ quan đơn vị chuyên môn phải kiểm tra hạ tầng cấp nước, xây dựng phương án phân phối tiết kiệm, bảo đảm nước sinh hoạt cho người dân. Với hồ chứa đa mục tiêu, cần cân đối nguồn cấp cho sinh hoạt, sản xuất thiết yếu và phát điện, nhất là trong cao điểm nắng nóng tháng 5-8/2027, khi nhu cầu điện và nước cùng tăng.
Các đơn vị vận hành hồ thủy lợi, thủy điện phải theo dõi sát dự báo khí tượng thủy văn, tính toán lượng nước về hồ và phối hợp với các hồ trên cùng lưu vực. Trên cơ sở tuân thủ quy trình, chủ động đề xuất phương án tích, xả nước linh hoạt, tránh lãng phí nguồn nước ngay từ cuối mùa mưa. Chủ động ứng phó El Nino phải bắt đầu từ việc xác định đúng nhu cầu và điều hành kịp thời, thống nhất trên toàn lưu vực…/.
THIÊN LÝ