Khoanh vùng bảo vệ nguồn nước đầu vào tại các công trình cấp nước sinh hoạt

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn biến ngày càng phức tạp, hoạt động khai thác nguồn nước ở thượng nguồn tăng cao, cùng với áp lực của đô thị hóa, phát triển công nghiệp trong vùng dẫn đến nguồn nước mặt bị suy giảm và gia tăng khai thác nước dưới đất gây nguy cơ suy thoái, cạn kiệt tầng chứa nước.

Thực hiện Chiến lược quốc gia cấp nước sạch và vệ sinh nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, An Giang đến năm 2030, 100% dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh, trong đó 89,5% được sử dụng nước sạch đạt chất lượng theo quy chuẩn, với lượng nước tối thiểu 60 lít/người/ngày. Tỉnh phấn đấu nâng tỷ lệ dân số nông thôn sử dụng nước sạch từ công trình cấp nước tập trung lên trên 77%. Đến năm 2045, mục tiêu là 100% dân số nông thôn được sử dụng nước sạch và vệ sinh an toàn, bền vững; trên 85% sử dụng nước sạch từ công trình cấp nước tập trung.

An Giang xác định ưu tiên đầu tư công trình tạo nguồn cấp nước sinh hoạt tại những khu vực khan hiếm nước, thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn và ô nhiễm nguồn nước. Các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực bãi ngang, ven biển, biên giới và hải đảo cũng thuộc diện ưu tiên hỗ trợ đầu tư công trình cấp nước sạch tập trung.

An Giang triển khai đồng bộ giải pháp nâng cao tỷ lệ cấp nước sạch nông thôn. 

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được tỉnh nhấn mạnh triển khai là khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên nước; thiết lập, công bố vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt; từng bước thiết lập hệ thống kiểm soát, cảnh báo chất lượng, trữ lượng nguồn nước sinh hoạt, kiểm soát ô nhiễm nguồn cấp nước sinh hoạt từ các hoạt động dân sinh, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và có phương án thay thế nguồn nước trong trường hợp xảy ra sự cố ô nhiễm nguồn nước.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang vừa ban hành quyết định phê duyệt vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt đối với Nhà máy cấp nước Thạnh Mỹ Tây  nhằm tăng cường kiểm soát các hoạt động có nguy cơ tác động đến chất lượng nguồn nước ngay từ khu vực đầu vào.

Trong đó, Nhà máy cấp nước sinh hoạt Thạnh Mỹ Tây khai thác nguồn nước mặt từ kênh Xáng Vịnh Tre, với quy mô 5.000 m³/ngày đêm. Vị trí cửa lấy nước nằm tại ấp Long Phước, xã Thạnh Mỹ Tây, tỉnh An Giang. Đáng chú ý, phạm vi vùng bảo hộ vệ sinh được xác định kéo dài 800 m về phía thượng lưu và 200 m về phía hạ lưu tính từ vị trí khai thác nước. Đây là khu vực có nhiều hộ dân sinh sống, hoạt động sản xuất nông nghiệp và các hoạt động có phát sinh nước thải xả vào kênh Xáng Vịnh Tre. 

Để triển khai hiệu quả nhiệm vụ trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu chủ công trình là Công ty TNHH Xây dựng Tự Cường thực hiện kế hoạch cấp nước an toàn theo quy định. Bảo vệ nguồn nước do Nhà máy cấp nước sinh hoạt Thạnh Mỹ Tây trực tiếp khai thác, sử dụng và lắp đặt thiết bị theo dõi, giám sát các hoạt động của Nhà máy (từ cửa lấy nước, trạm bơm cấp 1 đến cụm xử lý nước sạch) và trong vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt tại công trình khai thác nước mặt nêu trên, nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước, giảm thiểu tác động tiêu cực đến chất lượng nguồn nước để cấp cho sinh hoạt.

Trường hợp phát hiện hành vi gây ô nhiễm hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm, nguy cơ sụt lún, gây sạt lở, không bảo đảm an toàn cho việc khai thác nước tại công trình nêu trên và các hành vi vi phạm pháp luật về tài nguyên nước khác trong phạm vi vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt thì phải kịp thời ngăn chặn, đồng thời, báo cáo UBND cấp xã nơi có công trình khai thác nước mặt gần nhất để xử lý kịp thời.

Địa phương chú trọng bảo vệ nguồn nước đầu vào tại các công trình cấp nước sinh hoạt. 

Nghiêm cấm việc xả nước thải chưa được xử lý hoặc xử lý không đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường theo quy định vào nguồn nước và trong phạm vi vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt. Đồng thời triển khai lắp đặt, cắm biển chỉ dẫn, bảo vệ biển chỉ dẫn về vùng bảo hộ vệ sinh khu vực lấy nước sinh hoạt. 

Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định, UBND xã Thạnh Mỹ Tây có trách nhiệm công bố vùng bảo hộ vệ sinh trên hệ thống truyền thanh địa phương; chủ trì, phối hợp với doanh nghiệp và các đơn vị liên quan xác định ranh giới, phạm vi, vị trí đặt biển chỉ dẫn ngoài thực địa. Sau khi hoàn thành việc xác định ranh giới và lắp đặt biển chỉ dẫn, chính quyền địa phương phải thông báo kết quả đến Sở Nông nghiệp và Môi trường. Đồng thời, UBND xã có trách nhiệm triển khai các biện pháp bảo vệ chất lượng nguồn nước, kiểm tra, giám sát hoạt động trong khu vực và tiếp nhận, xử lý những vấn đề phát sinh theo thẩm quyền.

Sở Nông nghiệp và Môi trường giao Chi cục Khoáng sản và Tài nguyên nước An Giang kiểm tra, giám sát, phối hợp triển khai các nhiệm vụ liên quan. Các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình sinh sống, sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ trong phạm vi vùng bảo hộ cũng phải chấp hành đầy đủ quy định về bảo vệ tài nguyên nước và môi trường.

Việc thiết lập vùng bảo hộ vệ sinh tại Nhà máy cấp nước Thạnh Mỹ Tây còn cho thấy yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy xử lý ô nhiễm sang phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu nguồn. Đây là hướng tiếp cận cần thiết trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước sạch ngày càng tăng, trong khi áp lực từ sinh hoạt, sản xuất và biến đổi môi trường đối với nguồn nước mặt vẫn hiện hữu./.

Bùi Hà