Thiết bị bay không người lái tạo đột phá phát triển nông nghiệp thông minh

Tại Điện Biên do đặc điểm địa hình hiểm trở, vấn đề vận chuyển nông sản lại càng gặp nhiều khó khăn, làm tăng chi phí, giảm chất lượng sản phẩm. Từ yêu cầu thực tiễn đó, tỉnh Điện Biên đã triển khai Đề án thử nghiệm ứng dụng UAV trong nông nghiệp theo mô hình “sandbox” - thử nghiệm có kiểm soát. Trọng tâm là các cây trồng chủ lực như chè, cà phê, mắc ca, gắn với các khâu sản xuất, giám sát và vận chuyển.   

Theo Đề án, UAV được ứng dụng trong nhiều công đoạn như phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân, gieo hạt, giám sát sinh trưởng cây trồng bằng cảm biến và camera, đồng thời hỗ trợ vận chuyển vật tư nông nghiệp và nông sản sau thu hoạch. Việc tích hợp nhiều chức năng giúp UAV không chỉ là công cụ hỗ trợ sản xuất mà còn tham gia sâu vào chuỗi giá trị. 

Hiệu quả thực tiễn cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Nếu như trước đây, phun thuốc thủ công trên 1ha cây trồng có thể mất từ 2 - 3 giờ, thậm chí kéo dài nhiều ngày ở khu vực đồi núi thì với UAV chỉ mất khoảng vài phút. Không chỉ tiết kiệm công sức, lượng nước sử dụng cũng giảm đáng kể, từ khoảng 200 lít/ha xuống còn 30 - 50 lít/ha.

Thực tế triển khai bước đầu cho thấy tính phù hợp của công nghệ này với điều kiện địa hình miền núi. Tại khu vực Tà Là Cáo (xã Sính Phình), mô hình thử nghiệm vận chuyển chè bằng UAV trên quy mô khoảng 8ha đã được lựa chọn triển khai nhằm kiểm chứng quy trình vận hành và hiệu quả thực tế. Với đặc thù chè tươi cần được đưa về sơ chế trong vòng 2 - 3 giờ sau thu hái, UAV giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, hạn chế dập nát và giữ được chất lượng chè nguyên liệu.

Ảnh minh họa

Tương tự đối với cà phê, khu vực Hua Nặm (xã Mường Ảng) được lựa chọn ứng dụng UAV vận chuyển sản phẩm sau thu hoạch do có diện tích lớn, địa hình đồi dốc và khoảng cách vận chuyển xa, thời gian mỗi chuyến có thể lên tới 45 - 60 phút nếu đi đường bộ. Đây là điều kiện thuận lợi để đánh giá rõ hiệu quả của UAV trong việc giảm thời gian vận chuyển và chi phí logistics. Còn với cây mắc ca, các khu vực xa trung tâm như Bản Củ (xã Tuần Giáo), đưa UAV vào nhằm kiểm chứng khả năng tối ưu vận chuyển trong điều kiện địa hình khó khăn. 

Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên, việc ứng dụng UAV không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần thay đổi phương thức sản xuất. Kết quả cũng cho thấy UAV có thể giúp giảm từ 20 - 30% chi phí hoặc thời gian vận chuyển so với phương thức truyền thống, đồng thời giảm hao hụt nông sản từ 10 - 20% nhờ rút ngắn thời gian vận chuyển. Không chỉ vậy, hơn 50% nông dân và doanh nghiệp được khảo sát sẵn sàng tiếp tục sử dụng dịch vụ UAV nếu mang lại hiệu quả rõ rệt.

Vừa qua, tại xã Mường Ảng, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) chính thức đưa vào vận hành dịch vụ vận chuyển hàng hóa, nông sản bằng thiết bị bay không người lái. Với tải trọng vận chuyển 50kg/chuyến, UAV không chỉ rút ngắn một chặng vận chuyển mà quan trọng hơn là từng bước triển khai mô hình logistics phù hợp với đặc thù vùng sản xuất. Qua đó, hàng hóa, nông sản có thể được đưa ra khỏi vùng sản xuất nhanh hơn, giảm bớt các khâu trung gian và mở rộng khả năng kết nối với thị trường. 

Cách tiếp cận này không nhằm thay thế toàn bộ phương thức vận chuyển hiện có, mà bổ sung một phương thức phù hợp cho những chặng đường bộ khó tiếp cận. Qua đó, có thể tổ chức và kiểm soát tốt hơn hành trình hàng hóa, nông sản từ vùng sản xuất đến điểm tập kết và các chặng tiếp theo.

Theo đánh giá của ngành chức năng, công nghệ là một trong những động lực quan trọng để đổi mới hoạt động bưu chính, logistics. Trong đó, UAV là một hướng công nghệ mới được chủ động nghiên cứu, thử nghiệm để đánh giá khả năng ứng dụng vào thực tiễn.

Từ góc độ nông nghiệp, UAV được nghiên cứu cho nhiều bài toán khác nhau như vận chuyển nông sản sau thu hoạch, phun/rải thuốc, phân bón và hỗ trợ một số hoạt động trong nông nghiệp. Từ kết quả triển khai tại Mường Ảng, Điện Biên, Vietnam Post sẽ tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình triển khai tại một số phương khác. Bên cạnh đó, sẽ mở rộng phương thức vận chuyển bằng UAV sang các lĩnh vực khác, phù hợp với điều kiện thực tế.

Hoạt động này cũng góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội./.

Hà Thu