Bắc Ninh: Khoa học-công nghệ thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hiện đại

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào sản xuất nông nghiệp, Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh đã phối hợp với các cơ quan nghiên cứu, các nhà khoa học hoàn thiện đề xuất các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển nông nghiệp địa phương. 

Các nhiệm vụ tập trung vào bảo tồn và phát triển cây hoa sen Nhị sắc thành sản phẩm đặc trưng gắn với du lịch tại Bắc Ninh; nghiên cứu xây dựng mô hình chủ động điều khiển ra hoa, trái vụ, rải vụ và kéo dài thời gian thu hoạch vải thiều dựa trên công nghệ IoT, AI theo dõi tổng tích ôn kết hợp với chế phẩm nano điều hòa sinh trưởng; nghiên cứu trồng thử nghiệm giống mới và một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng na. 

Cùng với công tác nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học-công nghệ vào sản xuất được đẩy mạnh. Bắc Ninh đã từng bước ứng dụng công nghệ Blockchain trong chuỗi sản xuất vải thiều với quy mô 5 ha, tạo nền tảng cho việc truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin sản phẩm. Toàn tỉnh hiện có 12.200 ha cây trồng áp dụng chương trình quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM), trong đó có 7.000 ha lúa, gần 4.000 ha cây ăn quả, cùng nhiều diện tích rau màu, ngô, hoa… 

Đặc biệt, diện tích sản xuất lúa áp dụng phương pháp canh tác cải tiến SRI đạt hơn 60.000 ha, giúp giảm từ 20-30% chi phí vật tư đầu vào, đồng thời nâng hiệu quả sản xuất từ 20-25% so với phương thức canh tác thông thường. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý và sản xuất nông nghiệp tiếp tục được mở rộng. Máy bay không người lái kết hợp công nghệ số 4.0 được sử dụng trên khoảng 5.500 ha cây lúa, khoai tây, góp phần giảm chi phí lao động, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Các mô hình ứng dụng mã QR Code truy xuất nguồn gốc, hệ thống tưới thông minh trên vải thiều và cây có múi ngày càng phát huy hiệu quả. Đến nay, tỉnh đã cập nhật 303 mã số vùng trồng và 46 mã số cơ sở đóng gói lên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ hoạt động xuất khẩu nông sản. Bên cạnh đó, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh với tỷ lệ làm đất đạt 100%, phun thuốc bảo vệ thực vật trên 70%, thu hoạch lúa đạt 91% và vận chuyển vật tư, nông sản đạt 95%.

Thời gian tới, địa phương này tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện trên các lĩnh vực của sản xuất nông nghiệp; xây dựng nền nông nghiệp thông minh, hiện đại, xanh, tuần hoàn, phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, chất lượng dịch vụ công, năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030: 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành lĩnh vực sản xuất nông nghiệp được xây dựng, số hóa và kết nối, chia sẻ theo quy định. 100% thủ tục hành chính lĩnh vực nông nghiệp đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến trên địa bàn tỉnh. 100% mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu nông sản được quản lý trên nền tảng số.

Trên 60% vùng sản xuất tập trung áp dụng nhật ký sản xuất điện tử và truy xuất nguồn gốc. Trên 60% cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại quy mô lớn được cập nhật, quản lý trên Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về chăn nuôi. Trên 80% sản phẩm OCOP được quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ trên môi trường số. 100% dữ liệu công trình thủy lợi, đê điều, tài nguyên rừng được quản lý trên hệ thống số và kết nối chia sẻ theo quy định. 100% các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp tuần hoàn, sản xuất đảm bảo an toàn gắn với chuỗi liên kết đa giá trị.

Khoa học-công nghệ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hiện đại.  

Đẩy mạnh nghiên cứu, tiếp nhận, chuyển giao và ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến vào sản xuất nông nghiệp; ưu tiên các công nghệ về trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain), công nghệ sinh học, công nghệ viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS), thiết bị bay không người lái (Drone), cảm biến thông minh, tự động hóa và robot trong sản xuất, quản lý và điều hành.

Lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật: Đẩy mạnh nghiên cứu, tuyển chọn và ứng dụng các giống cây trồng mới có năng suất, chất lượng cao, khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu; mở rộng ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống và nhân giống cây trồng vào sản xuất phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Ứng dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ trong quản lý sản xuất: công nghệ nhà màng, nhà lưới, tưới tiết kiệm nước; tưới thông minh, bón phân chính xác; ứng dụng Drone, AI, IoT trong giám sát sinh vật gây hại, quản lý dịch hại và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật;

Lĩnh vực chăn nuôi, thú y và thủy sản: Xây dựng, cập nhật, quản lý, kết nối và chia sẻ cơ sở dữ liệu số về chăn nuôi, thú y và thủy sản, bao gồm: cơ sở chăn nuôi, đàn vật nuôi, cơ sở sản xuất giống vật nuôi, cơ sở giết mổ, vùng an toàn dịch bệnh, cơ sở sản xuất, kinh doanh thức ăn chăn nuôi, sản phẩm xử lý môi trường chăn nuôi, vùng nuôi thủy sản và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Đẩy mạnh ứng dụng AI, Internet vạn vật, cảm biến tự động và các công nghệ số trong quản lý đàn vật nuôi; giám sát dịch bệnh, an toàn thực phẩm; theo dõi điều kiện môi trường chăn nuôi; quan trắc môi trường nuôi trồng thủy sản; cảnh báo sớm nguy cơ dịch bệnh và ô nhiễm môi trường. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong kiểm dịch động vật, kiểm soát giết mổ, truy xuất nguồn gốc động vật, sản phẩm động vật và sản phẩm thủy sản

Ứng dụng GIS, viễn thám, ảnh vệ tinh trong quản lý tài nguyên rừng; xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài nguyên rừng và đa dạng sinh học; xây dựng hệ thống cảnh báo cháy rừng và giám sát diễn biến rừng. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành công trình thủy lợi; xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo ngập úng, hạn hán, thiên tai; xây dựng cơ sở dữ liệu số về thủy lợi, đê điều và phòng chống thiên tai.

Bắc Ninh hỗ trợ hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp ứng dụng phần mềm quản trị, hóa đơn điện tử, chữ ký số, thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt; xây dựng mô hình hợp tác xã số, nông dân số, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp. Triển khai ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử đối với các sản phẩm chế biến; ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm nông lâm thủy sản; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia thương mại điện tử; xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường nông sản

Xây dựng đồng bộ kho dữ liệu số ngành nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống"; chuẩn hóa, số hóa và cập nhật thường xuyên các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và hệ thống dữ liệu dùng chung của tỉnh; bảo đảm dữ liệu được khai thác thống nhất, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, dự báo sản xuất, dự báo dịch hại, thiên tai, xây dựng chính sách và chỉ đạo điều hành.

Xây dựng hệ thống bản đồ số phục vụ quản lý vùng sản xuất, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, vùng dịch hại, vùng sản xuất tập trung và các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Đẩy mạnh khai thác dữ liệu lớn kết hợp các công nghệ AI nhằm nâng cao chất lượng phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong quản lý ngành. Đẩy mạnh triển khai ứng công nghệ số về nhật ký sản xuất điện tử, truy xuất nguồn gốc điện tử; quản lý số mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói trong sản xuất nông nghiệp; xây dựng các mô hình điểm về nông nghiệp số để nhân rộng trên địa bàn tỉnh./.

Hồng Hà