Khoa học-công nghệ tạo động lực phát triển kinh tế tập thể ở Lâm Đồng

Trong tiến trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, kinh tế tập thể (KTTT), nòng cốt là lực lượng HTX đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng tại tỉnh Lâm Đồng. Liên minh HTX tỉnh hiện có 1.223 HTX. Trong đó, 970 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, 70 HTX giao thông vận tải, 50 HTX thương mại - dịch vụ, 40 HTX công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, 17 HTX thủy sản, 15 HTX du lịch - dịch vụ - môi trường, 8 HTX xây dựng và 53 quỹ tín dụng nhân dân.

Giai đoạn 2020 - 2025, nhiều HTX đã tham gia các mô hình sản xuất áp dụng tiến bộ kỹ thuật theo hướng sản xuất hàng hóa gắn với tiêu thụ sản phẩm. Nhiều sản phẩm của HTX đạt tiêu chuẩn hữu cơ, các vùng sản xuất nông sản tập trung có chứng nhận VietGAP, OCOP, GlobalGAP, vệ sinh an toàn thực phẩm...Có thể khẳng định khoa học-công nghệ là động lực quan trọng để hiện đại hóa hoạt động sản xuất, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp tại các địa phương. 

Trên 30 ha vùng nguyên liệu chanh dây và rau, củ,  HTX Nông nghiệp và Thương mại Minh Đức (xã Đức Trọng) không bắt đầu mùa vụ bằng việc gieo trồng đại trà mà khâu đầu tiên là phân tích đất, nước và dinh dưỡng để lựa chọn cây trồng phù hợp. HTX đang áp dụng quy trình kiểm soát lượng nước và dinh dưỡng cho cây chanh dây, rau ngắn ngày bằng thiết bị điện tử. Mục tiêu không chỉ là tăng năng suất, giảm chi phí mà còn giúp nông dân chủ động kế hoạch sản xuất, giảm rủi ro và nâng giá trị nông sản.

Cùng ứng dụng nền tảng công nghệ số FaFcFarm, HTX Nông nghiệp Công nghệ Việt Nam (Tân Hà Lâm Hà) triển khai mô hình nhật ký sản xuất điện tử trên diện tích cà phê 3 ha. Cách tiếp cận này đã thử nghiệm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng toàn bộ vùng nguyên liệu, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn canh tác không phá rừng theo quy trình chứng nhận 4C - EUDR và GAP.

Trong kinh doanh, HTX đã ứng dụng nền tảng zalo và tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao nhận diện thương hiệu và minh bạch thông tin sản phẩm. Bên cạnh đó, HTX bán hàng trực tiếp kết hợp livestream quảng bá hơn 15 sản phẩm OCOP đến với đông đảo khách du lịch tham quan đô thị Đà Lạt.  

Điều khiển thiết bị tưới thông qua hệ thống phần mềm đang được các HTX đẩy mạnh triển khai. 

Tại Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, giai đoạn 2026 – 2030, tỉnh Lâm Đồng xác định lấy HTX nông nghiệp làm hạt nhân trong tổ chức sản xuất nông nghiệp hiện đại; phát triển mạnh các hợp tác xã gắn với vùng nguyên liệu, chuỗi giá trị, sản phẩm OCOP, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu;

Khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học-công nghệ, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; tăng cường liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức tín dụng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

Qua đó, hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, KTTT của tỉnh cơ bản được tổ chức theo mô hình hiện đại, có năng lực quản trị tốt, ứng dụng mạnh mẽ khoa học-công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; hình thành nhiều HTX hoạt động hiệu quả theo chuỗi giá trị, đủ năng lực tham gia thị trường trong nước và quốc tế. Có ít nhất 180 HTX ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số hoặc sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, có hệ thống truy xuất nguồn gốc gắn với chuỗi sản phẩm chủ lực.

Tỉnh phát triển mạnh các HTX nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp thông minh gắn với chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng và chứng nhận chất lượng. Ưu tiên xây dựng các HTX theo chuỗi giá trị đối với các ngành hàng chủ lực của tỉnh như cà phê, hồ tiêu, lúa gạo, rau, hoa, cây ăn quả, dược liệu, tơ tằm và chăn nuôi; khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, tiêu chuẩn hữu cơ và các tiêu chuẩn chất lượng phù hợp khác.

Tăng cường liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, tổ chức tín dụng nhằm nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và khả năng mở rộng thị trường. Ưu tiên hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất, kho lạnh, cơ sở sơ chế, chế biến, bảo quản sau thu hoạch và hệ thống logistics nông nghiệp; nâng cao năng lực tài chính, quản trị, điều hành và hiệu quả hoạt động của HTX.

Trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, du lịch: Khuyến khích các HTX tham gia hệ thống phân phối hiện đại, chuỗi bán lẻ, siêu thị, thương mại điện tử, sàn giao dịch nông sản, điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của tỉnh; tăng cường liên kết với doanh nghiệp, tổ chức kinh tế tập thể và các chủ thể sản xuất, kinh doanh để mở rộng thị trường trong nước, hướng đến xuất khẩu, nâng cao giá trị sản phẩm và năng lực cạnh tranh.

Đối với lĩnh vực môi trường và nước sạch, phát triển HTX vụ vệ sinh môi trường, thu gom, phân loại, tái chế, xử lý chất thải, ứng dụng công nghệ thân thiện với môi trường; khuyến khích HTX tham gia thu gom, phân loại rác thải tại nguồn, nhất là tại khu vực nông thôn, khu dân cư và địa bàn phát triển du lịch. Phát triển HTX cung cấp nước sạch tại các khu dân cư, nhất là vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tùy điều kiện cụ thể có thể tổ chức độc lập hoặc lồng ghép với hợp tác xã nông nghiệp đa chức năng.

Đối với lĩnh vực khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thúc đẩy hình thành các HTX tham gia nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng khoa học và công nghệ; cung cấp phần mềm, nền tảng số, dịch vụ truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử, quản trị và kế toán số phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của thành viên, ưu tiên các mô hình gắn với nông nghiệp công nghệ cao, sản phẩm OCOP, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. 

Tỉnh thúc đẩy, hỗ trợ tổ hợp tác, HTX liên hiệp hợp tác xã ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong sản xuất, chế biến, bảo quản sản phẩm, quản trị nội bộ, tiếp thị và kết nối thị trường theo Nghị định số 113/2024/NĐ-CP và các cơ chế, chính sách được thể chế hóa theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Ưu tiên đổi mới thiết bị, ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghệ sau thu hoạch, công nghệ tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường; phát triển nông nghiệp thông minh, hữu cơ, sinh thái, sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn. Tư vấn, hỗ trợ HTX xây dựng kế hoạch, lộ trình chuyển đổi số; ứng dụng phần mềm quản trị, quản lý thành viên, kế toán điện tử, hóa đơn điện tử, chữ ký số, nhật ký sản xuất điện tử, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và các nền tảng số phục vụ quản lý, sản xuất, kinh doanh./.

Thanh Ngọc