Ngành du lịch đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới khi dữ liệu được xác định là hạ tầng cốt lõi, trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành công cụ hỗ trợ quản trị và phát triển dịch vụ. Hệ sinh thái số được kỳ vọng tạo nền tảng cho một nền du lịch thông minh, xanh và phát triển bền vững. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức vận hành của hoạt động du lịch. Từ cách du khách tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt dịch vụ, thanh toán, trải nghiệm cho đến chia sẻ hành trình, công nghệ số đang từng bước định hình lại toàn bộ chuỗi giá trị du lịch.
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra một định hướng chiến lược mới, tạo động lực quan trọng để ngành du lịch chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang phát triển một hệ sinh thái du lịch số hiện đại, thông minh và dựa trên dữ liệu.
Thời gian qua, ngành Du lịch đã có nhiều bước tiến tích cực trong chuyển đổi số. Các địa phương và doanh nghiệp đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng website, ứng dụng du lịch thông minh, bản đồ số, thanh toán không tiền mặt, vé điện tử, thuyết minh tự động, thực tế ảo... Nhiều điểm đến đã bắt đầu khai thác dữ liệu để phân tích thị trường, theo dõi hành vi du khách và nâng cao hiệu quả xúc tiến, quảng bá.
Trong 8 tháng của năm 2026, Việt Nam đón gần 16 triệu lượt du khách quốc tế.
Tuy nhiên, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhận định, nhìn tổng thể, công tác chuyển đổi số trong du lịch vẫn thiếu sự tập trung. Dữ liệu còn nằm rời rạc giữa các lĩnh vực, giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp. Khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu chưa đồng đều, chưa tạo thành hệ sinh thái thống nhất. Việc ra quyết định trong quản lý và kinh doanh du lịch chưa thực sự dựa vào dữ liệu thời gian thực.
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, một định hướng quan trọng của Nghị quyết 57-NQ/TW là đặt người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm, chủ thể, nguồn lực và động lực chính của chuyển đổi số. Với ngành du lịch, chuyển đổi số cần tạo ra giá trị trực tiếp cho du khách và doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng của việc số hóa ngành du lịch là tạo ra một hành trình du lịch thuận tiện, liền mạch và thông minh. Hệ sinh thái du lịch số hiệu quả cần cho phép du khách có thể tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, xây dựng lịch trình, đặt phòng, đặt vé, mua tour, thanh toán, trải nghiệm dịch vụ và chia sẻ hành trình trên một không gian số thuận tiện.
Đối với doanh nghiệp, dữ liệu và nền tảng số giúp tiếp cận khách hàng trực tiếp hơn, giảm chi phí marketing, nâng cao khả năng quản trị và mở rộng thị trường. Đối với cơ quan quản lý, hệ sinh thái này tạo ra nguồn dữ liệu phong phú để theo dõi thị trường, đánh giá hiệu quả chính sách và quản lý điểm đến. Chuyển đổi số sẽ tạo ra sự kết nối 3 chiều giữa nhà nước, doanh nghiệp và du khách, trong đó, dữ liệu là dòng chảy kết nối toàn bộ hệ sinh thái.
Để đưa ngành Du lịch Việt Nam bứt phá mạnh mẽ hơn trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, cách tiếp cận và phương thức làm du lịch.
Trong đó, yêu cầu công tác xúc tiến, quảng bá và xây dựng thương hiệu cũng được đổi mới theo hướng thống nhất, chuyên nghiệp, số hóa và có trọng tâm. Dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo được xác định là cơ sở để tiếp cận thị trường, quản trị điểm đến; đồng thời đẩy mạnh ngoại giao văn hóa, điện ảnh, truyền thông quốc tế và các hình thức quảng bá số để nâng cao vị thế thương hiệu du lịch Việt Nam.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là một trong những đột phá. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu quốc gia có khả năng liên thông, nền tảng số tích hợp đa dịch vụ; số hóa điểm đến, bản đồ số, vé điện tử, trợ lý ảo đa ngôn ngữ; ứng dụng IoT, AI trong quản lý, sử dụng năng lượng và giám sát môi trường.
Mới đây, Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW vừa được ban hành. Một trong những mục tiêu quan trọng là tạo chuyển biến mạnh mẽ về tư duy và phương thức phát triển du lịch theo chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững và tạo giá trị gia tăng cao; phát huy vai trò của du lịch là một động lực tăng trưởng, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển văn hóa, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Các địa phương đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số trong công tác quảng bá hình ảnh, nâng cao trải nghiệm du khách.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triễn du lịch thông minh. Xây dựng, phát triển nền tảng số dùng chung của ngành du lịch và cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia; xây dựng khung kiến trúc dữ liệu, tiêu chuẩn kết nối và liên thông hệ thống; xây dựng cơ chế tích hợp, quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu thống nhất, đồng bộ, an toàn, hiệu quả, từng bước theo thời gian thực giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội nghề nghiệp và các chủ thể liên quan trong hệ sinh thái du lịch.
Xây dựng quy định bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu du lịch quốc gia và bảo mật dữ liệu cá nhân du khách. Lồng ghép mạnh mẽ các giải pháp ứng dụng khoa học, công nghệ mới, đặc biệt trong phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm, bảo tàng số, thuyết minh đa phương tiện vào các kế hoạch đổi mới sáng tạo thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa.
Xây dựng và triển khai Đề án ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ du khách tại khu, điểm du lịch; thúc đẩy ứng dụng công nghệ sâu (Trí tuệ nhân tạo - AI, Dữ liệu lớn - Big Data, Thực tế ảo - VR/AR) trong việc xây dựng, vận hành hệ sinh thái du lịch thông minh, tối ưu hóa trải nghiệm du khách. Triển khai phủ sóng viễn thông băng rộng (5G) tại 100% khu du lịch quốc gia. Xây dựng và phát triển các mô hình số hóa, hỗ trợ tối ưu hóa vận hành và nâng cao trải nghiệm du khách tại các khu/điểm du lịch, trong đó ưu tiên các khu du lịch quốc gia, di sản thế giới, khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia và các điểm đến có lượng khách lớn.
Số hóa và tự động hóa khi thực hiện các thủ tục nhập cảnh, xuất cảnh tại các cửa khẩu; ứng dụng bản đồ số du lịch, vé điện tử, trợ lý du lịch ảo đa ngôn ngữ, bảo tàng số, thuyết minh đa phương tiện, hệ thống cảnh báo và hỗ trợ du khách...Áp dụng các chỉ số đánh giá điểm đến du lịch thông minh. Ứng dụng các công nghệ như Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo để quản lý năng lượng, hệ thống tiết kiệm điện, nước thông minh tại các cơ sở lưu trú và xây dựng hệ thống cảm biến giám sát chất lượng không khí, nguồn nước và cảnh báo sớm về sức tải môi trường, giảm phát thải, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh trong du lịch./.
Thanh Vân