Khoa học-công nghệ góp phần thúc đẩy phát triển chăn nuôi tuần hoàn

Thống kê từ  Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM cho thấy, trên địa bàn thành phố hiện duy trì tổng đàn vật nuôi ổn định với 1,2 triệu con lợn, gần 96 nghìn con trâu, bò và trên 20 triệu con gia cầm. So với cùng kỳ năm 2025, đàn lợn giảm 5,83%, đàn trâu, bò giảm 7,43% và đàn gia cầm tăng 5,26%.

Đáng chú ý, tỷ lệ chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao đạt mức rất khả quan, tiêu biểu như đàn lợn và đàn gia cầm được chăn nuôi tại các cơ sở ứng dụng công nghệ cao chiếm 83,58% tổng đàn lợn và 54,50% tổng đàn gia cầm của cả thành phố. Công tác kiểm soát dịch bệnh được ưu tiên triển khai thực hiện một cách chủ động, bài bản và theo các kịch bản được xây dựng từ đầu năm 2026. Do đó, dù các loại dịch bệnh động vật nguy hiểm vẫn xảy ra, diễn biến phức tạp tại các tỉnh, thành phố trên cả nước, nhưng trên địa bàn thành phố chỉ ghi nhận 12 ổ dịch bệnh xảy ra tại 14 cơ sở chăn nuôi thuộc 9 xã, phường. 

Do chăn nuôi nhỏ lẻ trước đây gây nhiều rủi ro về dịch bệnh và ô nhiễm môi trường, ngành chức năng các địa phương trên địa bàn thành phố đã tập trung tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật và khuyến khích người dân chuyển đổi sang mô hình chăn nuôi tuần hoàn, tập trung, khép kín, bảo đảm vệ sinh và hiệu quả kinh tế cao.

Trước yêu cầu của công tác bảo vệ môi trường đối với hoạt động chăn nuôi, trong giai đoạn tới TP. HCM thúc đẩy phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn với mục tiêu đến năm 2030 đạt trên 60% cơ sở chăn nuôi quy mô nông hộ và 100% cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại áp dụng các công nghệ và kỹ thuật xử lý chất thải chăn nuôi và được tái sử dụng. Trên 90% trang trại quy mô lớn đáp ứng các quy định tại Quy chuẩn Việt Nam về nước thải chăn nuôi.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được đẩy mạnh triển khai là thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng khoa học và công nghệ, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật quy trình sản xuất tiên tiến phục vụ chăn nuôi tuần hoàn. 

TP. HCM thúc đẩy phát triển chăn nuôi theo hướng kinh tế tuần hoàn (Ảnh minh họa). 

Theo đó, TP. HCM đẩy mạnh công tác phát triển khoa học công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ trong sản xuất thức ăn chăn nuôi, thức ăn bổ sung/chất bổ sung thức ăn chăn nuôi; các công nghệ tái chế, sử dụng phụ phẩm trong ngành chăn nuôi (phân thải, máu, xương, chất độn chuồng) làm năng lượng tái tạo, phân bón; các chế phẩm sinh học xử lý môi trường chăn nuôi. 

Xây dựng và triển khai các quy trình công nghệ chăn nuôi tuần hoàn không chất thải, tiết kiệm tài nguyên đầu vào; quy trình chăn nuôi 4F an toàn sinh học quy trình và công nghệ thu gom, xử lý chất thải lỏng, chất thải rắn. Nghiên cứu xây dựng các mô hình ứng dụng các công nghệ trong xử lý chất thải, tái sử dụng tài nguyên và tự động hóa:

Các công nghệ thu hồi dinh dưỡng chuyên sâu như kết tủa struvite, tách chiết amoni, sản xuất than sinh học và ứng dụng màng lọc (tách nước và dinh dưỡng) hiệu quả, chi phí hợp lý và được ứng dụng rộng rãi hơn ở quy mô công nghiệp. Mục tiêu không chỉ là xử lý ô nhiễm mà còn tạo ra các sản phẩm đầu ra (phân bón sinh học, năng lượng tái tạo) có chất lượng cao và giá trị thương mại. Các hệ thống tích hợp, ví dụ như kết hợp biogas với thủy canh để tận dụng dinh dưỡng.

Công nghệ sử dụng côn trùng (ấu trùng ruồi lính đen, giun đất, sâu bột) để phân hủy phân và chất thải hữu cơ khác, đồng thời tạo ra nguồn protein chất lượng cao làm thức ăn chăn nuôi và phân bón hữu cơ. Công nghệ này có tiềm năng giảm chi phí sản xuất thức ăn chăn nuôi, giảm khối lượng chất thải cần xử lý và tạo ra một mắt xích quan trọng trong chu trình tuần hoàn là quản lý chất thải và tìm kiếm nguồn protein bền vững cho thức ăn chăn nuôi. 

Công nghệ Nông nghiệp Chính xác (PLF): công nghệ số như cảm biến (sensors), Internet of Things (IoT), phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa trong quản lý trang trại sẽ giám sát và điều chỉnh chính xác các yếu tố đầu vào như thức ăn, nước uống, năng lượng; theo dõi sức khỏe, hành vi và phúc lợi động vật theo thời gian thực; kiểm soát môi trường chuồng nuôi (nhiệt độ, độ ẩm, thông gió) và hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu. Lợi ích của PLF bao gồm tăng năng suất, giảm chi phí (thức ăn, thuốc thú y), cải thiện sức khỏe và phúc lợi vật nuôi và giảm tác động môi trường thông qua việc sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

Thành phố cũng sẽ áp dụng các biện pháp giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong chăn nuôi như sử dụng thức ăn thô xanh ủ chua trong khẩu phần thức ăn; xây dựng khẩu phần thức ăn cho vật nuôi đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng đồng thời có mức phát thải khí nhà kính thấp; sử dụng các chế phẩm ức chế tổng hợp hoặc hấp thụ khí mê-tan hoặc sử dụng thức ăn thô có hàm lượng tanin cao trong khẩu phần thức ăn của bò thịt, bò sữa; ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý chất thải chăn nuôi, sản xuất phân bón. 

Bên cạnh đó, nghiên cứu và chuyển giao, ứng dụng các hệ thống sản xuất đa ngành tuần hoàn như nông - lâm kết hợp, trồng trọt - thủy sản luân canh/xen canh, chăn nuôi - thủy sản kết hợp, các hệ thống sản xuất nông nghiệp sinh thái, hữu cơ.

Xây dựng chương trình chuyển giao các công nghệ phát triển chăn nuôi tuần hoàn, gồm: Chuyển giao, ứng dụng kỹ thuật và công nghệ tái chế, tái sử dụng các phụ phẩm, chất thải trong hoạt động chăn nuôi: công nghệ xử lý phụ phẩm nông nghiệp, rác thải thực phẩm để sản xuất thức ăn chăn nuôi; công nghệ xử lý chất thải (phân thải, chất độn chuồng...) làm năng lượng tái tạo, phân bón hữu cơ.

Chuyển giao, ứng dụng các kỹ thuật và công nghệ sản xuất nông nghiệp các-bon thấp, bền vững, tiết kiệm vật tư đầu vào, giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng thông minh với biến đổi khí hậu và thân thiện với môi trường. Chuyển giao, ứng dụng các hệ thống sản xuất liên kết và tuần hoàn giữa các lĩnh vực nông - lâm - ngư (nông lâm kết hợp, trồng trọt - chăn nuôi - thủy sản, lâm nghiệp - thủy sản,...).

TP. HCM đồng thời đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học, phát triển và ứng dụng, chuyển giao công nghệ phục vụ chăn nuôi tuần hoàn; chuyển giao công nghệ, dây chuyền sản xuất, quy trình, máy móc thiết bị về chăn nuôi tuần hoàn (tái chế, tái sử dụng phụ phẩm; tạo các sản phẩm hữu cơ, vi sinh có nguồn gốc sinh học từ các phụ phẩm nông nghiệp,...) giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp trong nước với các đối tác ở các nước có nền công nghệ tiên tiến, phát triển trên thế giới./. 

Thu Bình