Khoa học-công nghệ, chuyển đổi số trở thành động lực phát triển kinh tế-xã hội bền vững

Trong giai đoạn 2021-2025, UBND tỉnh Lạng Sơn đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ, kịp thời các cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo đảm bám sát chủ trương của Trung ương và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Hệ thống văn bản chỉ đạo, điều hành từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý tương đối đầy đủ, thống nhất cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn. 

Trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội, ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số được đẩy mạnh triển khai. Đối với lĩnh vực nông nghiệp đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ về giống và quy trình kỹ thuật canh tác, chăn nuôi mới nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm đối với các cây trồng vật nuôi chủ lực, có thế mạnh của tỉnh;

Ứng dụng các biện pháp nhằm hiện đại hóa nông nghiệp theo các tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP, các nghiên cứu triển khai tự động hoá trong sản xuất nông nghiệp và đưa vào ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản sản phẩm sau thu hoạch; Phục tráng, bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gen các giống cây trồng, vật nuôi quý hiếm, đặc sản có giá trị của địa phương.

Trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật: Nghiên cứu cải tiến và đổi mới công nghệ, lựa chọn công nghệ thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo ra các sản phẩm hàng hóa có chất lượng và khả năng cạnh tranh cao trong nước và xuất khẩu; Nghiên cứu, ứng dụng các biện pháp sử dụng năng lượng hợp lý và tiết kiệm, giảm thiểu ô nhiễm, khắc phục sự cố môi trường; Nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin, ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai, bảo vệ tài nguyên môi trường;  

Việc đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật mới góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất tại các địa phương. 

Nghiên cứu các giải pháp nhằm thu hút đầu tư, phát triển khu kinh tế cửa khẩu phát triển các dịch vụ logistics nhằm nâng cao năng lực cho các doanh nghiệp; Nghiên cứu, phát triển du lịch theo hướng bền vững; Tập trung nghiên cứu phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch như: Du lịch văn hóa, lịch sử về nguồn, lễ hội, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch biên giới cửa khẩu kết hợp với mua sắm, du lịch cộng đồng,…

Hệ thống nền tảng phục vụ sản xuất nông nghiệp thông minh trên địa bàn tỉnh là nền tảng công nghệ hiện đại, hướng tới các mục tiêu quản lý cơ sở dữ liệu về hợp tác xã, doanh nghiệp, sản phẩm OCOP và nông đặc sản của địa phương; cung cấp đầy đủ các thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, phát triển ứng dụng quảng bá sản phẩm cho các đơn vị sản xuất và kinh doanh, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả đơn vị quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra yêu cầu đối với tỉnh Lạng Sơn phải chuyển mạnh từ triển khai nhiệm vụ theo phong trào sang lựa chọn trọng tâm, trọng điểm; từ đầu tư dàn trải sang tập trung vào các khâu đột phá có tác động lan tỏa; từ hoàn thành chỉ tiêu sang tạo ra giá trị thực chất, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững, kinh tế số, kinh tế cửa khẩu thông minh sẽ tác động trực tiếp đến định hướng phát triển của tỉnh. Các lĩnh vực như nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử nông sản, quản lý phương tiện và hàng hóa qua cửa khẩu bằng công nghệ số, du lịch thông minh… được dự báo có dư địa phát triển lớn, nhưng đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng, nhân lực và cơ chế phối hợp liên ngành.

Địa phương này phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh theo hướng nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ gắn với chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh và quản lý nhà nước, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới mô hình kinh doanh, xây dựng nền tảng quản trị hiện đại và thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững.

Lạng Sơn tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có tiềm năng đổi mới cao, phù hợp điều kiện thực tiễn của tỉnh: Nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp hữu cơ: ứng dụng công nghệ sinh học, tự động hóa, số hóa vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, phát triển sản phẩm OCOP, sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý. Công nghiệp chế biến nông - lâm sản: nâng cao tỷ lệ chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch, gia tăng giá trị xuất khẩu.

Kinh tế cửa khẩu và logistics: Triển khai xây dựng cửa khẩu thông minh và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành, thanh toán điện tử, quản lý kho bãi, truy xuất hàng hóa; tập trung đầu tư hình thành trung tâm logistics đủ lớn phù hợp với định hướng phát triển không gian và quy hoạch tổng thể của tỉnh. Du lịch thông minh với việc số hóa điểm đến, dữ liệu du lịch, quảng bá trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt.

Lạng Sơn đẩy mạnh số hóa điểm đến, dữ liệu du lịch, quảng bá hình ảnh trực tuyến. 

Đáng chú ý, trong lĩnh vực nông nghiệp: Ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất nông nghiệp thông minh, phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái đa lợi ích, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp giảm phát thải; phát triển chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực của tỉnh. Nghiên cứu, tiếp nhận và ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ cao và các công nghệ thân thiện với môi trường trong chọn tạo, nhân giống các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực có năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cao; thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu, nhất là đối với cây dược liệu, lúa, rau, hoa, cây ăn quả, gia súc, thủy sản... phù hợp với đặc thù từng vùng sinh thái; qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.

Nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) trong thu hoạch, bảo quản, chế biến và tiêu thụ các loại nông, lâm, thủy sản có giá trị kinh tế. Ứng dụng công nghệ sinh học trong sản xuất các sản phẩm sinh học sử dụng trong trồng trọt, phòng trừ sâu bệnh hại, xử lý môi trường, sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; trong nuôi trồng, chế biến tảo, vi tảo, nấm.

Đối với lĩnh vực y dược: Nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp kiểm soát và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; triển khai các giải pháp phòng ngừa bệnh nghề nghiệp; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng trong quản lý và sử dụng thuốc kháng sinh trong dự phòng và điều trị nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, hạn chế tình trạng kháng thuốc.  Nghiên cứu, tiếp nhận và ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ cao trong sản xuất dược phẩm, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng từ các loài cây thuốc đặc hữu của Lạng Sơn, nhằm hình thành và phát triển các sản phẩm mang thương hiệu của tỉnh.

Nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu quý; xây dựng và mở rộng các vùng trồng chuyên canh cây dược liệu; hình thành chuỗi liên kết trong sản xuất, bảo quản, chế biến dược liệu. Ứng dụng công nghệ tách, chiết hoạt chất, công nghệ bào chế dược phẩm và sản xuất thực phẩm chức năng từ dược liệu. Nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư phục vụ phát triển kinh tế, xã hội trong các lĩnh vực: nông nghiệp, chính quyền điện tử; quản lý đô thị, giao thông; phòng chống thiên tai; tài nguyên rừng và đất đai; du lịch; quản lý biên giới...

Tỉnh cũng đẩy mạnh ứng dụng các loại vật liệu xây dựng mới; sản xuất vật liệu xây dựng tạo ra từ vật liệu mới, công nghệ thông minh, thân thiện với môi trường, giá trị gia tăng lớn, quản trị hiện đại. Ứng dụng công nghệ tiên tiến sử dụng ít năng lượng, không ô nhiễm môi trường, năng suất cao để phát triển bền vững. Nâng cao hiệu quả hệ thống thu gom, phân loại, tái chế, tái sử dụng, xử lý chất thải (bao gồm cả chất thải rắn như chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp, chất thải nhựa, nước thải và khí thải) bằng các công nghệ mới, tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường.

Nghiên cứu, chuyển giao và áp dụng các giải pháp công nghệ bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp, nông thôn và tại các khu du lịch; triển khai các công nghệ phù hợp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại các làng nghề; đồng thời nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp khắc phục ô nhiễm môi trường tại các khu vực khai thác khoáng sản, các công trình thủy điện trên địa bàn tỉnh. Nghiên cứu, ứng dụng năng lượng tái tạo (mặt trời, điện gió, sinh khối) phục vụ chuyển đổi xanh và phát triển bền vững tỉnh Lạng Sơn.

Nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các nguồn năng lượng sạch phục vụ nông nghiệp sinh thái; thúc đẩy mô hình nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái gắn với phát triển du lịch; triển khai sử dụng năng lượng mặt trời trong tưới tiêu và các hệ thống tự động hóa sản xuất nông nghiệp.../.

Thu Thảo