Khánh Hòa ứng dụng khoa học - công nghệ trong quản lý, khai thác tài nguyên biển

Khánh Hòa trở thành địa phương có dải bờ biển dài nhất nước với tổng chiều hài hơn 490 km cùng hơn 200 đảo lớn, nhỏ. Trên dải ven biển này có nhiều vịnh biển nổi tiếng như Vân Phong, Nha Phu, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy. Cùng với hệ thống đầm, eo vịnh kín gió và các cảng nước sâu, mở ra dư địa lớn cho phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh. 

Với vai trò là trung tâm kết nối vùng, cửa ngõ chính ra Biển Đông của khu vực Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, Khánh Hòa xác định phát triển trên nền tảng kinh tế biển bền vững, khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên biển. Trên cơ sở đó, tỉnh tập trung phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế sẵn có, lấy kinh tế biển làm nền tảng, du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn. Đồng thời, tạo đột phá trong phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, dịch vụ logistics, công nghiệp năng lượng và kinh tế số.  

Tỉnh Khánh Hòa chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu ngành, nghề theo hướng phát triển du lịch biển, đảo chất lượng cao và các đô thị biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo; khai thác hiệu quả và bền vững tài nguyên biển, đảo. Tỉnh thí điểm triển khai mô hình nuôi biển công nghệ cao và sản xuất tôm giống chất lượng cao, chiếm 36% thị phần cả nước. Dịch vụ hậu cần nghề cá, cảng biển, vận tải biển - hàng không được đầu tư với cơ sở hạ tầng từng bước được nâng cấp, mở rộng. Cùng với đó, đẩy mạnh xây dựng và phát triển đặc khu Trường Sa sớm trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước.

Đến nay, kinh tế biển và ven biển của Khánh Hòa đã đóng góp đến 80% GRDP của tỉnh; kim ngạch xuất khẩu thủy sản chiếm khoảng 44,8% giá trị xuất khẩu của tỉnh, đưa Khánh Hòa trở thành 1 trong 5 tỉnh xuất khẩu thủy sản mạnh trong cả nước. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định rõ quan điểm phát triển về kinh tế biển đó là: Khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế với kinh tế biển là nền tảng…

Tại Kế hoạch số 4887/KH-UBND của UBND tỉnh về triển khai thực hiện Nghị quyết số 37/NQ-CP của Chính phủ về Kế hoạch thực hiện Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 nhấn mạnh một trong những  nhiệm vụ trọng tâm là phát triển khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực về biển, đảo. Trong đó, Khánh Hòa đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp công nghệ về hải dương học đề phát triển kinh tế biển cho các vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh;  Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến phục vụ ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng đối với kết cấu hạ tầng ven biển ở tỉnh; đối với hệ sinh thái biển đặc trưng để phục vụ phát triển du lịch bền vững.

Khánh Hòa triển khai thành công thí điểm mô hình nuôi biển công nghệ cao tại vùng biển mở. 

Thời gian qua, Khánh Hòa triển khai theo dõi hệ sinh thái và dữ liệu biển bằng các công nghệ mới. Những tiến bộ của khoa học - công nghệ được đưa vào giám sát môi trường biển, công nghệ viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và mạng cảm biến bước đầu hình thành ở một số dự án nghiên cứu và hợp tác quốc tế. Đáng chú ý, Viện Hải dương học Nha Trang phối hợp với Viện Khoa học biển Australia (AIMS) chuyển giao công nghệ ReefCloud và ReefScan(5) - hệ thống khảo sát và phân tích dữ liệu san hô tiên tiến, cho phép thu thập dữ liệu nhanh, chính xác và tự động ưu tiên khu vực cần bảo tồn.

Trong công tác giám sát môi trường biển, Khánh Hòa triển khai nhiều hoạt động khảo sát, theo dõi hệ sinh thái rạn san hô gắn với thu thập dữ liệu phục vụ quản lý và bảo tồn. Các hoạt động khảo sát này cung cấp dữ liệu thực địa quan trọng, làm cơ sở khoa học cho đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ hệ sinh thái biển. Khánh Hòa tăng cường năng lực quan trắc môi trường, đặc biệt là tại các khu, cụm công nghiệp, nguồn nước thải và vùng ven biển.

Để tiếp tục thực hiện Kế hoạch tổng thể phục hồi vịnh Nha Trang, trong đó có phục hồi rạn san hô, UBND tỉnh Khánh Hòa đã giao Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức thẩm định nhiệm vụ “tạo vườn ươm cung cấp nguồn giống san hô tạo rạn để phục hồi và tái tạo hệ sinh thái rạn san hô ở vịnh Nha Trang”; tuyển chọn cá nhân, tổ chức chủ trì thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh năm 2024 đối với đề tài “Xây dựng thử nghiệm mô hình rạn nhân tạo để bảo tồn đa dạng sinh học hướng đến phát triển du lịch sinh thái biển trong khu vực thử nghiệm”. Nhiều dự án nuôi trồng san hô phục vụ bảo vệ đa dạng sinh học được triển khai với các phương pháp như trồng san hô bằng giá thể, trồng chậu san hô... 

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ xanh vào kinh tế biển, Khánh Hòa tiên phong và triển khai thành công thí điểm mô hình nuôi biển công nghệ cao tại vùng biển mở, phát triển công nghệ nuôi biển hiện đại nhằm giảm áp lực lên vùng bờ. Tỉnh đang triển khai Đề án Nuôi biển công nghệ cao, sử dụng lồng nhựa HDPE, hệ thống tạo vi khí hậu nhân tạo và thiết bị quan trắc nước tự động để hạn chế dịch bệnh và ô nhiễm. 

Tỉnh Khánh Hòa đang từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi lồng bè nuôi biển từ vật liệu truyền thống sang vật liệu mới như lồng nhựa HDPE, đồng thời triển khai bảo hiểm cho người nuôi trồng thủy sản. Trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ và yêu cầu quản lý bền vững tài nguyên biển đòi hỏi Khánh Hòa tiếp tục đổi mới và nâng cao hơn nữa vai trò của khoa học - công nghệ trong quản lý bền vững tài nguyên này./.

Minh Thư