Sau khi mở rộng địa giới hành chính, lượng chất thải rắn sinh hoạt trên toàn TP. HCM đạt hơn 14.000 tấn mỗi ngày. Để bảo đảm không phát sinh ô nhiễm, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các địa phương tổ chức thu gom toàn bộ lượng rác phát sinh hàng ngày, vận chuyển từ các điểm tập kết và trạm trung chuyển đến các khu xử lý, hạn chế tình trạng tồn đọng gây ô nhiễm môi trường.
TP. HCM xác định cải tạo, nâng cấp và đầu tư mới các trạm trung chuyển là một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030. Đến năm 2030, các trạm sử dụng công nghệ ép hở sẽ từng bước được thay thế bằng công nghệ ép kín, kết hợp thu gom và xử lý mùi nhằm giảm tác động đến môi trường và khu dân cư.
Các chuyên gia môi trường cho rằng, trạm trung chuyển là khâu quyết định hiệu quả của toàn bộ chuỗi thu gom và vận chuyển chất thải. Việc ứng dụng công nghệ ép kín giúp kiểm soát mùi hôi, thu gom nước rỉ rác ngay tại công trình, hạn chế phát tán ô nhiễm. Cùng với đó, mạng lưới trung chuyển được quy hoạch hợp lý sẽ rút ngắn quãng đường vận chuyển, giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả khai thác của các khu xử lý chất thải.
TP. HCM triển khai kế hoạch đầu tư nâng cấp, cải tạo, sửa chữa nhiều trạm trung chuyển rác thải.
Theo kế hoạch, năm 2026 TP. HCM sẽ khởi công 8 trạm trung chuyển; trong đó, nhóm bốn dự án đã được hoặc đang trình quyết định chủ trương đầu tư, gồm các trạm Đào Trí, Xuân Thới Thượng, Thắng Nhì và một dự án khác, dự kiến khởi công trong tháng 11. Bốn trạm còn lại đang hoàn thiện hồ sơ để khởi công trong tháng 12. Đối với 15 dự án thuộc kế hoạch đầu tư năm 2027, các cơ quan chức năng được yêu cầu triển khai thủ tục ngay từ bây giờ, phấn đấu trong quý I/2027 có từ 5 đến 7 dự án đủ điều kiện khởi công.
Triển khai phương án tổ chức thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt của các địa phương khi các trạm trung chuyển tạm dừng hoạt động để đầu tư nâng cấp, cải tạo, sửa chữa và định hướng quy hoạch mạng lưới trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu đối với UBND các xã, phường có 08 trạm trung chuyển dự kiến khởi công trong năm 2026: khẩn trương rà soát các vị trí theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường để phối hợp với đơn vị đang vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH), vận hành trạm trung chuyển và Ban Quản lý các Khu liên hợp xử lý chất thải Thành phố bố trí làm các điểm tập kết, trạm trung chuyển tạm thời để tiếp nhận được nhiều nhất có thể khối lượng CTRSH của trạm trung chuyển đang hoạt động.
Trường hợp các điểm tập kết, trạm trung chuyển tạm thời trên địa bàn có trạm trung chuyển đang hoạt động không đủ để tập kết, thu gom hết khối lượng CTRSH đang tiếp nhận từ các xã, phường lân cận: giao UBND các xã, phường lân cận có khối lượng CTRSH đang tập kết về trạm trung chuyển đang hoạt động khẩn trương bố trí các điểm tập kết, trạm trung chuyển tạm thời trên địa bàn mình để phục vụ công tác vận chuyển.
UBND các xã, phường xây dựng phương án cụ thể về vị trí, diện tích, khối lượng CTRSH tiếp nhận, phạm vi phục vụ, danh sách các đơn vị thu gom tại nguồn, thời gian hoạt động, phương án giao thông, vệ sinh môi trường,… của các điểm tập kết, trạm trung chuyển tạm gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường chậm nhất 01 tháng trước ngày khởi công nâng cấp, cải tạo, sửa chữa 08 trạm trung chuyển để tổ chức công tác vận chuyển hằng ngày CTRSH về khu xử lý.
UBND các xã, phường thực hiện hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền cho người dân, đơn vị thu gom tại nguồn biết việc bố trí các điểm tập kết tạm thời trong giai đoạn nâng cấp, cải tạo, sửa chữa các trạm trung chuyển để thực hiện theo chủ trương của Thành phố; quản lý chặt chẽ đơn vị thu gom tại nguồn; kịp thời giải quyết dứt điểm các kiến nghị, phản ánh của người dân khi bố trí điểm tập kết, trạm trung chuyển tạm và giải quyết các tình huống phát sinh trong thực tế; không để xảy ra các trường hợp CTRSH không được thu gom kịp thời, đơn vị thu gom tại nguồn tập kết CTRSH không đúng tại các điểm tập kết, trạm trung chuyển tạm đã được xác định, đổ thải ra đường, khu vực công cộng,… trong thời gian thực hiện đầu tư nâng cấp, cải tạo, sửa chữa các trạm trung chuyển.
Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND các xã, phường để rà soát, hoàn chỉnh phương án, triển khai thực hiện đến các đơn vị thu gom tại nguồn, đơn vị vận chuyển CTRSH, vận hành trạm trung chuyển chậm nhất 10 ngày trước ngày khởi công nâng cấp, cải tạo, sửa chữa 08 trạm trung chuyển, kịp thời giải quyết các khó khăn, vướng mắc, phản ánh của người dân theo thẩm quyền quy định.
Các địa phương tiếp tục nâng cao hiệu quả thu gom rác thải đặc biệt là trong thời gian các trạm trung chuyển rác sửa chữa, cải tạo.
Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Sở Tài chính bố trí nguồn kinh phí để thu gom, vận chuyển nước rỉ rác phát sinh trong quá trình vận hành các điểm tập kết, trạm trung chuyển tạm về các nhà máy xử lý nước rỉ rác hoặc trạm trung chuyển có hệ thống xử lý nước thải và điều chỉnh các hợp đồng vận chuyển CTRSH, vận hành trạm trung chuyển đang thực hiện (khối lượng, đơn giá,…) khi đầu tư nâng cấp, cải tạo, sửa chữa các trạm trung chuyển.
Về bố trí trạm trung chuyển trên địa bàn xã, phường, đặc khu, giao UBND các xã, phường, đặc khu: Căn cứ quy mô dân số, định hướng sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn xã, phường, đặc khu theo thời kỳ quy hoạch và căn cứ theo QCVN 01:2021/BXD (Trong đó, trạm trung chuyển không cố định: cỡ nhỏ công suất 10 tấn/ngày có bán kính phục vụ tối đa 7,0 km; trạm trung chuyển cố định: cỡ nhỏ công suất 500 tấn/ngày có bán kính phục vụ tối đa 30 km) để tính toán khối lượng CTRSH trên địa bàn xã, phường và rà soát quỹ đất công hoặc vị trí đất khác phù hợp quy hoạch, bố trí trạm trung chuyển CTRSH trên địa bàn.
Trên cơ sở đó, có ý kiến đối với số lượng, vị trí, diện tích dự kiến của các trạm trung chuyển CTRSH trên địa bàn thành phố đến năm 2050 tầm nhìn 100 năm; gửi về Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Quy hoạch - Kiến trúc chậm nhất trước ngày 26 tháng 10 năm 2026 để cập nhật vào Quy hoạch tổng thể TP. HCM và phục vụ lập quy hoạch hạ tầng kỹ thuật quản lý chất thải rắn và nghĩa trang trong năm 2027. Ưu tiên bố trí quỹ đất xung quanh điểm dự kiến đặt trạm trung chuyển (quy hoạch rộng hơn yêu cầu tối thiểu của QCVN 01:2021/BXD) để có quỹ đất tạo hành lang cây xanh nhằm tạo cảnh quan, ngăn chặn mùi hôi phát tán ra môi trường, để hạn chế tác động đến sinh hoạt của người dân.
Đối với trạm trung chuyển Tân Bình, phường Tân Đông Hiệp: UBND phường Tân Đông Hiệp bố trí khu đất trạm trung chuyển Tân Bình hiện hữu đã được cấp thẩm quyền phê duyệt quy hoạch là đất công trình hạ tầng kỹ thuật, đất bãi thải, xử lý chất thải vào quy hoạch phân khu phường Tân Đông Hiệp để phục vụ nhu cầu quản lý CTRSH và phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện công tác đầu tư nâng cấp, cải tạo, sửa chữa trạm này.
Tăng cường quản lý các đơn vị thu gom tại nguồn thực hiện đúng quy định thời gian tập kết chất thải, ra/vào trạm, không để tiếp tục xảy ra tình trạng đậu chờ tại các khu vực, tuyến đường xung quanh trạm làm phát sinh mùi hôi, nước rỉ rác, cản trở giao thông, ảnh hưởng vệ sinh môi trường và sinh hoạt của người dân. Tăng cường công tác tuyên truyền vận động người dân biết và thực hiện nghiêm chủ trương của Thành phố về nâng cấp, cải tạo, sửa chữa các trạm trung chuyển trên địa bàn Thành phố./.
Bùi Dũng