Khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên tại Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng

Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng với diện tích khoảng 2.800ha, hiện đang bảo tồn hơn 330 loài thực vật và 206 loài động vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và thế giới. 

Lung Ngọc Hoàng có các khu vực sinh thái rõ rệt: Khu bảo vệ nghiêm ngặt là vùng lõi của Lung Ngọc Hoàng, cảnh quan còn hoang sơ, giàu đa dạng sinh học, nơi bảo tồn nguồn gen thực vật, động vật hoang dã đặc hữu theo diễn thế tự nhiên, hạn chế tối đa sự tác động của con người; Lung Ba Đìa, Lung Sen, địa điểm sinh sống, làm tổ của các loài chim hoang dã, động vật rừng, thủy sinh, thủy sản bản địa.

Khu Phục hồi sinh thái dành cho việc thực nghiệm, phục hồi hệ sinh thái đầm lầy với các loài cây Gáo, Trâm, Còng, Ô môi, Đủng đỉnh…đã sưu tập được nhiều cây dược liệu quý, hiếm (thuốc Nam); đặc biệt, còn tồn tại 0,4ha rừng tràm 40 năm tuổi với cảnh quan thiên nhiên độc đáo, ghi nhận dấu vết hoạt động của nhiều cá thể trăn, nưa quý hiếm và không gian thú vị với hàng trăm tổ ong mật đóng kèo rải rác trong rừng tràm. 

Khu du lịch sinh thái Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng gồm các sản phẩm du lịch chủ đạo như du lịch nghỉ dưỡng sinh thái; du lịch tham quan, trải nghiệm, khám phá thiên nhiên vùng đất ngập nước; du lịch dã ngoại cuối tuần. Với giá trị tài nguyên quý giá, công tác bảo tồn đa dạng sinh học được đẩy mạnh triển khai. 

Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng là nơi bảo tồn sinh cảnh tự nhiên tiêu biểu, độc đáo (Ảnh: AL). 

Thời gian qua, Phòng Khoa học và Bảo tồn đất ngập nước (thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng) đã triển khai nhiều đề tài nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực này. Nổi bật là đề tài “Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ điều tra hiện trạng động, thực vật Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng", thông qua đề tài trên đã kịp thời bổ sung các loài mới vào danh lục thực vật, đồng thời loại bỏ những loài không còn phù hợp với điều kiện sinh thái của khu bảo tồn...

Từ năm 2015 đến nay, qua quá trình điều tra, Khu bảo tồn đã ghi nhận thêm 981 loài thực vật thuộc 26 chi và 19 họ cùng 126 loài chim, 85 loài cá. Trong đó có 11 loài cá được bổ sung vào danh lục của Khu. Một số loài chim nước được ghi nhận có số lượng cá thể lớn, sinh trưởng mạnh mẽ tại các vùng ngập nước đặc thù của Lung Ngọc Hoàng. Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện và bổ sung 5 loài thực vật mới vào danh lục gồm: cây thủy quỳnh (họ nê thảo chi), cây cúc xuyến (họ cúc bạch hoa xà), thóc lép (họ đậu), cù đèn lông (họ thầu dầu). 

Cùng với đó, đề tài “Điều tra cơ bản, đánh giá thực trạng đa dạng sinh học Khu Bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng và xác định các vấn đề ưu tiên bảo tồn đa dạng sinh học” cũng đã được triển khai hiệu quả, nhằm giám sát sự biến động của các loài thực vật bậc cao, cá và chim theo thời gian. Mục tiêu của đề tài là phát hiện kịp thời những loài mới, đồng thời nhận diện các loài đang có nguy cơ tuyệt chủng để xây dựng kế hoạch bảo tồn hợp lý, góp phần duy trì và phát triển nguồn gen quý.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn, khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên tại đây, UBND thành phố Cần Thơ vừa ban hành quyết định quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng. Trong đó, Khu bảo tồn sẽ thực hiện chức năng bảo tồn những sinh cảnh tự nhiên tiêu biểu, độc đáo, sự đa dạng sinh học, nơi khu trú của các loài sinh vật bản địa của hệ sinh thái đất ngập nước vùng đồng bằng ngập nước phía Tây sông Hậu. Đồng thời, góp phần bảo tồn các giá trị về văn hóa, lịch sử, nhân văn của vùng đồng bằng Nam Bộ.

Sử dụng, khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và những tiềm năng của hệ sinh thái đất ngập nước phục vụ cuộc sống của Nhân dân địa phương, góp phần xóa đói, giảm nghèo và thực hiện các chương trình phát triển kinh tế xã hội của thành phố. Bảo vệ, phát triển hệ động vật, thực vật rừng, duy trì sự cân bằng sinh thái và gia tăng độ che phủ rừng; đảm bảo an ninh, môi trường và sự phát triển bền vững của thành phố và khu vực.

Thành phố Cần Thơ sẽ phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch gắn chặt với công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn. 

Xây dựng và triển khai thực hiện các phương án quản lý bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng vào mùa khô hằng năm. Lập dự án đối với các hoạt động phát triển du lịch sinh thái và các hoạt động khác theo đúng quy định của pháp luật trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt để triển khai thực hiện. Quản lý, sử dụng nguồn vốn của trung ương và địa phương, triển khai đảm bảo đúng nội dung và tiến độ dự án được duyệt. Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật; xây dựng hệ thống thông tin, lưu trữ phục vụ công tác quản lý nhà nước và chuyên môn nghiệp vụ được giao.

Thực hiện kiểm tra, giám sát các tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về lĩnh vực công tác thuộc phạm vi quản lý của Khu Bảo tồn. Thực hiện quản lý tổ chức bộ máy, nhân sự, chế độ, chính sách khác và tài chính, tài sản của Khu Bảo tồn theo quy định của pháp luật. Thực hiện công tác thông tin, báo cáo định kỳ và đột xuất về tình hình thực hiện nhiệm vụ được giao theo quy định của Ủy ban nhân dân thành phố, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Lập các dự án phát triển Khu Bảo tồn dài hạn, trung hạn và ngắn hạn trình Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt.

Với giá trị tài nguyên phong phú, thành phố Cần Thơ xác định nhiệm vụ quan trọng là bảo tồn gắn với phát triển du lịch tại khu vực này. Tại Đề án du lịch sinh thái khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng hướng đến mục tiêu từng bước hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật; thiết lập các tuyến du lịch sinh thái, tạo dựng các điểm đến hấp dẫn làm cơ sở đưa khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng là trung tâm du lịch lớn của tỉnh, là khu du lịch quốc gia giai đoạn đến năm 2030.

Các sản phẩm du lịch được định hướng phát triển, bao gồm sản phẩm theo hướng truyền thống (du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên gắn với hệ động thực vật; du lịch vui chơi giải trí; du lịch gắn với bản sắc địa phương); sản phẩm theo hướng độc đáo (du lịch con đường tràm; du lịch trải nghiệm, khám phá thuần thiên nhiên; du lịch nghiên cứu khoa học…/.

Vũ Hằng