Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, tình trạng xâm nhập mặn đã và đang tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân tại xã Tân Phú Đông. Tuy nhiên, thay vì chỉ đối mặt với thách thức, địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp thích ứng, từng bước chuyển hóa vùng đất nhiễm mặn thành nguồn lực phát triển mới.
Tân Phú Đông đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng linh hoạt, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, đồng thời ứng dụng khoa học – công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất và nước. Bên cạnh đó, chú trọng phát triển các mô hình sản xuất bền vững, nông nghiệp sinh thái, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và gia tăng giá trị sản phẩm. Xã Tân Phú Đông được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Phú Thạnh, Phú Đông và Phú Tân, có diện tích tự nhiên 175,15 km², dân số 23.502 người. Địa bàn nằm giữa sông Cửa Tiểu và sông Cửa Đại, có đường bờ biển dài 12 km.
Vùng đất từng thuộc tỉnh Tiền Giang (cũ), nằm giữa dòng sông Tiền mênh mang, trước đây được xem là địa bàn còn nhiều khó khăn do giao thông cách trở, sản xuất manh mún và chịu tác động nặng nề của triều cường, xâm nhập mặn. Đời sống người dân chủ yếu dựa vào cây lúa, hoa màu truyền thống nên thu nhập bấp bênh. Tuy nhiên, chính trong thử thách ấy, vùng cù lao đã từng bước tìm ra hướng đi phù hợp.
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng mang lại nguồn thu ổn định hơn cho người dân Tân Phú Đông. (Ảnh: NP).
Thay vì duy trì mô hình sản xuất cũ kém hiệu quả, địa phương chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng thích ứng điều kiện tự nhiên, phù hợp chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn tổ chức bộ máy, địa phương có thêm điều kiện kết nối hạ tầng, thu hút nguồn lực đầu tư.
Những năm gần đây, Tân Phú Đông quyết liệt chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát huy lợi thế sản phẩm chủ lực, chủ động thích ứng với xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu. Đáng chú ý, cây sả đã trở thành cây trồng chủ lực tại địa phương nhờ khả năng chịu hạn, mặn tốt.
Giữa nắng hanh cuối năm, những cánh đồng sả trải dài ven sông với chi phí đầu tư không cao đã bén rễ và trở thành sinh kế ổn định, vươn lên thoát nghèo cho nhiều hộ dân. Không chỉ giúp cải thiện thu nhập, cây sả còn mở ra hướng phát triển theo chuỗi giá trị.
Nhiều tổ hợp tác, hợp tác xã được thành lập để liên kết sản xuất và tiêu thụ. Xã Tân Phú Đông nỗ lực nhân rộng mô hình sản xuất sả hữu cơ, phấn đất đạt 300 ha vào năm 2030. Hiện nay, Hợp tác xã Cây sả Tân Phú Đông có 60 thành viên, với diện tích sản xuất khoảng 32 ha.
Đại diện Hợp tác xã Cây sả Tân Phú Đông cho biết, trước đây vùng đất này là đất phèn mặn, trồng lúa năng suất thấp. Từ khi chuyển sang mô hình trồng cây sả, thu nhập của người dân tăng rõ rệt, lợi nhuận cao gấp 3 lần so với trồng lúa. Từ vùng đất chỉ sản xuất một vụ lúa mỗi năm kém hiệu quả, đến nay xã Tân Phú Đông đã chuyển đổi gần 4.000 ha chuyên canh sả, hình thành vùng nguyên liệu lớn nhất tỉnh Đồng Tháp. Nhờ đó, nhiều hộ dân thoát nghèo, từng bước vươn lên khá giả.
Cây sả- loài cây giúp người dân Tân Phú Đông vươn lên khá giả, từng bước thoát nghèo. (Ảnh: KN).
Cùng với chuyển đổi sản xuất, hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ đã tạo “đòn bẩy” cho phát triển. Đến nay, toàn xã có 18,45 km đường tỉnh, hơn 32,2 km đường huyện và 4,437 km đường xã được nhựa hóa. Hệ thống thủy lợi được gia cố, chủ động ứng phó xâm nhập mặn; điện, nước sinh hoạt cơ bản đáp ứng nhu cầu người dân; trường học, trạm y tế được nâng cấp;
Bên cạnh đó các bến đò, phà được đầu tư bảo đảm phục vụ phát triển kinh tế- xã hội, quốc phòng, an ninh. Mạng lưới giao thông ngày càng thông suốt đã rút ngắn khoảng cách giữa cù lao với đất liền, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa. Song song với cây sả, nuôi thủy sản, đặc biệt là mô hình nuôi tôm biển ứng dụng công nghệ cao xuất khẩu đang trở thành trụ cột kinh tế quan trọng của địa phương.
Theo lãnh đạo xã Tân Phú Đông, sản xuất nông nghiệp vẫn là thế mạnh, song đã chuyển dịch mạnh theo hướng công nghệ cao, hữu cơ và cơ giới hóa. Hiện xã có hơn 4.000 ha sả chuyên canh và trên 6.000 ha diện tích nuôi thủy sản, địa phương kế thừa quy hoạch huyện Tân Phú Đông (Tiền Giang cũ), tiếp tục điều chỉnh phù hợp với quy mô mới. Toàn bộ diện tích lúa trước đây đã được chuyển đổi sang trồng sả, cây ăn trái và nuôi thủy sản. Nếu như thu nhập bình quân đầu người năm 2020 chưa đến 30 triệu đồng thì đến năm 2025 đã đạt trên 67 triệu đồng/người/năm. Đây là động lực để người dân bám đất, phát triển kinh tế hợp tác, xây dựng chuỗi sản xuất bền vững.
Lãnh đạo xã Tân Phú Đông thông tin thêm, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2026-2030 xác định tiếp tục chuyển đổi mạnh kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, hữu cơ, gắn với chế biến và tiêu thụ, bảo đảm môi trường sinh thái. Theo đó, từ năm 2026, Tân Phú Đông định hướng kêu gọi đầu tư phát triển cụm công nghiệp khoảng 75 ha trong tổng thể khu, cụm công nghiệp 352 ha.
Địa phương cũng quy hoạch các khu nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và nhà máy chế biến phù hợp điều kiện thực tế, hướng tới sản phẩm xuất khẩu, giảm phát thải môi trường. Bên cạnh đó, để làm phát triển kinh tế địa phương, Tân Phú Đông tập trung đầu tư để phát triển kết cấu hạ tầng giao thông trong nông thôn, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, gắn kết với phát triển công nghiệp.
Xã kỳ vọng, tỉnh sẽ phối hợp với Bộ, ngành Trung ương sớm triển khai công trình đường ven biển để nối liền với đất liền. Đây là động lực, điều kiện cơ bản quan trọng để xã vùng biên giới biển như Tân Phú Đông được phát triển toàn diện không chỉ về kinh tế-xã hội mà còn về quốc phòng, an ninh vùng biển của địa phương trong thời gian tới.
Quá trình thích ứng với biến đổi khí hậu và khai thác hiệu quả vùng đất nhiễm mặn đang mở ra cơ hội phát triển mới cho vùng Tân Phú Đông. Từ những thách thức về môi trường, địa phương từng bước hình thành tư duy phát triển chủ động, linh hoạt và bền vững hơn, hướng đến sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái.
Việc chuyển đổi mô hình sản xuất, ứng dụng khoa học – công nghệ và nâng cao năng lực quản lý tài nguyên không chỉ giúp giảm thiểu tác động của xâm nhập mặn mà còn tạo nền tảng cho phát triển lâu dài. Đồng thời, sự tham gia của người dân và doanh nghiệp trong các hoạt động sản xuất thích ứng góp phần nâng cao hiệu quả thực tiễn và đảm bảo sinh kế ổn định; từ đó đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia trong giai đoạn mới.
Ngọc Yến