Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hưng Yên, tổng lượng rác thải phát sinh trên địa bàn khoảng 1.977 tấn/ngày, trong đó thu gom, vận chuyển khoảng 1.937 tấn (chiếm 98%). Triển khai công tác thu gom, xử lý rác thải nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã nhân rộng triển khai nhiều mô hình xử lý rác thải hiệu quả trong đó đẩy mạnh công tác phân loại rác tại nguồn, chú trọng hoàn thiện hạ tầng phục vụ xử lý rác thải.
Từ đầu năm 2026, xã Hoàn Long triển khai mô hình phân loại rác tại nguồn, bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt. Trước đây, 100% các thôn tổ chức thu gom rác, song chủ yếu theo phương thức thủ công, tập kết tại các bãi rác tạm rồi xử lý bằng hình thức chôn lấp, đốt lộ thiên. Một số người dân còn tự ý đổ rác ra sông, ao, hồ hoặc khu đất trống, gây ô nhiễm môi trường.
Trước thực trạng đó, cuối năm 2025, UBND xã Hoàn Long ban hành Đề án xử lý nước thải, rác thải sinh hoạt và vệ sinh môi trường giai đoạn 2026 - 2030, xác định rõ mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, từng bước hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn trong cộng đồng dân cư. Ngay từ ngày 1/1/2026, xã chính thức triển khai thu gom rác theo hình thức phân loại hằng ngày: Rác hữu cơ được thu gom vào các ngày thứ 2, 4, 6; rác vô cơ được thu gom vào thứ 3, 5, 7; Chủ nhật tổng vệ sinh các điểm công cộng.
Điểm nổi bật của mô hình là việc yêu cầu mỗi gia đình chủ động phân loại rác thành hai nhóm hữu cơ và vô cơ, chứa trong các thùng riêng biệt. Rác hữu cơ sau thu gom được đưa về bãi tập kết để xử lý bằng phương pháp ủ, đảo trộn, phun chế phẩm vi sinh tạo thành phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đối với rác vô cơ, các loại có thể tái chế như túi nilon, kim loại, nhựa… được phân loại bán cho đơn vị thu mua, phần còn lại được vận chuyển đến cơ sở xử lý hoặc chôn lấp theo quy định. Mức phí thu gom được áp dụng là 10.000 đồng/nhân khẩu/tháng.
Người dân được hướng dẫn phân loại, xử lý rác thải bằng men vi sinh để làm phân bón.
Tại xã Tống Trân, hiện 10/10 thôn trong toàn xã đều duy trì hoạt động của các tổ vệ sinh môi trường, tổ chức thu gom rác thải sinh hoạt định kỳ từ 2 đến 3 lần mỗi tuần, bảo đảm vệ sinh môi trường khu dân cư. Rác thải sau khi thu gom được tập kết tại các điểm tập trung và vận chuyển đến đơn vị có chức năng xử lý theo quy định, góp phần hạn chế tình trạng tồn đọng rác thải, giữ gìn cảnh quan môi trường nông thôn.
Đến nay, toàn xã có gần 90% hộ dân thực hiện phân loại rác tại nguồn, góp phần giảm đáng kể khối lượng rác phải vận chuyển xử lý tập trung. Mô hình xử lý rác hữu cơ tại hộ gia đình bằng các hình thức như ủ phân, chôn lấp hoặc sử dụng thùng chứa chuyên dụng từng bước phát huy hiệu quả, vừa bảo vệ môi trường, vừa tận dụng nguồn rác hữu cơ phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Mặc dù triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác thu gom, xử lý rác thải tuy nhiên trên địa bàn tỉnh có 532 điểm tồn đọng rác thải với khối lượng rác thải tồn lưu phải xử lý là 1,845 triệu tấn. Theo dự báo, trong năm 2026, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh khoảng 2.172 tấn/ngày; năm 2030 là 2.337 tấn/ngày; 2035 là 2.556 tấn/ngày; năm 2050 là 3.244 tấn/ngày.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, nguyên nhân của tình trạng trên là năng lực xử lý rác sinh hoạt của các khu xử lý chất thải tập trung trên địa bàn tỉnh hiện nay chưa đáp ứng đủ công suất xử lý toàn bộ lượng chất thải phát sinh hàng ngày. Trong khi đó, hầu hết các điểm tập kết, hố ủ, bãi chôn lấp của xã, thôn đã quá tải; lò đốt nhỏ của xã hỏng hóc, xuống cấp.
Địa phương này triển khai phân vùng, nâng cao hiệu quả xử lý rác thải.
Theo định hướng của UBND tỉnh, trước mắt từ nay đến năm 2030, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất phân vùng xử lý rác thải cho 3 tổ hợp xử lý rác thải tập trung, gồm: Khu xử lý Đại Đồng xử lý rác thải cho 16 xã, phường với khối lượng dự kiến đến năm 2030 là 519 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải Đoàn Đào xử lý cho 54 xã, phường với khối lượng rác thải dự kiến đến năm 2030 là 1.130 tấn/ngày; Khu xử lý Thụy Trình, Thái Thụy xử lý rác thải cho 34 xã, phường với khối lượng rác dự kiến đến năm 2030 là 752 tấn/ngày.
Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục đẩy mạnh triển khai phân loại, xử lý rác thải hữu cơ tại hộ gia đình. Xử lý rác thải tại các bãi chôn lấp, điểm tập kết, hố ủ rác, lò đốt của các xã; nâng cao khả năng lưu chứa rác thải tại các hố ủ rác tạm thời.
Đối với rác thải tồn đọng, địa phương đang lựa chọn phương án thuê đơn vị thu gom, vận chuyển đi xử lý tại các khu xử lý chất thải tập trung của các tỉnh lân cận theo quy định. Bên cạnh đó, tỉnh phối hợp với đơn vị chức năng xử lý rác thải tồn lưu bằng công nghệ khí hóa rác.
Thời gian qua, Hưng Yên đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là: Ban hành các quy định cụ thể về phân loại rác tại nguồn; đồng thời nâng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm để bảo đảm tính răn đe; đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, từ hệ thống thu gom, vận chuyển đến các cơ sở xử lý được quy hoạch và đầu tư theo hướng hiện đại, đồng bộ, phù hợp với mô hình phân loại rác tại nguồn;
Đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa và thu hút đầu tư; tạo cơ chế thuận lợi để doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực môi trường, nhất là các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường như điện rác, tái chế…qua đó hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội bền vững gắn với bảo vệ môi trường./.
Lê Vân