Năm 2016, Huế là thành phố đầu tiên của Việt Nam được quốc tế ghi nhận vì cam kết phát triển phát thải thấp trong chương trình OPCC do Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (WWF) khởi xướng. Một thập kỷ sau, thành phố di sản này tiếp tục được vinh danh với danh hiệu “Thành phố Xanh Quốc gia 2026”, khẳng định một hành trình bền bỉ theo đuổi phát triển đô thị xanh và bền vững.
Từ những sáng kiến nhỏ thay đổi hành vi tiêu dùng, đến việc huy động sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp, trường học và các tổ chức xã hội, Huế đã từng bước hình thành một mô hình đô thị giảm nhựa mang đậm bản sắc riêng: hài hòa giữa bảo tồn di sản, phát triển xanh và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Sau 5 năm triển khai, tham gia chương trình Đô thị giảm nhựa của WWF, thành phố Huế đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, tạo nên những chuyển biến tích cực trong công tác quản lý chất thải rắn và giảm ô nhiễm nhựa. Đáng chú ý, thông qua dự án đã góp phần giảm 933,6 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên; chương trình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được triển khai trên 100% địa bàn thành phố, hình thành thói quen phân loại rác trong cộng đồng.
Các điểm đổi rác lấy quà góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn.
Thông qua chương trình phân loại rác tại nguồn và các hoạt động can thiệp, hơn 750 tấn rác hữu cơ được thu gom và làm phân hữu cơ; hơn 4.401 tấn chất thải, trong đó gần 823 tấn rác thải nhựa, được thu gom tại các lưu vực nước. Trong lĩnh vực giáo dục, mô hình “trường học giảm nhựa” được triển khai tại 190 trường học trên địa bàn, góp phần lan tỏa thông điệp sống xanh đến hàng trăm ngàn học sinh, giáo viên và phụ huynh.
Thành phố Huế cũng thúc đẩy mạnh mẽ mô hình du lịch giảm nhựa với hàng trăm doanh nghiệp du lịch - dịch vụ tham gia cam kết giảm nhựa, đồng thời xây dựng và triển khai các tour du lịch giảm nhựa, điểm đến du lịch cộng đồng giảm nhựa. Hệ thống các trạm nhà chờ kết hợp trạm cấp nước miễn phí cũng được thực hiện nhằm khuyến khích người dân và du khách hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần.
Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” đã huy động sự tham gia của hơn 100 tổ chức, hội đoàn thể và 331 doanh nghiệp cùng chung tay thực hiện các sáng kiến giảm nhựa. Hàng trăm hoạt động truyền thông, chiến dịch cộng đồng, lớp tập huấn và chương trình giáo dục hành động đã được tổ chức, tiếp cận gần 1,6 triệu lượt người dân...
Ô nhiễm nhựa vẫn đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất mà các địa phương trên cả nước đang phải đối mặt. Việc lạm dụng sản phẩm nhựa, nhất là túi ni lông, bao bì nhựa khó phân hủy, sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần đã và đang để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường, vấn đề ô nhiễm nhựa, đặc biệt là ô nhiễm nhựa đại dương là vấn đề thực sự đáng báo động, đã và đang gây thiệt hại lớn cho môi trường sinh thái ở nước ta nói chung và thành phố Huế nói riêng.
Trong những năm qua, công tác phòng, chống ô nhiễm do chất thải nhựa trên địa bàn thành phố Huế đã được các cấp, các ngành quan tâm triển khai với nhiều giải pháp đồng bộ. Các phong trào như “Ngày Chủ nhật xanh”, “Chống rác thải nhựa”, “Nói không với túi ni lông và sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần” đã tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, từng bước thay đổi thói quen tiêu dùng, giảm thiểu việc sử dụng sản phẩm nhựa dùng 01 lần, góp phần xây dựng môi trường sống xanh, sạch, sáng và phát triển đô thị bền vững.
Tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu bao bì nhựa khó phân huỷ sinh học, chất thải nhựa trên địa bàn thành phố, UBND thành phố yêu cầu UBND cấp xã, phường chủ trì xây dựng và tổ chức thực hiện quy chế quản lý, hương ước, quy ước nhằm huy động sự tham gia của cộng đồng trong quản lý chất thải nhựa và bảo vệ môi trường, hướng đến đồng quản lý; thực hiện các giải pháp giảm thiểu phát sinh chất thải nhựa trong sinh hoạt hằng ngày.
Chỉ đạo, theo dõi các cơ sở giáo dục trực thuộc tổ chức lồng ghép nội dung giáo dục về quản lý chất thải nhựa, túi ni lông, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học và sản phẩm nhựa dùng 01 lần vào chương trình các cấp học trên địa bàn quản lý với hình thức, nội dung phù hợp. Các khu du lịch, các cơ sở lưu trú du lịch, các khách sạn không sử dụng túi ni lông, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học và sản phẩm nhựa dùng 01 lần trên địa bàn quản lý; tổ chức thu gom, xử lý chất thải nhựa phát sinh và chất thải nhựa trôi nổi trong môi trường (tại các dòng sông, suối, kênh, mương, bãi tắm, bãi biển,…).
Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai có hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới; hướng dẫn, lồng ghép nội dung quản lý, xử lý chất thải nhựa vào tiêu chí môi trường trong quá trình xét, công nhận xã đạt chuẩn. Tiếp tục triển khai các kế hoạch, hoạt động, chương trình nhằm giảm thiểu phát sinh, tăng cường thu gom, tái chế, xử lý và quản lý chất thải nhựa trong hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp trên địa bàn thành phố.
Chỉ đạo kiểm tra, giám sát, hướng dẫn quản lý ngư cụ thải bỏ trong hoạt động nuôi trồng và khai thác thủy hải sản; túi chậu nhựa ươm cây giống thải bỏ trong hoạt động lâm nghiệp; đẩy mạnh và nhân rộng các mô hình “Đưa rác về bờ”, “Hãy làm sạch biển” gắn với hoạt động của tàu thuyền khai thác thủy hải sản. - Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện phong trào “Nói không với túi ni lông khó phân hủy, sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần”; đẩy mạnh các giải pháp giảm thiểu, phân loại và hạn chế rác thải nhựa tại nguồn.
UBND thành phố giao Sở Công Thương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và UBND các xã, phường tăng cường tuyên truyền, vận động các siêu thị, trung tâm thương mại, chợ, cửa hàng tiện lợi, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố hạn chế, tiến tới không sử dụng túi ni lông khó phân hủy và các sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần; khuyến khích sử dụng túi sinh học, bao bì thân thiện với môi trường; xây dựng, triển khai lộ trình cụ thể về việc không bán, không sử dụng các sản phẩm túi ni lông khó phân hủy và nhựa sử dụng 01 lần.
Tăng cường thanh tra, kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, phân phối, kinh doanh thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động thương mại; yêu cầu các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa thực hiện trách nhiệm tái chế, xử lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường;
Phối hợp triển khai, nhân rộng các mô hình “Chợ dân sinh giảm thiểu rác thải nhựa”, “Siêu thị không túi ni lông khó phân hủy”, “Siêu thị không các sản phẩm nhựa dùng 01 lần” gắn với phong trào “Nói không với túi ni lông khó phân huỷ, sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần” trên địa bàn thành phố.
Các điểm du lịch giảm nhựa được hình thành tại các địa phương, thúc đẩy các hoạt động quản lý, giảm rác thải nhựa hiệu quả. Sở Du lịch, Sở Văn hoá và Thể thao đẩy mạnh tổ chức triển khai các hoạt động, phong trào không sử dụng túi ni lông, bao bì khó phân hủy và sản phẩm nhựa dùng 01 lần tại các khu du lịch, điểm du lịch, các cơ sở lưu trú du lịch, các khách sạn và cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch khác đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch trên địa bàn thành phố; ưu tiên triển khai tại các khu, điểm du lịch sinh thái gắn với sông, suối, kênh, mương, bãi tắm, bãi biển.
Nghiên cứu, xây dựng và phát triển các mô hình, sản phẩm, tour du lịch xanh, du lịch không rác thải nhựa mang tính đặc trưng của thành phố Huế - Thành phố Xanh quốc gia, Thành phố văn hoá ASEAN, Thành phố sạch của ASEAN. Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan xây dựng, triển khai và nhân rộng các mô hình “Điểm du lịch không rác thải nhựa”, “Khách sạn xanh”, “Nhà hàng xanh”, “Sự kiện xanh”, “Lễ hội không rác thải nhựa”; khuyến khích sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, vật liệu có khả năng tái sử dụng, tái chế hoặc dễ phân hủy sinh học trong hoạt động du lịch, văn hóa, thể thao và tổ chức sự kiện;
Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và vận động du khách thực hiện phong trào “Nói không với túi ni lông khó phân hủy, sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần”; tổ chức thực hiện phân loại chất thải tại nguồn, hạn chế phát sinh chất thải nhựa trong các khu vực di tích; bảo đảm không để phát sinh, tồn đọng chất thải nhựa tại các hồ, hệ thống thủy đạo trong khu vực Kinh thành Huế.
Các Trung tâm thương mại, Siêu thị và cửa hàng tiện lợi; Ban Quản lý các chợ: Triển khai thí điểm các tuần cao điểm không phát miễn phí và tiến đến không bán và không sử dụng các sản phẩm túi ni lông, bao bì khó phân hủy sinh học và sản phẩm nhựa sử dụng 01 lần. Xây dựng Kế hoạch thực hiện, triển khai lộ trình cụ thể bảo đảm không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học (gồm túi ni lông khó phân hủy sinh học, hộp nhựa xốp đóng gói, chứa đựng thực phẩm) tại các trung tâm thương mại, siêu thị, trừ sản phẩm, hàng hóa có bao bì nhựa khó phân hủy sinh học.
Đối với Ban quản lý các chợ trên địa bàn thành phố đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền đến tiểu thương, bà con không lưu hành và sử dụng sản phẩm nhựa sử dụng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sinh học (gồm túi ni lông khó phân hủy sinh học, hộp nhựa xốp đóng gói, chứa đựng thực phẩm)./.
Lê Trang