Dự án TVA được triển khai từ năm 2021 với mục tiêu hỗ trợ thành phố bảo vệ các dòng sông và hệ sinh thái vùng đất ngập nước, ven biển khỏi ô nhiễm rác thải nhựa; hướng tới xây dựng Huế trở thành đô thị giảm nhựa tiêu biểu của miền Trung Việt Nam. Theo nghiên cứu ban đầu của WWF-Việt Nam năm 2021, mỗi ngày thành phố Huế phát sinh hơn 400 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó có hơn 60 tấn rác thải nhựa. Việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ khiến nhiều loại rác thải bị trộn lẫn, gây áp lực lớn lên hệ thống thu gom, xử lý và môi trường tự nhiên.
Theo đánh giá của lãnh đạo TP. Huế, Dự án TVA có ý nghĩa thiết thực đối với mục tiêu phát triển xanh, bền vững của thành phố Huế. Dự án đã góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cộng đồng về phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa với nhiều mô hình thiết thực đã được triển khai.
Nhiều chương trình đổi rác lấy quà, thúc đẩy phân loại rác thải nhựa được đẩy mạnh triển khai.
Đặc biệt, sự tham gia chủ động của người dân và doanh nghiệp đã cho thấy tinh thần trách nhiệm cộng đồng ngày càng được lan tỏa mạnh mẽ. Từ một dự án môi trường, đang từng bước hình thành một phong cách sống xanh, văn minh và bền vững cho đô thị Huế. Với những nỗ lực đó, thành phố Huế rất vinh dự được WWF vinh danh “Thành phố xanh Quốc gia năm 2026”.
Sau 5 năm triển khai, Dự án TVA đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, tiêu biểu là góp phần giảm 933,6 tấn rác thải nhựa thất thoát ra môi trường tự nhiên, chương trình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được triển khai trên 100% địa bàn thành phố, hình thành thói quen phân loại rác trong cộng đồng. Dự án còn hỗ trợ nhiều trang thiết bị và hạ tầng phục vụ công tác thu gom như xe cuốn ép rác, thùng lưu chứa và các giải pháp tăng cường thu gom sau phân loại. Tổng kinh phí tài trợ hiện vật của dự án lên tới hơn 26 tỷ đồng.
Thông qua chương trình phân loại rác tại nguồn và các hoạt động can thiệp, hơn 750 tấn rác hữu cơ được thu gom và làm phân hữu cơ, hơn 4.401 tấn chất thải, trong đó gần 823 tấn rác thải nhựa, được thu gom tại các lưu vực nước. Tại xã Đan Điền, với sự đồng hành của Dự án TVA, chính quyền địa phương đã đưa vào vận hành điểm du lịch giảm nhựa Ngư Mỹ Thạnh; 8 cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch trên địa bàn cũng đã cam kết thực hiện các biện pháp nhằm giảm thiểu rác thải nhựa trong hoạt động kinh doanh. Dự án cũng kiến tạo hơn 500m2 tranh tường bích họa tại thôn Cư Lạc và Ngư Mỹ Thạnh, biến cảnh quan thành thông điệp bảo vệ môi trường cho người dân và du khách.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố, xác định trường học là nền tảng cốt lõi để thay đổi hành vi, hình thành thói quen sống xanh bền vững cho học sinh, giáo viên, từ đó lan tỏa mạnh mẽ ra cộng đồng, trong suốt giai đoạn qua, ngành giáo dục đã phối hợp chặt chẽ với Dự án TVA để triển khai thí điểm và vận động thành công 54 trường học trên địa bàn tham gia xây dựng mô hình “Trường học giảm nhựa”. Năm 2026 đánh dấu bước tiến vượt bậc với Cuộc thi “Công dân toàn cầu, dẫn đầu giảm nhựa” dành cho 60 trường học trên địa bàn, thu hút hơn 100 giáo viên cùng 500 học sinh nòng cốt tham gia trực tiếp.
Dự án cũng thúc đẩy mạnh mẽ mô hình du lịch giảm nhựa.
Dự án cũng thúc đẩy mạnh mẽ mô hình du lịch giảm nhựa với hàng trăm doanh nghiệp du lịch - dịch vụ tham gia, đồng thời xây dựng và triển khai các tour du lịch, điểm đến du lịch cộng đồng giảm nhựa. Hệ thống các trạm nhà chờ kết hợp trạm cấp nước miễn phí cũng được thực hiện nhằm khuyến khích người dân và du khách hạn chế sử dụng nhựa dùng một lần. Dự án hỗ trợ thành lập và cải thiện sinh kế cho 3 tổ hợp tác ve chai (32 thành viên), trang bị an toàn vệ sinh lao động và phòng cháy chữa cháy cho 52 cơ sở phế liệu trên địa bàn TP. Huế.
Đặc biệt, Dự án đã phối hợp với chính quyền địa phương và các Sở, ngành liên quan thúc đẩy ban hành 9 chính sách và văn bản về quản lý chất thải rắn và giảm thiểu rác thải nhựa, góp phần hỗ trợ Huế trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về Bộ chỉ số đánh giá kết quả bảo vệ môi trường (PEPI) năm 2024, đạt chứng nhận Thành phố Du lịch Sạch ASEAN năm 2024.
Ngoài ra, các giải pháp công nghệ và quản lý thông minh cũng được triển khai như ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát hành vi đổ rác không đúng quy định, tích hợp các tiện ích tìm kiếm điểm lưu chứa rác phân loại trên ứng dụng Hue-S và xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý chất thải rắn trên toàn thành phố Huế.
Theo lãnh đạo UBND thành phố, Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền Trung Việt Nam” có ý nghĩa thiết thực đối với mục tiêu xây dựng đô thị xanh, bền vững và thân thiện với môi trường của thành phố, đồng thời phù hợp với cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong giảm thiểu rác thải nhựa.
Giá trị lớn nhất mà dự án mang lại không chỉ nằm ở các mô hình hay những con số cụ thể, mà còn ở sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của cộng đồng về bảo vệ môi trường, phân loại rác tại nguồn và hạn chế rác thải nhựa. Đây là nền tảng quan trọng để hướng tới phát triển bền vững, góp phần bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, bảo đảm sự phát triển hài hòa và xây dựng môi trường sống xanh, trong lành, gần gũi với thiên nhiên.
UBND TP. Huế sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng nhằm duy trì, nhân rộng các sáng kiến giảm nhựa thành hoạt động thường xuyên, lâu dài; qua đó nâng cao chất lượng môi trường sống và xây dựng hình ảnh Huế xanh, thân thiện, phát triển bền vững và có trách nhiệm với môi trường trong mắt du khách và bạn bè quốc tế./.
Minh Dũng