Tình trạng khô hạn do El Niño gây ra đang trở thành gánh nặng kép đối với ngành nông nghiệp, trong bối cảnh chi phí sản xuất vốn đã chịu áp lực từ giá phân bón và nhiên liệu tăng cao. Những lo ngại về nguồn cung đã nhanh chóng phản ánh lên thị trường. Đơn cử như giá lúa mì thế giới tăng khoảng 20% từ đầu năm 2026.
Trong khi đó, giá gạo tại các nước xuất khẩu lớn ở Đông Nam Á cũng tăng khoảng 15% chỉ trong vòng một tháng. Các nhà khí tượng dự báo một trong những đợt El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận có thể hình thành trong nửa cuối năm 2026.
Hiện tượng này thường mang đến thời tiết khô nóng cho phần lớn châu Á, trong khi gây mưa lớn bất thường tại châu Mỹ. Biến đổi khí hậu được cho là đang làm gia tăng cường độ và mức độ ảnh hưởng của các hiện tượng thời tiết cực đoan này. “Tác động của El Niño thường xuất hiện đầu tiên tại Đông Nam Á, Ấn Độ và Australia trước khi lan sang Bắc Mỹ và Nam Mỹ”, ông Chris Hyde, nhà khí tượng học thuộc Công ty dữ liệu vệ tinh SkyFi (Mỹ), nhận định.
Theo ông Chris Hyde, những dấu hiệu ban đầu của hạn hán đã được ghi nhận rõ trên các hình ảnh vệ tinh độ phân giải cao tại nhiều khu vực ở châu Á.
Tại Ấn Độ, cơ quan khí tượng nước này vừa tiếp tục hạ dự báo lượng mưa của mùa gió mùa kéo dài bốn tháng, vốn cung cấp khoảng 70% lượng mưa hằng năm cho quốc gia Nam Á. Một đại diện doanh nghiệp thương mại quốc tế tại New Delhi cho biết nền nhiệt cao kéo dài đang gây bất lợi cho việc gieo trồng đúng lịch thời vụ đối với các loại cây trồng vụ hè.
Thiếu mưa khiến nhiều diện tích nông nghiệp tại các nước châu Á bị khô héo. (Ảnh minh hoạ: TN).
“Gió mùa đến muộn không chỉ làm chậm tiến độ gieo cấy mà còn làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lượng mưa và kéo dài các đợt hạn hán sau đó”, vị này nhận định. Ấn Độ hiện đang bước vào vụ sản xuất chính đối với các loại cây trồng như lúa, đậu tương, các loại đậu, mía và ngô.
Tại Đông Nam Á, tình trạng khô hạn đang tác động trực tiếp đến sản xuất lúa gạo và cọ dầu. Nhiều nông dân Thái Lan cho biết họ phải trì hoãn kế hoạch gieo trồng hoặc vụ thu hoạch thứ hai do nguồn nước không đảm bảo. Trong khi Thái Lan và Philippines đang bước vào vụ gieo cấy chính từ tháng 6 đến tháng 7, Việt Nam và Indonesia cũng đang triển khai vụ sản xuất thứ hai trong năm.
Theo Cơ quan Khí tượng Indonesia, đảo Java cùng nhiều khu vực ở phía bắc Sumatra, nam Kalimantan và Sulawesi đã không ghi nhận mưa trong hơn 10 ngày liên tiếp. Lượng mưa trong tháng 6 được dự báo tiếp tục ở mức thấp. Ông Nerawat Oramah, 47 tuổi, nông dân tại tỉnh Chai Nat ở miền trung Thái Lan, chia sẻ: “Ai cũng lo lắng về hạn hán. Nếu không có đủ nước, năm nay chúng tôi có thể chỉ thu hoạch được một vụ duy nhất”.
Tại Australia, những trận mưa gần đây đã hỗ trợ tiến độ gieo trồng lúa mì muộn tại nhiều khu vực khô hạn. Tuy nhiên, nông dân vẫn thận trọng trước nguy cơ El Niño làm suy giảm năng suất trong giai đoạn phát triển của cây trồng. Cục Khí tượng Australia dự báo lượng mưa tại nhiều vùng sản xuất thuộc bang New South Wales và Queensland trong ba tháng tới có thể thấp hơn trung bình từ 20-40 mm.
Ông John Lowe, một nông dân tại bang New South Wales, cho biết diện tích canh tác của gia đình ông hiện vẫn thấp hơn khoảng 30% so với khả năng sản xuất thông thường. Trong khi đó, giới chuyên gia cho rằng tác động của El Niño đối với Trung Quốc và khu vực Biển Đen có thể không quá rõ rệt.
Quốc Tuấn