Hạ tầng môi trường thông minh giúp nâng cao chất lượng cuộc sống

Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng cao, Thành phố Hồ Chí Minh đang đối mặt với nhiều áp lực về ô nhiễm không khí, ngập nước, rác thải và suy giảm chất lượng môi trường sống. Để giải quyết những thách thức này, thành phố đã đẩy mạnh phát triển hạ tầng môi trường thông minh, xem đây là nền tảng quan trọng cho mục tiêu phát triển bền vững.

Hàng loạt dự án xử lý nước thải tập trung, nâng cấp hệ thống thoát nước, cải thiện năng lực xử lý rác bằng công nghệ hiện đại đang được triển khai đồng bộ. Thành phố cũng tăng cường ứng dụng công nghệ số trong giám sát chất lượng không khí, cảnh báo ngập và quản lý chất thải nhằm nâng cao hiệu quả quản trị đô thị.

Việc mở rộng không gian xanh, phát triển giao thông công cộng thân thiện môi trường và khuyến khích sử dụng năng lượng sạch đang góp phần tạo nên diện mạo đô thị xanh hơn, hiện đại hơn. Những bước đi này không chỉ cải thiện điều kiện sống cho người dân mà còn giúp thành phố nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu trong tương lai.

Việc đẩy mạnh đầu tư cho môi trường với hàng loạt dự án trọng điểm về thu gom, xử lý nước thải và quản lý chất thải rắn nhằm giải quyết áp lực ô nhiễm trong bối cảnh đô thị hóa của Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng tăng nhanh, đồng thời hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Nhà máy xử lý nước thải ứng dụng công nghệ hiện đại trên địa bàn TP.HCM. 

Cụ thể, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa công bố danh mục 7 dự án môi trường trọng điểm giai đoạn 2026-2030. Các dự án tập trung chủ yếu vào xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt và hạ tầng môi trường tại các khu vực đô thị, công nghiệp và dân cư đang phát triển nhanh.

Trong đó, thành phố sẽ triển khai hệ thống thu gom nước thải phường Bình Cơ nhằm xử lý nước thải sinh hoạt của người dân và Khu đô thị Bình Mỹ, gắn với Khu công nghiệp BTU 1. Dự án có chiều dài khoảng 8,8km dọc tuyến ĐT747A, thuộc hợp phần mở rộng của Dự án cải thiện môi trường nước Bình Dương. Một số dự án quy mô lớn khác gồm xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải Tham Lương-Bến Cát giai đoạn 2 tại phường An Phú Đông với công suất quy hoạch đến năm 2040 khoảng 230.000 m3/ngày; nhà máy xử lý nước thải Tây Bắc Thành phố tại xã Tân An Hội với quy hoạch công suất đến năm 2060 khoảng 380.000 m3/ngày;

Bên cạnh đó dự án nhà máy xử lý nước thải Nam Sài Gòn phục vụ khu vực Nhà Bè và quận 7 cũ với công suất giai đoạn đầu 132.000 m3/ngày. Ngoài ra, thành phố cũng triển khai dự án Nhà máy nước Xuyên Mộc giai đoạn 1 tại xã Hồ Tràm với công suất 10.000 m3/ngày nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho khu vực Hồ Tràm và vùng phụ cận đang phát triển mạnh về du lịch, dịch vụ.

Theo Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, các dự án được thiết kế nhằm cụ thể hóa mục tiêu phát triển bền vững theo Nghị quyết số 31-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Thành phố ưu tiên các nhà đầu tư có công nghệ cao, giải pháp đổi mới sáng tạo, mô hình quản lý môi trường ứng dụng kinh tế số và kinh tế chia sẻ.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, thành phố hiện có 63 khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao; 14 cụm công nghiệp cùng 4 làng nghề đang hoạt động. Mỗi ngày, thành phố phát sinh hơn 1,6 triệu m3 nước thải và trên 14.000 tấn chất thải rắn đô thị, tạo áp lực lớn lên hạ tầng môi trường. Cùng với đầu tư hạ tầng môi trường, Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều giải pháp kiểm soát ô nhiễm, quản lý chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn nhằm giảm áp lực lên môi trường đô thị trong giai đoạn mới.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, quá trình đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số cơ học cùng tác động của biến đổi khí hậu đang tạo sức ép lớn lên hệ thống xử lý môi trường, nhất là tại các khu vực dân cư đông đúc và lưu vực kênh rạch nội đô. Trước thực tế này, thành phố đang xây dựng Chương trình Bảo vệ môi trường giai đoạn 2026-2030 theo hướng kiểm soát chặt nguồn phát thải, cải thiện chất lượng không khí và nước mặt.

Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến mục tiêu hiện đại hoá hạ tầng môi trường. 

Đồng thời phát triển không gian xanh và thúc đẩy xử lý rác bằng công nghệ hiện đại thay cho chôn lấp truyền thống. Theo Kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, 100% nguồn phát sinh khí thải lớn trên địa bàn thành phố sẽ được quản lý, giám sát và từng bước giảm phát thải;

Song song là nâng tỷ lệ người dân tiếp cận thông tin chất lượng không khí thông qua nền tảng số lên 95%. Cùng với đầu tư hạ tầng xử lý nước thải, Thành phố Hồ Chí Minh cũng tập trung đổi mới mô hình quản lý chất thải rắn. Mới đây, mô hình trạm thu hồi và phân loại vật liệu tái chế (MRF) đầu tiên đã được triển khai thí điểm tại phường Tân Mỹ. Mô hình cho phép theo dõi toàn bộ quá trình phân loại, thu gom và tái chế rác thông qua nền tảng số, hướng tới xây dựng chuỗi quản lý rác theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Trong lĩnh vực thu gom và trung chuyển rác, thành phố hiện có khoảng 750 điểm tập kết rác và 43 trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt đang hoạt động.  Theo Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố đang khẩn trương rà soát, quy hoạch lại toàn bộ mạng lưới trung chuyển rác theo hướng hiện đại, khép kín nhằm giảm ô nhiễm mùi, nước rỉ rác và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống xử lý chất thải.

Việc kiểm soát chặt chẽ nguồn thải, đầu tư hạ tầng môi trường hiện đại của Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo động lực cho quá trình chuyển đổi đô thị xanh và thông minh. Thành phố dự kiến tập trung kiểm soát ô nhiễm không khí tại các khu vực giao thông và công nghiệp, mở rộng mạng lưới quan trắc môi trường tự động, đồng thời thúc đẩy phân loại rác tại nguồn trên diện rộng.

Nhiều dự án cải tạo kênh rạch, chống ngập và tăng tỷ lệ xử lý nước thải sinh hoạt sẽ được ưu tiên triển khai nhằm cải thiện chất lượng môi trường đô thị. Bên cạnh đó, thành phố cũng hướng tới mở rộng diện tích cây xanh công cộng, phát triển giao thông xanh và khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn.  Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên và môi trường được xem là giải pháp hỗ trợ hiệu quả cho công tác giám sát, dự báo và xử lý các vấn đề môi trường phát sinh.

Khánh Chi