IoT trong nông nghiệp là một giải pháp tiên tiến, kết nối các thiết bị và cảm biến vào mạng internet, giúp thu thập và xử lý thông tin về các yếu tố môi trường và tình trạng sản xuất. Nhờ vào IoT, nông dân có thể theo dõi các yếu tố như độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng, pH đất và tình trạng sức khỏe của cây trồng hoặc gia súc trong thời gian thực, từ đó đưa ra quyết định chính xác để tối ưu hóa quá trình sản xuất như: giám sát cây trồng và đất đai, theo dõi gia súc, nhà kính thông minh...
Dữ liệu được thu thập liên tục, tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng, giúp truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Bên cạnh đó, IoT còn góp phần giảm ô nhiễm môi trường và hỗ trợ quản lý hiệu quả quá trình phân phối từ đồng ruộng đến tay người tiêu dùng. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và áp lực bảo đảm an ninh lương thực, việc phát triển nền nông nghiệp bền vững không chỉ là yêu cầu cấp thiết trong nước mà còn là xu thế chung trên toàn cầu.
Theo UBND thành phố Hà Nội, việc xây dựng và triển khai hệ sinh thái ứng dụng IoT trong lĩnh vực nông nghiệp thông minh nhằm hiện đại hóa hoạt động quản lý, sản xuất và giám sát nông nghiệp; nâng cao năng lực quản lý, điều hành của cơ quan nhà nước và hiệu quả sản xuất của người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp; tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất, nước, vật tư đầu vào; nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của nông sản; bảo đảm an toàn thực phẩm, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và góp phần thực hiện mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, phát triển nông nghiệp bền vững trên địa bàn thành phố.
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, xây dựng cơ sở chính sách đồng bộ nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc triển khai, thử nghiệm và nhân rộng các ứng dụng IoT trong nông nghiệp thông minh; hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, cơ chế chia sẻ và khai thác dữ liệu ngành nông nghiệp.
Từng bước đầu tư và phát triển hạ tầng IoT phục vụ nông nghiệp, bao gồm hệ thống cảm biến giám sát môi trường đất – nước – không khí, hệ thống quan trắc thời tiết nông nghiệp, thiết bị giám sát chăn nuôi – nuôi trồng thủy sản, mạng viễn thông, trung tâm dữ liệu và điện toán biên; bảo đảm tính mở, khả năng liên thông, tích hợp và an toàn, bảo mật thông tin.
Thành phố đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hiện đại (Ảnh minh họa).
Hà Nội sẽ triển khai các ứng dụng IoT trọng điểm trong sản xuất và quản lý nông nghiệp, tập trung vào: Giám sát và điều khiển tưới tiêu thông minh; dinh dưỡng đất, môi trường nuôi trồng; quản lý dịch bệnh cây trồng, vật nuôi theo thời gian thực; hệ thống truy xuất nguồn gốc số; quản lý chuỗi cung ứng và logistics nông sản thông minh.
Qua đó hướng tới mục tiêu 50% vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung ứng dụng IoT ở mức cơ bản (giám sát môi trường, tưới tiêu, truy xuất); 50% nông dân và hợp tác xã tại các vùng chuyên canh được hướng dẫn, hỗ trợ tiếp cận hạ tầng và ứng dụng IoT để quản lý, điều hành sản xuất.
Bên cạnh đó, với nhiệm vụ tự động hóa giám sát với mục tiêu 80% công tác giám sát, dự báo, cảnh báo về sản xuất, thị trường nông lâm thủy sản dựa trên phân tích dữ liệu lớn và IoT theo thời gian thực; trong đó tập trung tại các vùng: Trồng lúa có năng suất, chất lượng cao; Sản xuất lúa tập trung; Sản xuất rau tập trung; Sản xuất cây ăn quả tập trung; Sản xuất cây dược liệu tập trung; Sản xuất hoa cây cảnh tập trung; Sản xuất thủy sản tập trung; Sản xuất hỗn hợp tập trung.
Đến năm 2035, Hà Nội sẽ hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung được quản lý, điều khiển hoàn toàn tự động bằng robot, drone và hệ thống tưới tiêu thông minh thông qua nền tảng IoT và AI. Áp dụng AI để tự động hóa 100% quy trình vận hành điều tiết nước, cảnh báo cháy rừng và kiểm soát ô nhiễm môi trường.
Thành phố sẽ xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch khi dữ liệu IoT sẽ đi theo nông sản từ "trang trại đến bàn ăn", đảm bảo truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất của thị trường trong nước và quốc tế về an toàn thực phẩm, giảm phát thải. Xây dựng và phát triển nền tảng dữ liệu nông nghiệp số của Thành phố, tích hợp dữ liệu từ hệ thống cảm biến IoT (độ ẩm đất, dinh dưỡng, môi trường nước, khí tượng nông nghiệp…), camera giám sát vùng sản xuất, thiết bị GPS trong quản lý máy móc – phương tiện sản xuất và bản đồ số vùng sản xuất.
Chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu, mã định danh vùng sản xuất, cơ sở chăn nuôi – nuôi trồng, mã thiết bị IoT. Cung cấp API mở và cơ chế chia sẻ dữ liệu có kiểm soát để thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng như: dự báo sâu bệnh, tối ưu tưới tiêu, phân tích năng suất, cảnh báo môi trường sản xuất.
Các công nghệ được thử nghiệm có thể bao gồm: hệ thống tưới tiêu thông minh tự động; giám sát dinh dưỡng đất và môi trường nuôi trồng; giám sát sức khỏe vật nuôi bằng cảm biến; ứng dụng máy bay không người lái (drone) trong giám sát và phun thuốc chính xác; nền tảng truy xuất nguồn gốc số; hệ thống quản lý chuỗi cung ứng nông sản thông minh.
Thành phố chú trọng xây dựng hạ tầng IoT nông nghiệp bao gồm các thiết bị cảm biến giám sát đất, nước, không khí, thời tiết, môi trường nuôi trồng và sức khỏe cây trồng – vật nuôi, mạng viễn thông, trung tâm dữ liệu, hệ thống điện toán biên (edge computing), nền tảng kết nối – tích hợp – phân tích dữ liệu và các cơ chế bảo mật đi kèm.
Đầu tư lắp đặt các thiết bị cảm biến và thiết bị đầu cuối phục vụ giám sát, thu thập dữ liệu theo thời gian thực về điều kiện sản xuất nông nghiệp, cung cấp dữ liệu đầu vào cho hệ thống phân tích và điều hành. Ứng dụng camera AI và phân tích hình ảnh để phát hiện sớm sâu bệnh, đánh giá sinh trưởng và dự báo năng suất; hệ thống tưới tự động, điều khiển nhà kính/nhà màng thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực...
Cùng với sự phát triển về quy mô và hiệu quả, những năm qua việc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội đang được mở rộng theo hướng đồng bộ, chuyên nghiệp và gắn với các tiêu chuẩn chất lượng cao. Hà Nội xác định tiếp tục phát triển nền nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại và tích hợp công nghệ cao, đồng thời thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu và gắn với xây dựng nông thôn mới./.
Ngọc Hà