Hà Nội là một trong những địa phương sở hữu các lễ hội truyền thống lớn nhất cả nước với 1.661 lễ hội trên toàn thành phố. Đây là tiềm năng lớn trong khai thác du lịch văn hóa, đặc biệt là hướng tới mục tiêu chuyển lễ hội từ hoạt động tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa truyền thống thuần túy thành sản phẩm của công nghiệp văn hóa, gắn với phát triển du lịch bền vững.
Đặc biệt, trên địa bàn thành phố tập trung nhiều lễ hội lớn của vùng như: Lễ hội đền Cổ Loa, lễ hội gò Đống Đa, lễ hội chùa Hương, lễ hội chùa Thầy, lễ hội Bát Tràng, lễ hội đền Gióng - Sóc Sơn, lễ hội đền Hai Bà Trưng - Mê Linh, lễ hội Võng La… Trong số này có nhiều lễ hội được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia như lễ hội đền Cổ Loa, lễ hội chùa Tây Phương, lễ hội chùa Thầy… hay Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại như lễ hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc.
Thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ đang được các địa phương đẩy mạnh triển khai tại các lễ hội. Năm 2025, tại lễ hội kỷ niệm 236 năm Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa, quận Đống Đa (trước đó) lần đầu tiên tổ chức khai hội vào buổi tối với chương trình nghệ thuật bán thực cảnh có sử dụng công nghệ chiếu sáng 3D kể lại lịch sử một cách hiện đại và hấp dẫn. Còn tại phủ Tây Hồ, từ năm 2024 đã áp dụng công nghệ số trong dịch vụ trông giữ xe, bán hàng, hướng tới việc không dùng tiền mặt. Du khách chỉ cần sử dụng mã quét QR để thanh toán, tìm hiểu thông tin về giá trị lịch sử tại di tích. Điều này đã giúp Ban Quản lý phủ Tây Hồ kiểm soát được lượng du khách, quản lý giá dịch vụ và nguồn thu.
Nhiều điểm di tích trên địa bàn thành phố triển khai bán vé điện tử (Ảnh minh họa).
Hay tại, cụm di tích đình - chùa Hà (phường Cầu Giấy) điểm di tích tâm linh thu hút rất đông du khách, nhất là giới trẻ cũng có nhiều đổi mới. Ban Quản lý di tích đặt mã QR trước cửa ra vào để người dân và du khách thuận tiện tìm hiểu thông tin về di tích và lễ hội đình - chùa Hà; thực hiện niêm yết quy tắc ứng xử nơi công cộng, hướng dẫn người dân đi lễ thắp hương đúng nơi quy định.
Phát huy những kết quả đã được được, năm 2026 thành phố Hà Nội hướng tới mục tiêu chuyển lễ hội từ hoạt động tín ngưỡng, sinh hoạt văn hóa truyền thống thuần túy thành sản phẩm của công nghiệp văn hóa, gắn với phát triển du lịch bền vững. Đồng thời, ứng dụng chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo trong công tác quản lý, tổ chức và quảng bá lễ hội; qua đó xây dựng hình ảnh Thủ đô Hà Nội là điểm đến “An toàn - Thân thiện - Chất lượng - Hấp dẫn”.
Phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của lễ hội gắn với yêu cầu phát triển Thủ đô, bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn, gìn giữ bản sắc lễ hội truyền thống với việc tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa hiện đại, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của Nhân dân và góp phần xây dựng hình ảnh Thủ đô Hà Nội văn minh, thanh lịch, hiện đại.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng được thành phố nhấn mạnh triển khai là tăng cường áp dụng chuyển đổi số, nâng cao chất lượng quản lý, tổ chức, quảng bá lễ hội gắn với phát triển du lịch bền vững. Theo đó, thành phố sẽ rà soát, cập nhật, tổng hợp thông tin về lễ hội trên địa bàn; xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý, theo dõi, tổng hợp, báo cáo và cung cấp thông tin phục vụ hoạt động quảng bá lễ hội gắn với du lịch.
Triển khai sử dụng các hình thức thông tin số như mã QR, bảng điện tử, màn hình LED, trang thông tin điện tử để giới thiệu giá trị lịch sử, văn hóa của lễ hội, di tích; hướng dẫn tham quan, trải nghiệm lễ hội; tiếp nhận, tổng hợp phản ánh, kiến nghị của người dân, du khách trong thời gian diễn ra lễ hội. Xây dựng và đăng tải các sản phẩm truyền thông về lễ hội, di tích, không gian văn hóa lễ hội trên các cổng thông tin điện tử, nền tảng số, mạng xã hội nhằm quảng bá hình ảnh lễ hội Thủ đô gắn với phát triển du lịch văn hóa.
Tổ chức lồng ghép hoạt động giới thiệu, quảng bá du lịch trong thời gian diễn ra lễ hội; kết nối lễ hội với các điểm du lịch, di tích, không gian văn hóa, làng nghề, tuyến phố đi bộ...Xây dựng, giới thiệu các sản phẩm du lịch gắn với lễ hội, hình thành các tour, tuyến, chương trình tham quan, trải nghiệm lễ hội phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, điều hành, tổng hợp, báo cáo tình hình tổ chức lễ hội; bảo đảm việc trao đổi thông tin, báo cáo giữa các cấp được thực hiện kịp thời, thông suốt, phục vụ công tác quản lý, theo dõi và đánh giá hiệu quả tổ chức lễ hội.
Nghiên cứu ứng dụng bản đồ số phục vụ lễ hội theo thời gian thực, hỗ trợ định vị các điểm bãi đỗ xe, y tế, khu vực hành lễ; triển khai giải pháp giám sát, cảnh báo sớm tình trạng quá tải tại các khu vực tập trung đông người thông qua hệ thống camera, từng bước áp dụng công nghệ thực tế tăng cường (AR), mã QR nhằm giới thiệu, phục dựng không gian, nghi lễ truyền thống, góp phần nâng cao trải nghiệm của Nhân dân và du khách tham gia lễ hội.../.
Minh Thu