Gia Lai hiện là một trong những địa phương có thế mạnh về sản xuất và xuất khẩu nông sản của khu vực Tây Nguyên. Đến nay, Gia Lai có 451 mã vùng trồng với tổng diện tích trên 13.420 ha, trong đó, có 346 mã số vùng trồng xuất khẩu đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt với diện tích hơn 11.660 ha.
Đồng thời, tỉnh được cấp 53 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu với tổng công suất từ 2.670-2.885 tấn quả tươi/ngày. Kết quả trên là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực xuất khẩu nông sản của tỉnh trong thời gian tới. Các mã số này đang phục vụ xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản chủ lực của tỉnh như: sầu riêng, chuối, chanh dây, cà phê, hồ tiêu và các loại trái cây sang các thị trường có yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm.
Theo đánh giá từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, mã số vùng trồng là tấm hộ chiếu để nông sản của tỉnh xuất khẩu chính ngạch và nâng cao giá trị. Khi có mã số, sản phẩm được truy xuất nguồn gốc rõ ràng, quy trình canh tác minh bạch, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm và kiểm dịch của nước nhập khẩu; đồng thời giúp người nông dân hưởng mức giá ổn định, tương xứng với công sức đầu tư.
Hiện toàn tỉnh có 226 chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ trên diện tích hơn 253 nghìn héc ta, với sự tham gia của 101 HTX, 72 tổ hợp tác, 47 nông hội và 77 doanh nghiệp. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh hình thành thêm 14 chuỗi liên kết mới với gần 2.116 ha. Bên cạnh xuất khẩu quả tươi, tỉnh đang đẩy mạnh phát triển các chuỗi chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào một số thị trường.
Từ các vùng trồng được cấp mã số, nông sản tại các địa phương được mở rộng thị trường tiêu thụ (Ảnh minh họa).
Đối với cà phê, mục tiêu đến năm 2030 là mở rộng khoảng 35.500 ha liên kết mới, ưu tiên phát triển cà phê đặc sản, cà phê hữu cơ gắn với du lịch trải nghiệm. Với sầu riêng, tỉnh khuyến khích phát triển các sản phẩm chế biến như cấp đông, múi tách, bánh kẹo và sản phẩm từ phụ phẩm. Chuỗi chanh leo được định hướng phát triển theo hướng cấp đông và nước ép cô đặc, tận dụng lợi thế hệ thống nhà máy chế biến hiện có.
Mới đây, UBND tỉnh ban hành văn bản yêu cầu các sở, ngành, đơn vị, địa phương tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp nhằm chấn chỉnh, xử lý nghiêm tình trạng mua bán, gian lận giấy chứng nhận cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói.
Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các xã, phường phải khẩn trương tổ chức thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ, bố trí nguồn lực, tiếp nhận và giải quyết kịp thời hồ sơ cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói theo đúng quy định, tuyệt đối không để hồ sơ tồn đọng do nguyên nhân chủ quan.
Đồng thời, tổ chức thực hiện “Chiến dịch số hóa mã số vùng trồng” đối với các cây trồng hàng hóa chủ lực, có thế mạnh xuất khẩu; ưu tiên thiết lập, xây dựng và cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói cho các ngành hàng sầu riêng, chanh dây, cà phê, hồ tiêu và các sản phẩm chủ lực khác.
Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ cấp mã số, chính quyền cơ sở phải siết chặt quản lý việc sử dụng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trên địa bàn. Các hành vi mua bán, cho thuê, làm giả, gian lận giấy chứng nhận cấp mã số, làm sai lệch hồ sơ, kết quả kiểm nghiệm nông sản phải được chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm theo quy định.
Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP; kịp thời hỗ trợ, hướng dẫn địa phương trong việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và thành lập cơ sở kiểm nghiệm nông sản.
Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm không để xảy ra tình trạng ách tắc hàng hóa, ảnh hưởng đến xuất khẩu do chậm cấp mã số hoặc thiếu cơ sở kiểm nghiệm. Xây dựng tài liệu tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn cán bộ cấp xã thực hiện đúng quy trình, thủ tục cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và các quy định liên quan đến truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.
UBND tỉnh yêu cầu các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện, kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến cấp, quản lý và sử dụng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, nhất là hành vi mua bán, cho thuê, làm giả, gian lận giấy chứng nhận, làm sai lệch hồ sơ và kết quả kiểm nghiệm nông sản.
Cùng với đó, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã kết nối thị trường, xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm đã được cấp mã số; chủ động cung cấp thông tin thị trường, cảnh báo sớm những thay đổi về quy định kỹ thuật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc của các nước nhập khẩu.
Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến mã số vùng trồng góp phần giữ vững thương hiệu nông sản Việt Nam (Ảnh minh họa).
Mã số vùng trồng hiểu đơn giản là địa chỉ của một vùng sản xuất nông nghiệp, giúp cơ quan quản lý và đối tác xác định nông sản được trồng ở đâu, diện tích bao nhiêu, canh tác như thế nào, từ đó thuận lợi cho kiểm tra, truy xuất nguồn gốc, trở thành yêu cầu của thị trường, nhất là khi xuất khẩu.
Khi mã số bị gian lận, thông tin về vùng trồng không còn chính xác, gây khó khăn cho việc kiểm tra và truy xuất nguồn gốc nông sản. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giá trị lô hàng, mà còn làm giảm uy tín nông sản Việt trên thị trường xuất khẩu.
Thời gian qua, trên thị trường xuất hiện tình trạng mua bán, cho thuê, làm giả, gian lận giấy chứng nhận mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, nhất là tại một số cửa khẩu. Trước tình hình này, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chấn chỉnh, xử lý nghiêm các vi phạm.
Bộ Công an được yêu cầu chỉ đạo công an các địa phương tăng cường phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong cấp, quản lý, mua bán, cho thuê, làm giả mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; làm sai lệch hồ sơ, kết quả kiểm nghiệm nông sản. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao khẩn trương rà soát, sửa đổi quy định theo hướng đơn giản hóa thủ tục, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc./.
Mạnh Cường