Theo UBND tỉnh Gia Lai, trong năm 2025 công tác quản lý địa chất và khoáng sản trên địa bàn tỉnh được UBND tỉnh chỉ đạo quyết liệt, triển khai đồng bộ và đạt nhiều kết quả tích cực; góp phần đưa hoạt động khai thác khoáng sản ngày càng đi vào nền nếp, đúng quy định.
Thống kê cho thấy, hiện toàn tỉnh có gần 200 giấy phép khai thác khoáng sản đang hoạt động. Năm 2025, sản lượng khai thác đạt 2,2 triệu m3 đá nghiền, 360 nghìn m3 đá khối, 750 nghìn m3 cát xây dựng, 4 tỷ m3 đất san lấp, 20 nghìn m3 sét gạch ngói. Tổng nguồn thu từ khai thác khoáng sản đạt hơn 367 tỷ đồng.
Gia Lai là một trong số những tỉnh có tiềm năng khoáng sản phong phú, đóng góp đáng kể vào phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, trong thời gian qua, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, nhỏ lẻ từ cơ sở vẫn còn diễn ra, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, tài nguyên và trật tự xã hội.
Trước thực trạng đó, chính quyền tỉnh đã triển khai nhiều biện pháp siết chặt quản lý, đặc biệt từ cấp cơ sở – nơi trực tiếp giám sát hoạt động khai thác. Các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chính quyền cấp xã, phường trong việc phát hiện và ngăn chặn sớm các hành vi trái phép.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ tài nguyên và tuân thủ pháp luật. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát cũng từng bước được triển khai, giúp quản lý hiệu quả hơn.
Cụ thể, UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu cấp xã siết chặt quản lý, chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc quản lý khoáng sản, cũng như việc khai thác khoáng sản diễn ra trên địa bàn. Đó là chủ trương của tỉnh Gia Lai trong việc quản lý khoáng sản cũng như việc khai thác khoáng sản diễn ra trên địa bàn.
Gia Lai tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản.
Lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai khẳng định, cấp xã là lực lượng ‘tuyến đầu’, chịu trách nhiệm trực tiếp trước UBND tỉnh trong công tác quản lý khoáng sản trên địa bàn. Các địa phương phải ngăn chặn, xử lý dứt điểm các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh, không để hình thành điểm nóng.
Tỉnh Gia Lai hiện có 181 giấy phép khai thác khoáng sản đang còn hiệu lực. Qua công tác kiểm tra giám sát nhận thấy, hầu hết các doanh nghiệp khai thác khoáng sản đều chấp hành nghiêm các quy định về việc khai thác, cũng như công tác bảo vệ môi trường. Đặc biệt có không ít doanh nghiệp đã chủ động đầu tư nhà máy chế biến, nâng cao giá trị khoáng sản, theo đó thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội tại địa phương. Tuy nhiên tại một số địa phương, việc quản lý khoáng sản còn buông lỏng, khi có trường hợp khai thác khoáng sản trái phép, địa phương chưa kịp thời xử lý triệt để.
Đâu đó vẫn còn những biểu hiện đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Theo đó có không ít những trường hợp người dân, kể cả doanh nghiệp tổ chức khai thác khoáng sản trái phép, gây thất thoát tài nguyên, làm ảnh hưởng tiêu cực đến dòng chảy của sông, suối, uy hiếp đến vấn đề an toàn hồ đập...
Cùng với việc siết chặt công tác quản lý trong hoạt động khai thác khoáng sản, thời gian qua tỉnh Gia Lai đẩy mạnh việc chủ động nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm. Địa phương hiện đang triển khai nhiều dự án lớn, mang tính trọng điểm của tỉnh, của quốc gia như Dự án Đầu tư xây dựng đường cất, hạ cánh số 2 Cảng Hàng không Phù Cát, Dự án cao tốc Bắc- Nam và đường sắt cao tốc Bắc - Nam, Dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku...
Theo đó, nguồn nguyên vật liệu phục vụ cho những dự án này là rất lớn. Trước thực trạng quản lý, khai thác khoáng sản nêu trên, cũng như trước nhu cầu nguyên vật liệu phục vụ cho các dự án trọng điểm là vô cùng lớn, UBND tỉnh Gia Lai đã có những chỉ đạo mang tính cấp thiết và cụ thể. Đối với việc cấp phép các mỏ vật liệu phục vụ các dự án trọng điểm phải đảm bảo kịp thời, không ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình.
Tại tất cả các mỏ khai thác khoáng sản, bắt buộc phải lắp đặt hệ thống camera đúng quy định nhằm dễ dàng trong công tác giám sát, qua đó siết chặt việc quản lý khoáng sản. Đối với chủ đầu tư các dự án, cần chủ động xác định nguồn vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, tránh bị động dẫn đến tình trạng thiếu vật liệu trong quá trình triển khai các dự án, đặc biệt là các dự án lớn, dự án trọng điểm.
Địa phương đẩy mạnh việc chủ động nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm. (Ảnh minh hoạ).
Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh giao sở này tập trung rà soát lại toàn bộ giấy phép khai thác khoáng sản đã được cấp trước đó. Với các mỏ chậm thực hiện thủ tục đất đai, chây ỳ nghĩa vụ tài chính hoặc có sai phạm trong quá trình hoạt động khai thác... cần phải thu hồi giấy phép, đình chỉ hoạt động, đồng thời xử phạt, không tiếp tục gia hạn giấy phép hoạt động... Với các đơn vị quản lý hồ đập, cần nâng cao công tác kiểm tra, kịp thời phát hiện và ngăn chặn tình trạng khai thác khoáng sản trái phép nhằm đảm bảo an toàn hồ đập.
Lãnh đạo Công ty Thủy điện Ia Ly cho biết, đơn vị thường xuyên dùng ca nô, tàu thuyền để kiểm tra trên lòng hồ. Trong phạm vi khoảng cách 300m cách chân đập, nhân viên thủy điện kiểm soát khi có các tàu khai thác cát xuất hiện. Khi phát hiện tình trạng khai thác cát trái phép, đơn vị phối hợp với cơ quan chức năng và chính quyền địa phương sở tại kiên quyết ngăn chặn, nhằm hạn chế việc khai thác khoáng sản trái phép diễn ra trên lòng hồ, gây mất an toàn cho một công trình thủy điện lớn như Thủy điện Ia Ly.
Bên cạnh đó, lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các sở, nghình, địa phương khẩn trương chấn chỉnh, chuyển đổi tư duy quản lý hoạt động khoáng sản, từ ‘quản lý hành chính’ sang ‘quản lý thực chất’, kiểm soát chặt toàn bộ quy trình từ đầu vào, khai thác, vận chuyển đến tiêu thụ.
Kiên quyết không nghiệm thu đối với khoáng sản không rõ nguồn gốc hợp pháp. Việc siết chặt quản lý khai thác khoáng sản từ cấp xã tại Gia Lai là một bước đi cần thiết hiện nay. Đây không chỉ là giải pháp nhằm chấm dứt tình trạng khai thác trái phép mà còn thể hiện quyết tâm của chính quyền trong việc bảo vệ tài nguyên quốc gia và môi trường sống của người dân.
Những biện pháp quyết liệt từ cấp chính quyền địa phương không chỉ giúp hạn chế tình trạng khai thác trái phép mà còn tạo nền tảng cho việc sử dụng tài nguyên một cách hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả hơn. Đây cũng là tiền đề quan trọng để bảo vệ môi trường sinh thái, giữ gìn cảnh quan tự nhiên và đảm bảo đời sống ổn định cho người dân.
Hải Yến