Theo Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, hiện nay, bệnh do virus Hanta chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vaccine phòng bệnh. Việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ. Virus Hanta có thể gây bệnh nặng ở người, như hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có thể diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong.
Đường lây truyền chủ yếu của virus này là qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh và tại nơi chuột nhiễm bệnh làm tổ hay trú ẩn, bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp, sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng. Hoặc khi quét dọn, hút bụi, dọn nhà, dọn kho nơi có chuột nhiễm bệnh trú ẩn, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí; người hít phải bụi có chứa mầm bệnh có thể bị nhiễm virus Hanta. Bệnh lây truyền từ người sang người rất hiếm nhưng đã được ghi nhận trên y văn.
(Ảnh minh họa)
Theo các chuyên gia y tế, nguy cơ nhiễm bệnh thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí. Virus cũng có thể lây qua vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đầu tháng 5/2026 ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương, đã ghi nhận ít nhất 7 trường hợp (2 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ), bao gồm 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch. Trên tàu có 147 người (bao gồm 88 du khách và 59 thủy thủ đoàn) thuộc 23 quốc tịch, không có người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan.
WHO khẳng định ổ lây nhiễm virus Hanta trên tàu du lịch MV Hondius ở Đại Tây Dương không phải là dấu hiệu khởi đầu của cuộc khủng hoảng giống như đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, tổ chức này cảnh báo nguy cơ có thể sẽ có thêm nhiều ca nhiễm mới. Phát biểu với báo giới ngày 7/5 vừa qua, người phụ trách công tác phòng ngừa dịch bệnh và đại dịch của WHO, nhấn mạnh đây không phải là sự khởi đầu của một dịch bệnh, trọng khi Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyeus thông báo, chủng virus Hanta liên quan là chủng Andes, được tìm thấy ở Mỹ Latinh. Đây là chủng virus Hanta duy nhất được ghi nhận có sự lây truyền từ người sang người. Thời gian ủ bệnh có thể lên đến 6 tuần nên có thể sẽ có thêm nhiều trường hợp lây nhiễm được báo cáo.
Tổng Giám đốc Ghebreyeus cũng cho biết Argentina sẽ gửi 2.500 bộ dụng cụ chẩn đoán đến các phòng thí nghiệm ở 5 quốc gia. Trong khi đó, các nước đang triển khai nhiều nỗ lực truy vết sau khi ghi nhận ca nhiễm thứ 9 kể từ khi phát hiện ổ dịch trên tàu du lịch MV Hondius. Theo các số liệu mới nhất, hiện đã có 3 người thiệt mạng do bị nhiễm virus này kể từ khi rời Argentina vào tháng 4.
Về năng lực ứng phó của Việt Nam, theo Cục Phòng bệnh, một số đơn vị đầu ngành đã báo cáo về năng lực xét nghiệm virus Hanta. Trong đó, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (NIHE) hiện thực hiện 5 kỹ thuật xét nghiệm nhanh và xét nghiệm chẩn đoán xác định, bao gồm: xét nghiệm nhanh phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus; kỹ thuật ELISA phát hiện kháng thể IgM kháng Hantavirus; kỹ thuật ELISA phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus; kỹ thuật RT-PCR phát hiện ARN của Hantavirus; giải trình tự gen xác định Hantavirus. NIHE hiện có đầy đủ năng lực để xét nghiệm phát hiện virus Hanta bao gồm: nhân lực, thiết bị và sinh phẩm y tế xét nghiệm.
Các chuyên gia khuyến cáo, dù Việt Nam chưa ghi nhận virus Hanta, tuy nhiên, trong bối cảnh loài chuột khá phổ biến. Vì vậy để chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus Hanta và các bệnh dịch khác lây truyền từ chuột sang người, người dân cần thận trọng và thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh. Cụ thể, không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.
Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột, cần mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn. Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi, vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí, người hít phải bụi này có thể bị nhiễm bệnh.
Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ. Bịt kín khe hở để chuột không vào nhà; đặt bẫy khi cần; cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác hằng ngày để không thu hút chuột. Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời./.
THẢO NGUYÊN