Điện mặt trời mái nhà - Kỳ vọng đảm bảo nguồn cung năng lượng tại chỗ

Quá trình đô thị hóa nhanh, dân số cơ học tăng cùng sự mở rộng của các hoạt động sản xuất, kinh doanh khiến nhu cầu sử dụng điện tại Hà Nội ngày càng lớn. Thành phố hiện là một trong những địa phương có mức tiêu thụ điện cao nhất cả nước. Theo đánh giá của cơ quan chức năng, nhu cầu điện của Hà Nội chiếm khoảng 15% tổng nhu cầu điện quốc gia và dự kiến tiếp tục tăng trong giai đoạn 2026-2030. Đặc biệt, trong những đợt nắng nóng kéo dài, công suất tiêu thụ thường tăng mạnh do nhu cầu sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát tại hộ gia đình, cơ quan, trung tâm thương mại và cơ sở sản xuất.

Trong khi đó, Hà Nội hầu như không có nguồn điện lớn tại chỗ. Phần lớn điện năng phục vụ đời sống người dân và phát triển kinh tế-xã hội của Thủ đô được truyền tải từ bên ngoài. Thực tế này tạo áp lực lên hệ thống truyền tải, phân phối điện và tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ khi phụ tải đạt đỉnh.

Bài toán đặt ra không chỉ là tiếp tục đầu tư, cải tạo lưới điện mà còn phải đa dạng hóa nguồn cung và khuyến khích phát triển nguồn điện phân tán. Điện mặt trời mái nhà tạo ra điện ngay tại nơi sử dụng, có thể giúp các hộ gia đình giảm lượng điện lấy từ lưới, nhất là vào ban ngày khi phụ tải mùa hè thường tăng cao.

Hà Nội có tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà với mức bức xạ trung bình khoảng 1.329 kWh/m²/năm. Mái nhà của hộ dân, cơ quan và cơ sở sản xuất có thể được tận dụng để tạo điện mà không phải sử dụng thêm đất. Khi kết hợp hệ thống lưu trữ, điện sản xuất lúc có nắng nhưng chưa sử dụng hết có thể được tích trữ để dùng vào buổi tối, giúp hộ gia đình chủ động hơn về nguồn điện.

Điện mặt trời mái nhà góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng tại chỗ.

Trước yêu cầu bảo đảm cung ứng điện và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh, Hà Nội triển khai đồng bộ các chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà. Theo tính toán của nhiều đơn vị chuyên lắp đặt và nghiên cứu, mỗi 1kWp điện mặt trời có thể tạo ra trung bình 3,5-4,5kW giờ/ngày. Một hệ thống công suất 5kWp cho sản lượng hơn 650kWh/tháng, tương đương mức tiêu thụ điện của một hộ gia đình trung bình tại Hà Nội. Cùng với lợi ích kinh tế, mỗi kWh điện mặt trời sản xuất còn giúp giảm khoảng 0,7 kg CO₂ so với điện từ nhiên liệu hóa thạch.

Theo Tổng công ty Điện lực TP. Hà Nội (EVNHANOI), tính đến hết tháng 9/2026, EVNHANOI hiện có 2.027 hệ thống điện mặt trời mái nhà của khách hàng sử dụng điện đấu nối và đăng ký mua bán điện với Tổng công ty, với tổng công suất lắp đặt là 32,46 MWp. Sản lượng điện mặt trời mua của khách lũy kế 9 tháng năm 2026 11.901.773 kWh, tương ứng 25,08 tỷ đồng. Sản lượng điện mặt trời các hệ thống điện mặt trời mái nhà trụ sở các công ty điện lực thành viên phát lên lưới lũy kế 9 tháng năm 2026 đạt 62.607 kWh. 

Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng công suất nguồn điện năng lượng mặt trời đạt khoảng 1.500 MW. Để hoàn thành mục tiêu đề ra, Hà Nội đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển điện mặt trời mái nhà. 

Về phía doanh nghiệp, EVNHANOI và các công ty điện lực thành viên đã nỗ lực tuyên truyền tới các khách hàng việc phát triển lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ để chủ động nguồn điện và thực hiện tiết kiệm điện. Các biện pháp tăng cường tuyên truyền đã mang lại hiệu quả. Đến 30/9/2026, Tổng công ty đã có 2.262 trường hợp khách hàng gửi thông báo phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP với tổng công suất 46,81 MWp. Đáng chú ý có 2.034 trường hợp khách hàng trong tổng số 2.262 trường hợp khách hàng thông báo phát triển kể từ sau khi các công ty điện lực triển khai truyền thông, tuyên truyền theo Chỉ thị 10/CT-TTg từ tháng 4/2026 đến nay. 

Mục tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà của thành phố đang có thêm động lực khi chiều 28/10, tại kỳ họp chuyên đề (kỳ họp thứ bảy), HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện trên địa bàn thành phố.

Về mức hỗ trợ, đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà có công suất tối thiểu 1kWp, mức hỗ trợ là 1 triệu đồng/kWp, tối đa 3 triệu đồng. Đối với hệ thống lưu trữ điện lắp đặt đồng bộ, dung lượng tối thiểu 1kWh, mức hỗ trợ là 1 triệu đồng/kWh, tối đa 3 triệu đồng. Như vậy, hộ gia đình lắp đặt đồng bộ cả hệ thống điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện được hỗ trợ tối đa 6 triệu đồng. 

Biến mái nhà thành nguồn điện chủ động không chỉ là câu chuyện của một gia đình hay một doanh nghiệp. Đó còn là cách mỗi công trình góp thêm một phần nguồn năng lượng sạch, sử dụng điện hiệu quả hơn và cùng hướng tới một Hà Nội xanh, tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững./.

Hồng Hạnh