Mỗi ngày, thành phố Đồng Nai phát sinh hơn 2,6 nghìn tấn rác sinh hoạt. Trong đó, gần 79% được thu gom, xử lý đúng quy định. Tuy nhiên, nếu không có giải pháp giảm lượng rác phải xử lý thì chi phí và áp lực môi trường sẽ tiếp tục gia tăng. Trước thực trạng trên, từ cuối tháng 12/2025 Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai ban hành Chỉ thị số 02 về tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng đối với việc thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại nguồn và thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH sau phân loại trên địa bàn.
Chỉ thị số 02 xác định đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, giảm áp lực cho hoạt động xử lý, tiết kiệm chi ngân sách nhà nước cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH, từng bước cải thiện chất lượng môi trường đô thị và nông thôn. Hiện tỷ lệ hộ dân tham gia phân loại CTRSH tại nguồn trên địa bàn thành phố đạt khoảng 44%, góp phần xử lý, tái chế hơn 220 tấn rác mỗi ngày; đồng thời giúp giảm đáng kể chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý.
Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố nhân rộng triển khai các mô hình phân loại, tái chế rác thải.
Theo Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Đồng Nai, thời gian qua, các cấp hội không chỉ tuyên truyền mà còn trực tiếp tham gia giám sát cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường. Các mô hình dân vận khéo về phân loại rác tái sử dụng, tái chế đã từng bước hình thành thói quen phân loại rác trong hội viên và người dân.
Từ nguồn rác thải nhựa, giấy vụn, kim loại thu gom được, các cấp hội đã bán phế liệu gây quỹ an sinh xã hội, hỗ trợ phụ nữ nghèo và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Các phong trào như: Tặng giỏ nhựa đi chợ, Ngày thứ Bảy vì cộng đồng, Ngày chủ Nhật sáng - xanh - sạch - đẹp... đang thúc đẩy lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng dân cư.
Tại địa phương, công tác phân loại CTRSH tại nguồn được triển khai quyết liệt. Trong đó, xã Sông Ray xác định nông nghiệp là thế mạnh nên tập trung hướng dẫn người dân tận dụng phế phẩm nông nghiệp và rác thải thực phẩm để sản xuất phân hữu cơ bằng phương pháp vi sinh bản địa (IMO). Xã đẩy mạnh tuyên truyền theo hướng giúp người dân thấy rõ lợi ích đối với từng hộ gia đình.
Rác thải thực phẩm sau xử lý bằng phương pháp IMO trở thành nguồn phân bón hữu cơ chất lượng cho cây trồng, giúp giảm chi phí sản xuất; rác tái chế được thu gom, bán phế liệu; chỉ rác vô cơ mới chuyển giao cho đơn vị thu gom, xử lý. Nhờ hiệu quả thiết thực mang lại, mô hình đã được nhân rộng 16/16 ấp, với khoảng 70% hộ dân tham gia phân loại CTRSH tại nguồn.
Thời gian tới, mô hình dân vận khéo Phân loại chất thải rắn có khả năng tái chế, tái sử dụng sẽ được tiếp tục thực hiện và nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố. Theo đó, UBND thành phố giao Hội Liên hiệp Phụ nữ chủ trì, phối hợp với Thành đoàn triển khai thực hiện mô hình đến các cấp hội, đoàn cơ sở; chịu trách nhiệm trong việc quản lý các cơ sở đoàn hội thực hiện; đề xuất các nhiệm vụ tuyên truyền về mô hình dân vận khéo đến cán bộ đoàn, hội các cấp và cộng đồng; chủ động tuyên truyền, vận động, hướng dẫn đoàn, hội cấp cơ sở, đoàn viên, hội viên và người dân thực hiện.
Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp đẩy mạnh công tác tuyên truyền về bảo vệ môi trường, phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, rà soát các quy định hỗ trợ các điều kiện cần thiết để triển khai thực mô hình đạt được hiệu quả. Trọng tâm là UBND cấp xã chỉ đạo các phòng, ban, khu phố/ấp/thôn phối hợp với hội liên hiệp phụ nữ, đoàn thanh niên cơ sở triển khai tuyên truyền, vận động các hộ dân đăng ký tham gia mô hình. Chỉ đạo phòng kinh tế hạ tầng rà soát, bố trí địa điểm tập kết chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế sau khi được thu gom từ hộ dân đảm bảo không gây ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường.
Các địa phương tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu thu gom, phân loại rác thải.
Tiếp tục triển khai thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt sau khi được phân loại trên địa bàn thành phố, Đồng Nai đặt mục tiêu ến năm 2030, tỷ lệ thu gom, xử lý CTRSH bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn đạt 97% ở khu vực đô thị và 90% ở khu vực nông thôn.
Ngoài ra, thành phố đặt ra lộ trình, chậm nhất ngày 31-12-2026, UBND cấp xã phải chuẩn bị các điều kiện triển khai, ban hành chương trình, kế hoạch hoặc đề án phù hợp với thực tế địa phương; đồng thời tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn, xây dựng mô hình phân loại, thu gom, tái sử dụng và tái chế. Từ ngày 1-1-2027, các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân thực hiện phân loại chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế. Đến ngày 1-1-2028, chất thải nguy hại phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân cũng phải được phân loại.
Giai đoạn 2027-2030, việc phân loại chất thải thực phẩm, chất thải cồng kềnh và rác sinh hoạt còn lại được thực hiện theo kế hoạch của từng địa phương, phù hợp với điều kiện thu gom, vận chuyển và công nghệ xử lý. Chậm nhất ngày 1-1-2031, các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân phải thực hiện phân loại đầy đủ theo quy định hoặc phù hợp với công nghệ xử lý của đơn vị cung ứng dịch vụ.
Để bảo đảm rác sau phân loại được thu gom, xử lý đúng cách, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% tổ chức, cá nhân thu gom và đơn vị vận chuyển phải có phương tiện, trang thiết bị phù hợp; 100% trạm trung chuyển đang hoạt động được đầu tư xây dựng, cải tạo, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Các cơ sở xử lý cũng phải đáp ứng khả năng tiếp nhận, xử lý lượng rác phát sinh trên địa bàn.
UBND cấp xã chủ động lựa chọn phương án thu gom phù hợp. Rác sau phân loại có thể được thu gom cùng lúc nếu đơn vị dịch vụ đáp ứng yêu cầu, hoặc thu gom riêng từng nhóm theo thời gian cụ thể. Đối với rác cồng kềnh, địa phương tổ chức thu gom tại điểm cố định hoặc tại nhà; chất thải nguy hại trong sinh hoạt được bố trí điểm tiếp nhận, lưu giữ phù hợp trước khi chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý.
Trong năm 2027, thành phố sẽ hoàn thành việc xây dựng, ban hành các hướng dẫn về phân loại rác phù hợp công nghệ xử lý; chính sách hỗ trợ đơn vị thu gom chuyển đổi phương tiện; giá dịch vụ và định mức kinh tế - kỹ thuật trong thu gom, vận chuyển, xử lý rác sinh hoạt./.
Minh An