Đẩy mạnh liên kết sản xuất cây ăn quả, hướng đến thị trường xuất khẩu

Cần Thơ có lợi thế về điều kiện tự nhiên và hệ thống vườn cây ăn trái phong phú, là một trong những vùng trọng điểm trái cây của Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu, sản xuất manh mún, thiếu liên kết đang là rào cản lớn.

Nhận rõ điều này, thành phố Cần Thơ đã đẩy mạnh xây dựng các mô hình liên kết sản xuất cây ăn trái theo chuỗi giá trị. Thông qua việc gắn kết nông dân với hợp tác xã và doanh nghiệp, địa phương từng bước chuẩn hóa quy trình canh tác theo các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, gắn với mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc.

Việc liên kết còn giúp nông dân ổn định đầu ra, giảm rủi ro về giá cả, trong khi doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu đồng đều, đạt chuẩn để phục vụ xuất khẩu. Đây là hướng đi tất yếu để nâng cao giá trị trái cây và tăng sức cạnh tranh cho nông sản Cần Thơ trên thị trường quốc tế. Cây ăn quả trồng trên địa bàn TP Cần Thơ khá đa dạng về chủng loại, với nhiều loại quả ngon, đặc sản, có tiềm năng xuất khẩu, giúp mang lại giá trị kinh tế cao như sầu riêng, nhãn, xoài, vú sữa, mít và mãng cầu.

Nhờ liên kết trồng cây ăn quả phục vụ xuất khẩu, thời gian qua nhiều hộ dân đã nâng cao được giá bán quả cây so với tiêu thụ nội địa. Ngành Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ cùng các sở, ngành và địa phương trên địa bàn thành phố đã tích cực hỗ trợ và khuyến khích nông dân, doanh nghiệp tăng cường liên kết chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, địa phương còn thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã (HTX) gắn với hình thành các vùng trồng cây ăn quả chuyên canh, tập trung, sản xuất đạt các tiêu chuẩn chất lượng, an toàn và có mã số vùng trồng đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, giúp nông sản bán được giá cao.

Nhiều loại quả cây của nông dân trên địa bàn thành phố đã liên kết được doanh nghiệp thu mua và xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới, trong đó có các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và EU... Theo lãnh đạo HTX Trạng Tí Garden ở xã Thới Hưng, TP Cần Thơ, cho biết, HTX đã liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm để chuẩn hóa sản xuất đáp ứng các tiêu chuẩn, chất lượng theo yêu cầu của các thị trường khó tính.

Nhờ vậy, quả thanh nhãn của HTX đã được doanh nghiệp bao tiêu với giá cao hơn thị trường và nhãn đã được xuất khẩu thành công vào thị trường Hoa Kỳ và Úc. Hiện HTX có 20 thành viên, với 60ha thanh nhãn, trong đó có 20ha được chứng nhận đạt tiêu chuẩn Global GAP, 30ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, 5ha sản xuất theo hướng hữu cơ. Ngoài ra, HTX còn có 95ha trồng nhãn Ido, sầu riêng và đã có các mã số vùng trồng để xuất khẩu".

Để phát huy hiệu quả vườn cây và ổn định đầu ra trong bối cảnh diện tích và sản lượng tăng, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ và các địa phương đang tiếp tục phát huy hiệu quả liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các tác nhân trong chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, còn tích cực tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ nông dân áp dụng các tiến bộ kỹ thuật và nhân rộng mô hình sản xuất hiệu quả gắn với tiêu thụ. Giúp nông dân áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, nhất là theo tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP, Global GAP) để đáp ứng các yêu cầu thị trường về chất lượng, an toàn thực phẩm và góp phần bảo vệ môi trường.

Nông dân Cần Thơ thu hoạch sầu riêng. (Ảnh: PL). 

Đồng thời, thực hiện xây dựng mã số vùng trồng để đảm bảo yêu cầu về truy xuất nguồn gốc phục vụ xuất khẩu. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, trong năm 2025, ngành chức năng thành phố đã hỗ trợ xây dựng mã vùng trồng cho nhiều tổ chức, cá nhân và đã được cấp mới 105 mã số, với diện tích 1.998ha.

Qua đó, nâng tổng số mã số được cấp của thành phố lên 605 mã vùng trồng, với tổng diện tích hơn 9.920ha, có 8.560 hộ dân tham gia. Bên cạnh đó, thành phố hiện có 27 mã số cơ sở đóng gói của 16 doanh nghiệp. Đến cuối năm 2025, Cần Thơ có tổng diện tích cây ăn quả 102.194ha, tăng 1,26% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng quả cây đạt trên 1,15 triệu tấn, tăng hơn 8,6% so với năm trước. Ngoài ra, thành phố còn có 12.479ha trồng dừa các loại.

Diện tích trồng cây ăn quả tại TP Cần Thơ ngày càng tăng và có nhiều loại cây ăn quả tạo ra lượng hàng hóa lớn, phong phú về chủng loại đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, sự gia tăng về diện tích và sản lượng quả cây cũng tạo ra áp lực cho khâu tiêu thụ, đòi hỏi cần tiếp tục mở rộng thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm từ quả cây. Theo lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, để mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển trồng cây ăn quả bền vững, Chi cục tiếp tục phối hợp các địa phương, đơn vị có liên quan để thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ quả cây.

Bên cạnh đó, nâng cao vai trò, trách nhiệm của doanh nghiệp, nông dân và năng lực quản trị của các HTX trong chuỗi giá trị. Hỗ trợ nông dân, doanh nghiệp ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, bảo quản, chế biến sản phẩm và đa dạng hóa sản phẩm chế biến phục vụ xuất khẩu để gia tăng giá trị. Liên kết sản xuất cây ăn trái hướng đến xuất khẩu không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của Cần Thơ trong giai đoạn mới.

Khi chuỗi giá trị được hình thành chặt chẽ, lợi ích của người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp được gắn kết hài hòa, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài. Bên cạnh đó, nâng cao năng lực quản trị cho hợp tác xã, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư sâu vào chế biến, bảo quản sẽ góp phần gia tăng giá trị nông sản. Với định hướng đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của các bên, cây ăn trái Cần Thơ có nhiều cơ hội vươn xa, khẳng định vị thế trên bản đồ xuất khẩu nông sản của Việt Nam.

Trần Việt